शीख दंगल प्रकरणी सज्जन कुमार दोषी: कोर्ट 18 फेब्रुवारीला शिक्षा सुनावणार; जाणून घ्या संपूर्ण प्रकरण

शीख दंगली प्रकरणात काँग्रेसचे माजी खासदार सज्जन कुमार यांना दिल्लीतील एका न्यायालयाने बुधवारी दोषी ठरवले. राऊस अव्हेन्यू कोर्ट 18 फेब्रुवारी रोजी शिक्षा सुनावणार आहे. या खटल्याचा निकाल 41 वर्षांनंतर आला आहे. 1984 च्या शीखविरोधी दंगलीदरम्यान सरस्वती विहारमध्ये दोन शिखांच्या हत्येचा हा खटला आहे.

खरंतर, १९८४ मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या हत्येनंतर शीखविरोधी दंगली सुरू झाल्या. दरम्यान, 1 नोव्हेंबर रोजी पश्चिम दिल्लीतील राज नगर पार्ट-1 मध्ये सरदार जसवंत सिंग आणि त्यांचा मुलगा तरुणदीप सिंग यांची हत्या करण्यात आली. दुपारी 4.30 च्या सुमारास, दंगलखोरांनी त्याच्या घराच्या परिसरात हल्ला केला होता.

सज्जन कुमारवर होता गंभीर आरोप?

असा आरोप आहे की जमावाचे नेतृत्व सज्जन कुमार करत होते. सज्जन कुमारवर मृतांच्या कुटुंबियांवर हल्ला केल्याचाही आरोप आहे. या प्रकरणी दिल्लीतील सरस्वती विहार पोलिस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला. सज्जन कुमारविरुद्ध दंगल, खून आणि दरोडा या आरोपाखाली भारतीय दंड संहितेच्या कलम 147, 149, 148, 302, 308, 323, 395, 397, 427, 436, 440 अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला.

यापूर्वी सज्जन सिंह यांच्यावर कसा चालला खटला?

• 31 जानेवारी 2025 रोजी झालेल्या सुनावणीत राऊस अव्हेन्यू न्यायालयाने सज्जन कुमारवरील निकाल पुढे ढकलला होता.
• यापूर्वी 8 जानेवारी रोजीही निर्णय पुढे ढकलण्यात आला होता. दोन्ही वेळा, तिहार तुरुंगात बंद असलेले सज्जन कुमार व्हिडिओ कॉन्फरन्सद्वारे विशेष न्यायाधीश कावेरी बवेजा यांच्या न्यायालयात हजर झाले.
• डिसेंबर 2021 मध्ये, सज्जन कुमार यांनी सांगितले होते की ते या प्रकरणात निर्दोष आहेत आणि खटल्याला सामोरे जातील. खटल्यात सज्जन कुमार दोषी आढळला. यानंतर, त्याच्याविरुद्ध आरोप निश्चित करण्याचे आदेश देण्यात आले.

शीख दंगल : केव्हा कुठे काय काय घडले?

• 31 ऑक्टोबर 1984 रोजी तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांची हत्या झाली.
• दुसऱ्या दिवशी म्हणजे 1 नोव्हेंबर रोजी दिल्लीसह देशाच्या अनेक भागात शीखविरोधी दंगली उसळल्या.
• पीटीआयच्या मते, एकट्या दिल्लीत सुमारे 2700 लोकांचा मृत्यू झाला. देशभरातील मृतांची संख्या 3,500 च्या जवळपास होती.
• मे 2000 मध्ये, दंगलींच्या चौकशीसाठी जीटी नानावटी आयोगाची स्थापना करण्यात आली.
• 24 ऑक्टोबर 2005 रोजी नानावटी आयोगाच्या शिफारशीवरून सीबीआयने गुन्हा दाखल केला.
• 1 फेब्रुवारी 2010 रोजी, ट्रायल कोर्टाने काँग्रेस नेते सज्जन कुमार, बलवान खोकर, महेंद्र यादव, कॅप्टन भागमल, गिरधारी लाल, किशन खोकर, महा सिंह आणि संतोष राणी यांना समन्स जारी केले.
• 30 एप्रिल 2013 रोजी न्यायालयाने सज्जन कुमारला निर्दोष सोडले.
• याविरुद्ध सीबीआयने 19 जुलै 2013 रोजी उच्च न्यायालयात अपील केले. 22 जुलै 2013 रोजी उच्च न्यायालयाने सज्जन कुमार यांना नोटीस बजावली.
• 17 डिसेंबर 2018 रोजी उच्च न्यायालयाने सज्जन कुमारला दोषी ठरवत जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली.
• बलवान खोकर, भागमल आणि गिरधारी लाल यांची जन्मठेपेची शिक्षा कायम ठेवण्यात आली. महेंद्र यादव आणि किशन खोकर यांची शिक्षा 10 वर्षांपर्यंत वाढवण्यात आली आहे.
• दंगलीनंतर 21 वर्षांनी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनी संसदेत माफी मागितली. ते म्हणाले होते की, जे काही घडले त्यामुळे त्यांची मान लज्जेने खाली झुकते.