Health Tips : चैत्र नवरात्रचा उपवास 'या' लोकांनी चुूकूनही करू नये, अन्यथा लाभाऐवजी होईल नुकसान!

who should not keep fast during chaitra navratri 2025 : चैत्र नवरात्रीचा पवित्र सण उद्या गुढीपाढव्याच्या शुभ मुहूर्तावर सुरु होईल. या वर्षी हा शुभ उत्सव 30 मार्च ते 7 एप्रिल पर्यंत चालणार आहे.

हिंदू धर्मात या नऊ दिवसांना विशेष महत्त्व आहे. या काळात, भक्त देवीच्या नऊ रूपांची पूजा करतात आणि देवीला प्रसन्न करण्याचा सर्वतोपरी प्रयत्न करतात. उपवास करतात. घरात सर्वत्र आनंददायी वातावरण असते.

नवरात्रीच्या नऊ दिवसांच्या उपवासाचेही महत्त्व?

पूजापाठ करण्याव्यतिरिक्त या नऊ दिवसांच्या काळात उपवासाचेही खूप महत्त्व आहे. धार्मिक महत्त्वाव्यतिरिक्त, उपवासाचे अनेक आरोग्य फायदे आहेत.

नऊ दिवसांसाठी थोड्या प्रमाणात सात्विक अन्न खाणे म्हणजे तुमच्या शरीराला विश्रांती देण्यासारखे आहे, ज्यामध्ये शरीर आतून स्वतःला बरे करण्याचे काम करते.

तथापि, संपूर्ण नऊ दिवस उपवास करणे प्रत्येकासाठी आरोग्यदायी नाही. काही आरोग्यविषयक अडचणींना सामना करणाऱ्या लोकांनी शक्यतो नऊ दिवसांचा उपवाा टाळावा किंवा फक्त डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच उपवास करावा. चला तर जाणून घ्या, कोणी उपवास करू नये...!

गर्भवती महिलांनी उपवास करू नये

गर्भवती महिलांनी 9 दिवस उपवास टाळावा. खरंतर, नवरात्रीच्या उपवासात धान्य खाण्यास मनाई आहे. तर गर्भवती महिलेला तिच्या गर्भधारणेदरम्यान संपूर्ण पोषणाची आवश्यकता असते. गर्भाच्या योग्य वाढीसाठी, सर्व पोषक तत्वांसह, अतिरिक्त कॅलरीज देखील आवश्यक असतात आणि धान्य खाल्ल्याशिवाय या अतिरिक्त कॅलरीज शक्य नाहीत. म्हणून, गर्भधारणेदरम्यान नवरात्रीचे 9 दिवस उपवास करणे टाळावे.

नवजात बाळाच्या आईनेही उपवास टाळावा

गर्भवती महिलांनी तसेच नवजात बाळांच्या मातांनी नवरात्रीचे 9 दिवस उपवास टाळावा. खरं तर, 6 महिन्यांपर्यंतच्या बाळाला फक्त आईच्या दुधातूनच संपूर्ण पोषण मिळते. स्तनपान करणाऱ्या महिलांना स्वतःसाठी आणि बाळासाठी जास्त कॅलरीजची आवश्यकता असते. पुरेशा कॅलरीज न मिळाल्याने आईमध्ये केवळ अशक्तपणा येत नाही तर बाळाच्या वाढीवरही त्याचा नकारात्मक परिणाम होतो. म्हणून, नवजात बाळाच्या आईने नवरात्रीचे संपूर्ण नऊ दिवस उपवास करू नये. तथापि, जर तुमची इच्छा असेल तर तुम्ही पहिल्या आणि शेवटच्या दिवशी उपवास करू शकता.

अशक्तपणा असेल तर उपवास टाळा

अशक्तपणा म्हणजे शरीरात रक्ताची कमतरता. ज्या व्यक्तीला अशक्तपणा आहे त्याने नवरात्रीत ९ दिवसांचे उपवास करू नये. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला अशक्तपणा येतो तेव्हा शरीरात अशक्तपणा येतो. अशा परिस्थितीत, उपवास केल्याने शरीरात आणखी कमजोरी येऊ शकते, म्हणून, जर एखाद्याला अशक्तपणा असेल तर त्याने संपूर्ण नऊ दिवस उपवास करणे टाळावे. जर तुम्हाला उपवास करायचा असेल तर तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला नक्कीच घ्या.

बराच काळापासून आजारी असाल तर उपवास टाळावा

जर एखाद्या व्यक्तीला सततच्या आरोग्याच्या समस्येचा सामना करावा लागत असेल तर त्याने नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास करणे देखील टाळावे. शरीरात कोणत्याही प्रकारचा आजार झाला की, शरीर आपोआप कमकुवत होऊ लागते. अशा परिस्थितीत, जर उपवास केला तर ही कमजोरी आणखी वाढू शकते. या परिस्थितीत, डॉक्टरांचा सल्ला न घेता अनेक दिवस उपवास करणे आरोग्यासाठी अजिबात योग्य ठरणार नाही.

मधुमेहाच्या रुग्णांनीही उपवास ठेवू नये

जरी एखाद्याला मधुमेह असेल तरी नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास करणे टाळावे. खरंतर, मधुमेहाच्या रुग्णाला त्याच्या आहाराची विशेष काळजी घ्यावी लागते. त्यांना अशा गोष्टी खाव्या लागतात ज्यामुळे शरीरातील रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित राहते. पण उपवास करताना या सर्व गोष्टींची योग्य काळजी घेणे थोडे कठीण होते, ज्यामुळे शरीरातील रक्तातील साखरेची पातळी असंतुलित होऊ शकते.

उपवास शास्त्रीय दृष्टीकोनातून कसा करावा हे जाणून घ्या

उपवासादरम्यान शरीर शुद्धीकरणासाठी पुरक अन्नपदार्थ खावे. उदा- फळे आणि भाज्या यांची योग्य प्रमाणात आणि योग्य प्रकारे सेवन करावे. त्यामुळे शरीर शुद्धीकरणास मदत होते. त्यामुळे तंतुमय पदार्थामुळे विविध विकारांवर मात करण्यासाठी फायदा होतो.

याबरोबरच पचनास हलके असणारे परंतू शारिरीक क्रियांसाठी आवश्यक ऊर्जा पुरवणारे अन्नपदार्थ घ्यावे. उदा. राजगीरा, भगर इत्यादी नियंत्रित प्रमाणात आहारात वापर करावा. याबरोबरच उपवासादरम्यान भरपूर पाणी प्यावे. किमान सात ते आठ ग्लास दररोज पाणी प्यावे. याबरोबरच लिंबु, पाणी, सुप, ताक यासारखे पातळ पदार्थ प्यावे. त्यामुळे शरीरातील घातक घटकांचे योग्य प्रकारे उत्सर्जन होऊन शरीर शुद्धीकरणास गती मिळते. तसेच पचनसंस्थेवर अतिरिक्त ताण न येता त्याला काही प्रमाणात आराम मिळतो.