भारतात लाँच झाला ई-पासपोर्ट, काय आहे वैशिष्ट्य?, जुन्या पासपोर्टचं काय होणार?

परदेशात प्रवास करणाऱ्यांसाठी एक आनंदाची बातमी आहे. आता भारतीय पासपोर्टनेही तंत्रज्ञानाच्या नवीन युगात प्रवेश केला आहे. भारत सरकारने ई-पासपोर्ट सुरू केला आहे, जो पारंपारिक पासपोर्टला आधुनिक सुरक्षा वैशिष्ट्यांसह एकत्रित करतो. हा ई-पासपोर्ट सामान्य दिसत असला तरी, त्यातील तंत्रज्ञानामुळे तो खूप खास बनतो.

आता पासपोर्टमध्ये RFID चिप्स, विशेष अँटेना आणि डिजिटल सुरक्षा तंत्रज्ञान असेल जे तुमचा डेटा सुरक्षित ठेवतीलच, शिवाय बनावट पासपोर्टसारख्या धोक्यांपासूनही तुमचे संरक्षण करतील. यामुळे आंतरराष्ट्रीय प्रवासादरम्यान तुमची ओळख जलद आणि विश्वासार्हपणे पटेल.

पायलट प्रोग्राम अंतर्गत निवडक शहरांमध्ये ई-पासपोर्ट सुरू करण्यात आला आहे आणि येत्या काळात तो संपूर्ण देशात लागू केला जाईल. जागतिक स्तरावर तांत्रिकदृष्ट्या मजबूत आणि स्मार्ट प्रवास दस्तऐवज असलेल्या देशांच्या यादीत भारताला आणण्याच्या दिशेने हा उपक्रम एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.

पायलट प्रोग्राम अंतर्गत सुरूवात

पासपोर्ट सेवा कार्यक्रम (PSP) आवृत्ती २.० अंतर्गत १ एप्रिल २०२४ पासून पायलट प्रोजेक्ट म्हणून ई-पासपोर्ट सुरू करण्यात आला आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, देशातील अनेक प्रादेशिक पासपोर्ट कार्यालयांमध्ये ही सुविधा दिली जात आहे.

या शहरांमध्ये ई-पासपोर्ट उपलब्ध आहेत

नागपूर, भुवनेश्वर, जम्मू, गोवा, शिमला, रायपूर, अमृतसर, जयपूर, चेन्नई, हैदराबाद, सुरत आणि रांची यासारख्या शहरांमध्ये ई-पासपोर्ट जारी केले जात आहेत. लवकरच ते अधिक राज्ये आणि शहरांमध्ये देखील सुरू केले जाईल.

तामिळनाडूमध्ये मोठी सुरुवात

तामिळनाडूमध्ये ई-पासपोर्ट जारी करण्याची सुरुवात ३ मार्च २०२५ रोजी चेन्नईतील प्रादेशिक पासपोर्ट कार्यालयातून झाली. अवघ्या १९ दिवसांत राज्यात २०,७२९ ई-पासपोर्ट जारी करण्यात आले आहेत, जे त्याच्या लोकप्रियतेचा पुरावा आहे.

ई-पासपोर्ट कसा दिसतो?

ई-पासपोर्टमध्ये एक विशेष RFID चिप आणि अँटेना असतो, जो कव्हरखाली असलेल्या सोनेरी चिन्हाद्वारे ओळखता येतो. हे सामान्य पासपोर्टपेक्षा वेगळे दिसते आणि त्यात प्रगत सुरक्षा तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे.

डेटा सुरक्षा आणि ओळख सुरक्षा

या पासपोर्टमध्ये पब्लिक की इन्फ्रास्ट्रक्चर (PKI) तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो, ज्यामुळे पासपोर्ट धारकाची वैयक्तिक आणि बायोमेट्रिक माहिती पूर्णपणे सुरक्षित राहते. यामुळे फसवणूक रोखण्यास मदत होईल आणि सीमा तपासणी दरम्यान देखील पासपोर्टची ओळख पटवता येईल.

जुने पासपोर्ट देखील वैध असतील

जरी ई-पासपोर्ट सुरू झाला असला तरी, प्रत्येकाने नवीन पासपोर्ट बनवणे आवश्यक नाही. ज्यांच्याकडे जुने पासपोर्ट आहेत, त्यांच्यासाठी ते त्यांच्या मुदतीपर्यंत पूर्णपणे वैध राहतील.

ई-पासपोर्टशी संबंधित फायदे

मजबूत सुरक्षा
बनावट पासपोर्टची शक्यता कमी
जलद आणि सुरक्षित सीमा तपासणी
आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार डिझाइन