ओडिशाचा सर्वात मोठा धमाका: अदानी आणि IRH चा १.०८ लाख कोटींचा महाप्रकल्प!

अदानी एन्टरप्रायझेस लिमिटेड (AEL) आणि IHC ग्रुपचे पाठबळ असलेल्या अबू धाबी येथील 'इंटरनॅशनल रिसोर्सेस होल्डिंग' (IRH) या नैसर्गिक संसाधन कंपनीने ओडिशामध्ये सुमारे ११.५ अब्ज डॉलर (अंदाजे १.०८ लाख कोटी रुपये) खर्चाचा एकात्मिक ॲल्युमिनियम प्रकल्प उभारण्यासाठी ओडिशा सरकारसोबत सामंजस्य करार (MoU) केला आहे.

हा प्रस्तावित प्रकल्प अदानी एन्टरप्रायझेस आणि IRH यांच्यातील ५०:५० भागीदारीच्या संयुक्त उपक्रमाद्वारे विकसित केला जाईल. कंपन्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ही गुंतवणूक ओडिशातील आतापर्यंतचा सर्वात मोठा थेट परदेशी गुंतवणूक (FDI) प्रस्ताव आणि धातू क्षेत्रातील (metallurgy sector) भारताची सर्वात मोठी परदेशी गुंतवणूक असण्याची अपेक्षा आहे.

या एकात्मिक ग्रीनफिल्ड प्रकल्पामध्ये वार्षिक ४ दशलक्ष मेट्रिक टन (MMTPA) क्षमतेची अ‍ॅल्युमिना रिफायनरी, २ दशलक्ष मेट्रिक टन क्षमतेचा ॲल्युमिनियम स्मेल्टर (वितळवणारे संयंत्र), ४,००० मेगावॅटचा कॅप्टिव्ह पॉवर प्लांट आणि १ दशलक्ष मेट्रिक टन क्षमतेचा डाऊनस्ट्रीम मॅन्युफॅक्चरिंग पार्क समाविष्ट असेल. कंपन्यांनी सांगितले की हा प्रकल्प दोन टप्प्यांत राबवला जाईल, ज्यामध्ये पहिल्या टप्प्यात सुमारे ६६,००० कोटी रुपये आणि दुसऱ्या टप्प्यात ४४,००० कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली जाईल.

या गुंतवणुकीमुळे साधारण ५३,५०० रोजगार संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. यामध्ये बांधकाम टप्प्यादरम्यान सुमारे ३५,००० नोकऱ्या आणि खाणकाम, अ‍ॅल्युमिना रिफायनिंग, ॲल्युमिनियम उत्पादन आणि डाऊनस्ट्रीम मॅन्युफॅक्चरिंगमधील प्रत्यक्ष ऑपरेशन्स दरम्यान आणखी १८,५०० नोकऱ्यांचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त लॉजिस्टिक्स, इंजिनिअरिंग, मेंटेनन्स आणि पूरक उद्योगांमध्येही अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.

ओडिशाचे मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी, उद्योग मंत्री संपद चंद्र स्वेन, वरिष्ठ शासकीय अधिकारी आणि अदानी समूह तसेच आयएचसी (IHC) समूहाच्या प्रतिनिधींच्या उपस्थितीत या सामंजस्य करारावर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या. या प्रसंगी बोलताना मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी म्हणाले की, या गुंतवणुकीमुळे ओडिशाची ॲल्युमिनियम मूल्य साखळी-खाणकाम आणि रिफायनिंगपासून ते स्मेल्टिंग आणि डाऊनस्ट्रीम मॅन्युफॅक्चरिंगपर्यंत-एकत्रित होण्यास मदत होईल आणि जागतिक ॲल्युमिनियम पुरवठा साखळीत राज्याचे स्थान मजबूत होईल. हा प्रकल्प राज्याच्या दीर्घकालीन औद्योगिक विकास उद्दिष्टांशी सुसंगत असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

कराराच्या स्वाक्षरी समारंभात अदानी समूहाचे प्रतिनिधित्व करणारे करण अदानी म्हणाले की, हा प्रस्तावित संयुक्त उपक्रम दीर्घकालीन उत्पादन केंद्र म्हणून ओडिशावरील समूहाचा विश्वास दर्शवतो. रोजगार निर्मिती करणे, मूल्यवर्धित उत्पादनाला चालना देणे आणि भारताची औद्योगिक स्पर्धात्मकता वाढवणे हे या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट असल्याचे त्यांनी सांगितले.

सय्यद बसर शुएब यांनी सांगितले की, ही भागीदारी जागतिक आर्थिक वाढ आणि पुरवठा साखळीच्या लवचिकतेसाठी महत्त्वपूर्ण असलेल्या उद्योगांमध्ये दीर्घकालीन गुंतवणूक करण्याच्या IHC च्या धोरणाचा एक भाग आहे. कंपन्यांच्या मते, या डाऊनस्ट्रीम मॅन्युफॅक्चरिंग पार्कमध्ये वाहतूक, बांधकाम, ऊर्जा, पॅकेजिंग, अक्षय ऊर्जा आणि प्रगत अभियांत्रिकी (advanced engineering) यांसारख्या क्षेत्रांसाठी घटक तयार करणाऱ्या उद्योगांना आकर्षित करण्याची क्षमता आहे. हा प्रकल्प ओडिशामधील सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांच्या (MSMEs) विकासालाही गती देईल अशी अपेक्षा आहे.

सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी झाल्यानंतर, संयुक्त उपक्रमातील भागीदार आणि ओडिशा सरकार जमीन संपादन, वैधानिक मंजुरी आणि पायाभूत सुविधांचे नियोजन यासह प्रकल्पाच्या पुढील टप्प्याची सुरुवात करतील. कंपन्यांच्या म्हणण्यानुसार, एकदा का हा प्रकल्प कार्यान्वित झाला की, यामुळे भारताची ॲल्युमिनियम उत्पादन क्षमता मजबूत होईल आणि त्याच वेळी मोठ्या प्रमाणावरील औद्योगिक गुंतवणुकीसाठीचे एक प्रमुख ठिकाण म्हणून ओडिशाचे स्थान अधिक दृढ होईल.