अमेरिकेतील वाद संपले; अदानींचा एआय-आधारित पायाभूत सुविधांवर मोठा डाव!

अब्जाधीश गौतम अदानी यांनी सांगितले आहे कि अदानी समूहाने आपल्या अमेरिकेतील कायदेशीर आव्हानांवर मात केली असून आता ऊर्जा, वाहतूक, लॉजिस्टिक आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांमधील गुंतवणुकीचा वेग वाढवला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आधारित वाढत्या मागणीचा फायदा घेण्यासाठी समूह स्वतःला सज्ज करत आहे. भागधारकांना लिहिलेल्या आपल्या वार्षिक पत्रात अदानी म्हणाले की, गेल्या वर्षभरात वाढलेल्या चौकशी आणि तपासणीनंतरही हा समूह विस्तारासाठी वचनबद्ध आहे. समूहाच्या अमेरिकेतील कायदेशीर प्रक्रियांशी संबंधित बाबी आता "मागे पडल्या" असून, यामुळे समूहाला आपल्या वाढीच्या पुढील टप्प्यावर लक्ष केंद्रित करणे शक्य झाले आहे.

अदानी समूहाला कॉर्पोरेट गव्हर्नन्स (प्रशासन) आणि नियामक मुद्द्यांवरून प्रश्नांना सामोरे जावे लागत असताना, त्यांच्या प्रमुख कंपनी असलेल्या 'अदानी एंटरप्रायझेस'मधील २४,९३० कोटी रुपयांच्या नुकत्याच झालेल्या राइट्स इश्यूचे (हक्क भागविक्री) त्यांनी वर्णन गुंतवणूकदारांनी दाखवलेला एक मोठा विश्वास असे केले.

ते म्हणाले की, हे असे वर्ष होते ज्यामध्ये जग अधिक विखुरलेले बनले, जटिल ऊर्जा सुरक्षा मॉडेल्स राष्ट्रीय रणनीतीच्या केंद्रस्थानी परतले आणि तंत्रज्ञान हे सार्वभौमत्वापासून अविभाज्य बनले, तरीही अदानी समूह 'भारताचे भविष्य वाट पाहू शकत नाही' या आपल्या दृढ विश्वासाशी ठाम राहिला. इतर लोक जेव्हा चर्चा करत होते, तेव्हा या समूहाने बांधकाम आणि विकास केला, आणि ऊर्जा, वाहतूक, लॉजिस्टिक, युटिलिटीज आणि औद्योगिक उत्पादनांच्या क्षेत्रांत जगातील सर्वात एकात्मिक पायाभूत सुविधा प्लॅटफॉर्म म्हणून आपला प्रवास पुढे नेला.

बंदरे ते ऊर्जा क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या या समूहाची ही प्रगती कोणत्याही शांत किंवा अनुकूल परिस्थितीत झालेली नाही. हे सर्व कमालीच्या आणि अभूतपूर्व चौकशीच्या दरम्यान घडले, तरीही आम्ही झुकलो नाही आणि आम्ही थांबलो नाही, असे ते म्हणाले. कारण आमची ओळख नेहमीच आमच्या सभोवतालच्या गदारोळाने नाही, तर आमच्या प्रतिसादाच्या ताकदीने ठरली आहे; आव्हानाच्या तीव्रतेने नाही, तर आमच्या उद्देशाच्या स्पष्टतेने ठरली आहे; आणि टीकेने नाही, तर आम्ही ज्या राष्ट्र उभारणीवर विश्वास ठेवतो त्याने ठरली आहे.

२०२४ च्या उत्तरार्धापासून समूहाला भेडसावणाऱ्या कायदेशीर आणि नियामक आव्हानांवर पडदा टाकण्याचा प्रयत्न करत अदानी म्हणाले की, आमच्या अमेरिकेतील कायदेशीर प्रक्रियांशी संबंधित बाबी आता पूर्णपणे मागे पडल्या आहेत, ज्यामुळे आम्हाला आमच्या वाढीच्या पुढील टप्प्यावर नवीन आत्मविश्वास आणि विश्वासाने लक्ष केंद्रित करण्याची अनुमती मिळाली आहे.

अदानी समूहाला त्यांच्या नवीकरणीय ऊर्जा (रिन्यूएबल एनर्जी) व्यवसायाशी संबंधित लाचखोरीच्या आरोपांवरून अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या चौकशीचा सामना करावा लागला होता, ज्या आरोपांचे समूहाने खंडन केले आहे. या मुद्द्यावर अमेरिकन सिक्युरिटीज एक्सचेंज कमिशनने (SEC) अदानी समूहासोबत तडजोड केली असली, तरी अमेरिकेच्या न्याय विभागाने (DoJ) संस्थापकांवरील आणि इतरांवरील सर्व आरोप मागे घेण्याचे पाऊल उचलले आहे.

अध्यक्षांनी अशा एका रणनीतीची रूपरेषा मांडली जी 'पायाभूत सुविधा (इन्फ्रास्ट्रक्चर) आणि बुद्धिमत्ता (इंटेलिजन्स)' या दोन एकत्रित वाढीच्या घटकांवर केंद्रित आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) वेगाने आत्मसात केल्यामुळे वीज निर्मिती, पारेषण (ट्रान्समिशन) नेटवर्क, डेटा सेंटर्स आणि लॉजिस्टिक पायाभूत सुविधांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक आवश्यक असेल, असा युक्तिवाद त्यांनी केला. 'एआय विचार करू शकण्यापूर्वी, ऊर्जा वाहती झाली पाहिजे,' असे सांगून अदानी यांनी त्यांच्या दृष्टिकोनाचा पुनरुच्चार केला की भविष्यातील तंत्रज्ञानाचे नेतृत्व हे सॉफ्टवेअर आणि डिजिटल नवकल्पनांइतकेच भौतिक पायाभूत सुविधांवर देखील अवलंबून असेल.

समूहाने सांगितले की त्यांनी आर्थिक वर्ष २०२५-२६ दरम्यान १.५ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त गुंतवणूक केली, जी त्यांच्या सर्वात मोठ्या वार्षिक भांडवली खर्च (कॅपिटल एक्स्पेंडिचर) कार्यक्रमांपैकी एक आहे. या अंतर्गत त्यांनी नवीकरणीय ऊर्जा, ट्रान्समिशन, बंदरे, विमानतळ, डेटा सेंटर्स आणि उत्पादन ऑपरेशन्सचा विस्तार केला. महत्त्वाच्या टप्प्यांमध्ये, अदानी ग्रीनने या वर्षात ५.१ गिगावॉट नवीकरणीय ऊर्जा क्षमता जोडली, ज्यामुळे त्यांचा एकूण कार्यरत पोर्टफोलिओ १९ गिगावॉटपेक्षा जास्त झाला आहे, तर अदानी न्यू इंडस्ट्रिजने ५ मेगावॉटच्या ग्रीन हायड्रोजन पायलट प्रकल्पाची सुरुवात केली. अदानी एनर्जी सोल्यूशन्सने आपली ट्रान्समिशन ऑर्डर बुक ७१,७७९ कोटी रुपयांपर्यंत वाढवली, तर अदानी पॉवरने आर्थिक वर्ष २०३२ पर्यंत निर्मिती क्षमता ४२ गिगावॉटपर्यंत वाढवण्याच्या उद्देशाने २ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त खर्चाच्या विस्तार कार्यक्रमावर आपले काम सुरू ठेवले.

समूहाने आपल्या डिजिटल पायाभूत सुविधांमधील प्रगतीवरही प्रकाश टाकला, ज्यामध्ये २०३० पर्यंत २-गिगावॉटचा डेटा सेंटर प्लॅटफॉर्म तयार करण्याच्या योजना आणि विशाखापट्टणममधील मोठ्या प्रमाणावरील डेटा सेंटर प्रकल्पासाठी गुगलसोबत झालेल्या सामंजस्य कराराचा (MoU) समावेश आहे. अदानी पोर्ट्सने या वर्षात ५०० दशलक्ष टनांपेक्षा जास्त मालाची हाताळणी केली, तर समूहाच्या विमानतळ व्यवसायाने नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि गुवाहाटी विमानतळावरील नवीन टर्मिनल कार्यान्वित केले.

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी, समूहाच्या पोर्टफोलिओ कंपन्यांनी २.९२ लाख कोटी रुपयांचा एकत्रित महसूल नोंदवला, जो मागील वर्षाच्या तुलनेत ७.४ टक्क्यांनी अधिक आहे, तर करानंतरचा नफा (प्रॉफिट आफ्टर टॅक्स) १३.९ टक्क्यांनी वाढून ४६,३७७ कोटी रुपयांवर पोहोचला. भविष्याकडे पाहताना अदानी म्हणाले की, समूहासमोरील सर्वात मोठे आव्हान आता भांडवलाची उपलब्धता हे नसून, भारताच्या पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जेच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी प्रकल्पांची जलद गतीने अंमलबजावणी करणे हे आहे, विशेषत: जेव्हा कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही प्रचंड वीज लागणाऱ्या डिजिटल पायाभूत सुविधांची मागणी वाढवत आहे.