अदानी सोलरने वूड मॅकेन्झीच्या २०२६ च्या मॉड्युल उत्पादकांच्या यादीत जागतिक स्तरावर सहावे स्थान

अदानी न्यू इंडस्ट्रीज लिमिटेड (ANIL) ची सौर ऊर्जा उत्पादन शाखा असलेल्या अदानी सोलरने वूड मॅकेन्झीच्या 'ग्लोबल सोलर फोटोव्होल्टेइक (PV) मॉड्युल मॅन्युफॅक्चरर रँकिंग २०२६' मध्ये सहावे स्थान पटकावले आहे. या वार्षिक मूल्यमापनात अव्वल स्थान मिळवणारी ही भारतातील सर्वोच्च कंपनी ठरली आहे.

ऊर्जा संशोधन आणि सल्लागार संस्था वूड मॅकेन्झीने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कंपनीने मागील रँकिंगमधील आपल्या आठव्या स्थानावरून सुधारणा केली आहे आणि जागतिक स्तरावरील पहिल्या १० कंपन्यांमध्ये स्थान मिळवणारी ही एकमेव भारतीय उत्पादक कंपनी आहे. २०२६ च्या या अभ्यासामध्ये क्षमता वापर, तंत्रज्ञानाची प्रगती, आर्थिक कामगिरी, पुरवठा साखळीची लवचिकता आणि कार्यक्षमतेची ताकद यांसारख्या निकषांवर ४८ सौर मॉड्युल उत्पादकांचे मूल्यांकन करण्यात आले.

वूड मॅकेन्झीने अदानी सोलरला 'ग्रेड ए' (Grade A) दर्जा दिला असून, उत्पादन, तंत्रज्ञान, आर्थिक स्थिती, पुरवठा साखळीची लवचिकता आणि परिचालनविषयक मानकांमधील त्यांच्या उत्कृष्ट कामगिरीचा प्रामुख्याने उल्लेख केला आहे. हे रँकिंग अशा वेळी आले आहे जेव्हा भारत आपली देशांतर्गत सौर उत्पादन क्षमता वाढवण्याचा आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहे. कंपनीने उद्धृत केलेल्या उद्योग आकडेवारीनुसार, भारताची सौर मॉड्युल उत्पादन क्षमता २०१४ मधील २.५ गिगावॉट (GW) पेपेक्षा कमी वरून वाढून २०२६ मध्ये १७० गिगावॉटपेक्षा जास्त झाली आहे, तर देशांतर्गत सौर सेल उत्पादन क्षमता २७ गिगावॉटवर पोहोचली आहे.

वूड मॅकेन्झीच्या या यादीत पहिल्या सहा स्थानांवर चिनी कंपन्यांचे वर्चस्व आहे. 'लॉन्गी ग्रीन एनर्जी' (LONGi Green Energy) या यादीत पहिल्या क्रमांकावर आहे, त्यापाठोपाठ 'जिंको सोलर' (Jinko Solar), 'जेए सोलर' (JA Solar) आणि 'त्रिनासोलर' (Trinasolar) यांचा क्रमांक लागतो.

अदानी सोलर गुजरातमधील मुंद्रा येथील आपल्या एकात्मिक उत्पादन सुविधेचा वार्षिक १० गिगावॉट क्षमतेपर्यंत विस्तार करण्याच्या प्रगत टप्प्यात आहे. कंपनी सध्या २ गिगावॉट इनगॉट आणि वेफर क्षमता आणि सौर सेल व मॉड्युल उत्पादनाची प्रत्येकी ४ गिगावॉट क्षमता चालवते. सौर मूल्य साखळीच्या (solar value chain) केवळ एकाच भागात काम करणाऱ्या इतर अनेक उत्पादकांच्या तुलनेत, अदानी सोलरचे कामकाज इनगॉट्स, वेफर्स, सौर सेल्स आणि तयार मॉड्यूल्स अशा संपूर्ण साखळीत एकात्मिक पद्धतीने पसरलेले आहे.

कंपनीला २०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत 'ब्लूमबर्गएनईएफ' (BloombergNEF) टायर-१ उत्पादक म्हणून देखील मान्यता मिळाली आहे आणि 'किवा पीव्हीईएल' (Kiwa PVEL) द्वारे आयोजित स्वतंत्र सौर मॉड्युल विश्वसनीयता मूल्यांकनांमध्ये सातत्याने सर्वोत्तम कामगिरी करणारी कंपनी म्हणून रेट केले गेले आहे. वूड मॅकेन्झीने म्हटले आहे कि, जागतिक क्रमवारीत चिनी उत्पादकांचे वर्चस्व कायम असले, तरी भारत, दक्षिण कोरिया आणि सिंगापूरमधील कंपन्या अधिक भौगोलिकदृष्ट्या वैविध्यपूर्ण अशा सौर उत्पादन उद्योगात योगदान देणाऱ्या म्हणून उदयास येत आहेत.

२०२५ मध्ये वार्षिक सौर क्षमता वाढीच्या बाबतीत युनायटेड स्टेट्सला (अमेरिका) मागे टाकून भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या सौर बाजारपेठांपैकी एक बनला आहे. भारताने आपल्या स्वच्छ ऊर्जा आणि हवामान उद्दिष्टांचा पाठपुरावा करताना १५५ गिगावॉटपेक्षा जास्त सौर ऊर्जा क्षमता स्थापित केली आहे. देशांतर्गत २७ गिगावॉट सौर सेल क्षमतेच्या पाठबळामुळे भारताची सौर मॉड्युल उत्पादन क्षमता २०१४ मधील २.५ गिगावॉट (GW) पेपेक्षा कमी वरून २०२६ मध्ये १७० गिगावॉटपेक्षा जास्त झाली आहे. सौर मॉड्युलचे उत्पादन करणाऱ्या कंपन्यांची संख्या २०२१ मधील २१ वरून वाढून आज सुमारे १०० वर पोहोचली आहे, जी या क्षेत्राचा झपाट्याने होणारा विस्तार अधोरेखित करते.

भारताने वार्षिक सौर निर्मिती क्षमता वाढीमध्ये अमेरिकेला देखील मागे टाकले असून, २०२५ मध्ये तो जगातील दुसरा सर्वात मोठा सौर विकास बाजार बनला आहे. भारताने १५५ गिगावॉटपेक्षा जास्त स्थापित सौर क्षमता ओलांडली आहे, ज्यामुळे देशाचे ५० टक्के बिगर-जीवाश्म इंधन क्षमता (non-fossil fuel capacity) उद्दिष्ट साध्य करण्यात आणि निर्धारित वेळेपूर्वी 'नॅशनली डिटरमाइंड कॉन्ट्रिब्युशन्स' (NDCs) पूर्ण करण्यात मदत झाली आहे.