Personal Loan : पर्सनल लोन घेण्याचे फायदे काय?, पात्रता काय, व्याजदर कसा असतो, वाचा इत्यंभूत माहिती

Personal Loan Eligibility : आयुष्य अनपेक्षित वळणांनी भरलेले असते. कधी अचानक आरोग्याची समस्या उभी राहते, तर कधी मुलांच्या उच्च शिक्षणासाठी किंवा घराच्या नूतनीकरणासाठी मोठ्या रकमेची गरज भासते.

अशा वेळी आपली साठवलेली पुंजी पुरेशी ठरतेच असे नाही. अशा परिस्थितीत 'वैयक्तिक कर्ज' हा एक अत्यंत सोयीस्कर आणि विश्वासार्ह पर्याय म्हणून समोर येतो. वैयक्तिक कर्ज म्हणजे नेमके काय, त्याचे फायदे काय आणि कर्ज घेताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात, यावर टाकलेला हा एक सविस्तर दृष्टिक्षेप.

वैयक्तिक कर्ज म्हणजे काय?

वैयक्तिक कर्ज हे एक प्रकारचे 'असुरक्षित कर्ज' (Unsecured Loan) आहे. याचा अर्थ असा की, हे कर्ज घेण्यासाठी तुम्हाला तुमचे घर, सोने किंवा कोणतीही मौल्यवान मालमत्ता बँक किंवा वित्तीय संस्थेकडे तारण (Guarantee) ठेवण्याची गरज नसते. हे कर्ज तुम्ही कोणत्याही वैयक्तिक कारणासाठी वापरू शकता, मग ते परदेशवारी असो किंवा जुन्या कर्जांची फेड.

वैयक्तिक कर्जाचे ५ प्रमुख फायदे

१. कोणतेही तारण नको : मालमत्ता गहाण ठेवण्याची भीती नसल्यामुळे कर्ज घेण्याची प्रक्रिया तणावमुक्त असते.

२. त्वरित मंजुरी आणि वितरण : बजाज फायनान्स सारख्या संस्था डिजिटल प्रक्रियेमुळे पात्रता निकष पूर्ण झाल्यास अवघ्या २४ तासांच्या आत रक्कम तुमच्या खात्यात जमा करतात.

३. वापरावर मर्यादा नाही : गृहकर्ज फक्त घरासाठी आणि कार लोन फक्त गाडीसाठी मिळते, पण वैयक्तिक कर्जाचा वापर तुम्ही लग्नापासून ते वैद्यकीय उपचारांपर्यंत कशासाठीही करू शकता.

४. लवचिक परतफेड : तुम्ही तुमच्या उत्पन्नानुसार १२ महिने ते ९६ महिने (८ वर्षे) या दरम्यान कर्जाचा कालावधी निवडू शकता.

५. निश्चित हप्ते (Fixed EMI) : दरमहा किती व्याज आणि मुद्दल भरायची आहे हे आधीच स्पष्ट असल्याने तुमच्या मासिक बजेटचे नियोजन करणे सोपे जाते.

पात्रता निकष आणि आवश्यक गोष्टी

वैयक्तिक कर्ज मिळवण्यासाठी तुमचे वय, उत्पन्न आणि विशेषतः CIBIL स्कोअर अत्यंत महत्त्वाचा असतो.

व्याजदर आणि इतर शुल्क समजून घ्या

तुमच्या कर्जाची एकूण किंमत ही प्रामुख्याने व्याजदरावर अवलंबून असते. ज्यांचा क्रेडिट स्कोअर उत्तम असतो, त्यांना कमी व्याजदरात कर्ज मिळते.

व्याजदराचे घटक : तुमचा पगार, कामाची स्थिरता आणि सध्याची इतर कर्जे यावर दर ठरवला जातो.

इतर खर्च : केवळ व्याजदराकडे न पाहता प्रक्रिया शुल्क (Processing fees), प्रीपेमेंट शुल्क आणि लेट पेमेंट चार्जेस याकडेही लक्ष दिले पाहिजे. बजाज फायनान्स सारख्या पारदर्शक संस्था सर्व शुल्क आगाऊ स्पष्ट करतात.

कर्ज घेण्यापूर्वी स्वतःला 'हे' ३ प्रश्न विचारा

कर्जाचा अर्ज करण्यापूर्वी आर्थिक शिस्त पाळण्यासाठी खालील गोष्टींचा विचार करा.

गरज की चैन?: मला या पैशांची खरंच आत्ता गरज आहे का?

परतफेडीची क्षमता : माझा मासिक EMI माझ्या पगाराच्या ३०-४०% पेक्षा जास्त तर होत नाही ना?

व्याजदराची तुलना : मला मिळत असलेला व्याजदर बाजारात स्पर्धात्मक आहे का?

अर्ज करण्यापूर्वी बँका तुमच्या 'या' ५ गोष्टी बारकाईने तपासतात!

जेव्हा आपल्याला तातडीने निधीची गरज भासते, तेव्हा 'वैयक्तिक कर्ज' हा सर्वात जलद पर्याय वाटतो. मात्र, केवळ अर्ज केला म्हणजे कर्ज मिळेलच असे नाही. बँका किंवा वित्तीय संस्था कर्ज मंजूर करण्यापूर्वी तुमची "परतफेड क्षमता" तपासण्यासाठी काही ठराविक मानकांचा वापर करतात. जर तुम्ही वैयक्तिक कर्जासाठी प्लॅनिंग करत असाल, तर खालील ५ महत्त्वाचे घटक तुमच्या बाजूने आहेत की नाही, हे एकदा नक्की तपासा.

१. उत्पन्न आणि नोकरीची स्थिरता (Income & Job Stability)

बँकेसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे तुमची कमाई. तुमचा पगार जितका जास्त, तितकी तुमची कर्ज घेण्याची क्षमता (Loan Eligibility) जास्त असते.

स्थिरता : तुम्ही सध्याच्या कंपनीत किती काळ काम करत आहात, हे पाहिले जाते. किमान २ वर्षे एकाच ठिकाणी काम करणाऱ्या व्यक्तीला बँक 'कमी जोखीम' असलेल्या गटात धरते.

व्यावसायिक : जर तुम्ही व्यावसायिक असाल, तर तुमचे गेल्या २-३ वर्षांचे 'इन्कम टॅक्स रिटर्न' (ITR) उत्पन्नाचा पुरावा म्हणून तपासले जातात.

२. क्रेडिट स्कोअर (CIBIL Score)

क्रेडिट स्कोअर हे तुमच्या आर्थिक चारित्र्याचे प्रमाणपत्र आहे. ७५० पेक्षा जास्त स्कोअर असल्यास बँका तुमच्यावर विश्वास ठेवतात आणि तुम्हाला कमी व्याजदरात कर्ज देऊ शकतात.

इतिहास : तुम्ही यापूर्वी घेतलेल्या कर्जाचे हप्ते किंवा क्रेडिट कार्डची बिले वेळेवर भरली आहेत का? हे सिबिल स्कोअरवरून स्पष्ट होते. ६०० पेक्षा कमी स्कोअर असल्यास कर्ज नाकारले जाण्याची शक्यता जास्त असते.

३. विद्यमान कर्जाचा बोजा (Debt-to-Income Ratio)

बँका तुमचे 'कर्ज-उत्पन्न गुणोत्तर' तपासतात. तुमच्या एकूण पगाराच्या किती टक्के रक्कम सध्या ईएमआय (EMI) भरण्यात जात आहे, हे पाहिले जाते.

मर्यादा : जर तुमच्या पगारातील ५०% पेक्षा जास्त हिस्सा आधीच जुन्या कर्जांमध्ये जात असेल, तर नवीन कर्ज मिळणे कठीण होते. बँक खात्री करते की नवीन हप्ता भरल्यानंतरही तुमच्याकडे उदरनिर्वाहासाठी पुरेसे पैसे उरतील.

४. वय आणि परतफेडीचा कालावधी (Age Factor)

तुमचे वय हे कर्जाचा कालावधी (Tenure) ठरवते.

तरुण वर्ग : २१ ते ३० वयोगटातील व्यक्तींना जास्त कालावधीसाठी (उदा. ५ ते ७ वर्षे) कर्ज मिळू शकते कारण त्यांच्याकडे नोकरीची अनेक वर्षे शिल्लक असतात.

ज्येष्ठ नागरिक : निवृत्तीच्या जवळ असलेल्या व्यक्तींना (५५-५८ वर्षे) कमी कालावधीचे कर्ज दिले जाते, जेणेकरून निवृत्तीपूर्वी त्याची परतफेड होईल.

५. कंपनीची प्रतिष्ठा (Company Profile)

तुम्ही कोणत्या कंपनीत काम करता, याचा तुमच्या कर्ज मंजुरीवर मोठा परिणाम होतो.

कॅटेगरी : बँकांकडे कंपन्यांच्या श्रेणी (A, B, C) असतात. सरकारी संस्था, नामांकित बहुराष्ट्रीय कंपन्या (MNCs) किंवा मोठ्या खाजगी लिमिटेड कंपन्यांमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते.

प्रोफेशनल पदवी : डॉक्टर, सीए (CA), किंवा इंजिनिअर्स यांसारख्या व्यावसायिकांना त्यांच्या स्थिर उत्पन्नामुळे बँका अधिक सहजतेने कर्ज देतात.