अदानी समूह आणि सीइइ-यूएसएचा पुढाकार; विज्ञान संशोधनाला गती
भारतातील भावी वैज्ञानिक नेतृत्वाला प्रोत्साहन देण्याच्या एका महत्त्वपूर्ण प्रयत्नात, अदानी समूहाने अमेरिकेतील 'सेंटर फॉर एक्सलन्स इन एज्युकेशन' (CEE) च्या सहकार्याने 'रिसर्च सायन्स इनिशिएटिव्ह' (RSI)-इंडिया २०२६ च्या दीक्षांत (व्हॅलेडिक्टरी) समारंभाचे यशस्वी आयोजन केले. हा प्रतिष्ठित सोहळा बेंगळुरू येथील 'इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स' (IISc) मध्ये पार पडला.

आरएसआय-इंडिया हा कार्यक्रम म्हणजे विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित (STEM) या क्षेत्रांमधील एक सखोल सहा आठवड्यांचा संशोधन उपक्रम आहे. अमेरिकेतील मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (MIT) येथील जगप्रसिद्ध आरएसआय कार्यक्रमाच्या धर्तीवर हा उपक्रम राबवला जातो. या वर्षी संपूर्ण भारतातून ३२ अत्यंत प्रतिभावान हायस्कूल विद्यार्थ्यांची यासाठी निवड करण्यात आली होती. या विद्यार्थ्यांना अमूल्य असे शैक्षणिक मार्गदर्शन मिळाले आणि त्यांनी आयआयएससीच्या आघाडीच्या प्राध्यापकांच्या देखरेखीखाली संशोधन केले.
हा उपक्रम अमेरिकेतील एमआयटी (MIT) च्या प्रतिष्ठित आरएसआय कार्यक्रमाच्या जागतिक प्रारूपावर आधारित आहे. आयआयएससी बेंगळुरू येथे ६ आठवड्यांच्या निवासी कालावधीत हा सखोल शैक्षणिक आणि प्रयोगशाळा संशोधन उपक्रम पार पडला. यासाठी संपूर्ण भारतातून ३२ अत्यंत गुणवंत माध्यमिक शाळांमधील विद्यार्थ्यांची निवड करण्यात आली होती. या उच्चस्तरीय प्रशिक्षणाचा संपूर्ण खर्च अदानी समूहाने उचलला असून सीइइ-यूएसएने याला सहकार्य केले आहे, ज्यामुळे सहभागी विद्यार्थ्यांसाठी हे प्रशिक्षण पूर्णपणे मोफत उपलब्ध झाले. या कार्यक्रमाचा समारोप विद्यार्थ्यांचे संशोधन सादरीकरण, पुरस्कार वितरण आणि आघाडीच्या शास्त्रज्ञांशी व मार्गदर्शकांशी झालेल्या विशेष संवादाने झाला.
वैद्यकीय आणि अभियांत्रिकीच्या पलीकडे लक्ष केंद्रित करण्याची गरज
देशातील विशेष वैज्ञानिक प्रतिभेची राष्ट्रीय गरज अधोरेखित करताना, आरएसआय-इंडियाचे फॅकल्टी कन्व्हेनर प्रोफेसर दीपक सैनी यांनी हायस्कूल स्तरावरच तल्लख बुद्धिमत्तेच्या विद्यार्थ्यांना आकर्षित करण्याच्या महत्त्वपूर्ण गरजेवर भर दिला.
"हायस्कूल हा असा काळ असतो जेव्हा तुम्ही तुमच्या करिअरचे निर्णय घेता. भारतात, बहुतेक हायस्कूल विद्यार्थ्यांना एकतर वैद्यकीय किंवा अभियांत्रिकी क्षेत्रात जायचे असते आणि ते त्याच चौकटीत अडकून पडतात," असे प्रोफेसर सैनी यांनी नमूद केले. "तथापि, भारतामध्ये मूलभूत विज्ञानातील संशोधकांची खूप मोठी मागणी आहे, जे भारतासाठी नवीन शोध आणि नवकल्पना निर्माण करू शकतील. त्यांना विज्ञानाची निवड करायला लावण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे त्यांना विज्ञानाची प्रत्यक्ष अनुभूती देणे. ही संस्था त्यांना विज्ञानाची तीच गोडी लावते आणि त्यांना एखाद्या समस्येवर काम करण्यासाठी प्रवृत्त करते." त्यांनी कॉर्पोरेट भागीदाराबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करताना सांगितले की, "अदानी समूह या कार्यक्रमाचा अविभाज्य भाग आहे कारण त्यांनी याला पूर्ण पाठिंबा दिला आहे. साहजिकच, त्यांची दृष्टी आम्हाला आमचे ठरवलेले ध्येय साध्य करण्यासाठी मदत करत आहे."
पूर्णपणे अर्थसाहाय्यित आणि सखोल अनुभवाचे विद्यार्थ्यांनी केले कौतुक
सहभागी विद्यार्थ्यांनी जीवन बदलून टाकणारा शैक्षणिक अनुभव दिल्याबद्दल आणि तरुण विज्ञानप्रेमींचा एक उत्साही समुदाय निर्माण केल्याबद्दल या कार्यक्रमाची प्रशंसा केली. हा कार्यक्रम पूर्णपणे अर्थसाहाय्यित असल्याने गुणवंत तरुणांच्या मार्गातील आर्थिक अडचणी दूर होतात.
शिव मांडलिक या विद्यार्थी कार्यकर्त्याने आपली कृतज्ञता व्यक्त केली: "देशभरातील हायस्कूलच्या विद्यार्थ्यांना असा सखोल आणि विसर्जित अनुभव दिल्याबद्दल मी अदानी समूहाचे मनापासून आभार मानू इच्छितो, कारण प्रत्येकालाच अशा कठीण आणि सखोल कार्यक्रमात पूर्णपणे मोफत सहभागी होण्याची संधी मिळत नाही."
प्रद्युन या दुसऱ्या एका विद्यार्थ्याने या समर कॅम्पचे वर्णन अत्यंत आव्हानात्मक आणि तितकेच समृद्ध करणारे असे केले. तो म्हणाला, "मला हा उपक्रम खूप रंजक वाटला. किंबहुना, मी आतापर्यंत सहभागी झालेल्या सर्वात कठीण संशोधन कार्यक्रमांपैकी हा एक आहे." सायन्स गॅलरींना भेटी देण्यासारख्या अवांतर उपक्रमांमुळे हा अनुभव अधिक परिपूर्ण झाल्याचेही त्याने सांगितले. या व्यासपीठाचे सातत्य टिकवून ठेवण्यासाठी प्रद्युनने आग्रही भूमिका मांडली: "मला वाटते की हे लोकांना मूलभूत विज्ञानात अधिक सखोल जाण्यासाठी खरोखरच प्रोत्साहित करते आणि हे पुढील किमान १० वर्षे तरी चालू ठेवले पाहिजे जेणेकरून अधिक विद्यार्थ्यांना मोठे शोध लावण्यासाठी आणि जगात नवकल्पना आणण्यासाठी प्रेरणा मिळेल."
तनिष्क या दुसऱ्या एका विद्यार्थी विद्वानाने या कार्यक्रमादरम्यान निर्माण झालेल्या मैत्रीच्या भावनेबद्दल असेच मत व्यक्त केले. "आम्हाला येथे केवळ शिकायलाच मिळत नाही, तर आमच्यासारख्याच आवडीनिवडी, समान छंद आणि शिकण्याची समान ओढ असलेल्या लोकांसोबत आनंद घेता येतो. एकंदरीत, आमच्यासाठी हा एक विलक्षण अनुभव आहे."
या सांगता सोहळ्यात विद्यार्थ्यांच्या प्रगत संशोधन प्रकल्पांची सादरीकरणे, पुरस्कार वितरण आणि नेटवर्किंग सत्रांचा समावेश होता. या सोहळ्याने भारताच्या आगामी पिढीतील नवसंशोधकांसाठी एक मजबूत पाया यशस्वीरित्या रचला आहे.
#WATCH | Bengaluru: Participant student Shiv Mandlik says, "I recently got an opportunity to participate in a 6-week course of the Research Science Initiative in India underwritten by the Adani Group and powered by the Center for Excellence in Education. I wholeheartedly like to… https://t.co/6AKBLn1H0J pic.twitter.com/IutlYCCfZE
— ANI (@ANI) July 9, 2026
#WATCH | Bengaluru, Karnataka: The Adani Group, in collaboration with the Centre for Excellence in Education (CEE-USA), hosted the Valedictory of the Research Science Initiative (RSI)-India 2026 at the Indian Institute of Science (IISc). (09.07) pic.twitter.com/2y2fnX5i1M
— ANI (@ANI) July 9, 2026












Click it and Unblock the Notifications