भारताचा विकास मार्ग : आत्मनिर्भरतेचा दुसरा स्वातंत्र्य संघर्ष; गौतम अदानींचे IIT-ISMमध्ये प्रतिपादन!

Gautam adani iit ism speech : अदानी समूहाचे अध्यक्ष गौतम अदानी यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (इंडियन स्कूल ऑफ माइन्स), धनबादच्या (IIT-ISM) शताब्दी समारंभात केलेल्या आपल्या प्रभावी भाषणातून, बदलत्या जागतिक युगात भारताने आपला विकास प्रवास स्वतःच निर्भयपणे निश्चित करावा, असे एक व्यापक आणि दूरदृष्टीचे आवाहन केले.

त्यांनी या क्षणाला आर्थिक आणि संसाधन सार्वभौमत्वासाठी भारताचा 'दुसरा स्वातंत्र्य संघर्ष' असे संबोधून, बाह्य दबावांना बळी न पडता राष्ट्राने आपले हित साधले पाहिजे यावर जोर दिला.

आधुनिक सार्वभौमत्वाचे दोन आधारस्तंभ

अदानी यांनी स्पष्ट केले की आधुनिक राष्ट्रीय सार्वभौमत्व दोन अविभाज्य स्तंभांवर उभे आहे.

नैसर्गिक संसाधनांवर प्रभुत्व

देशाच्या विकासासाठी आवश्यक असलेल्या खाणकाम आणि भूगर्भशास्त्रासारख्या मूलभूत संसाधनांवर नियंत्रण ठेवणे.

ऊर्जा प्रणालींवर प्रभुत्व

भारताच्या उदयाला बळ देणाऱ्या आणि अर्थव्यवस्थेला चालना देणाऱ्या ऊर्जा प्रणालींवर (पारंपरिक आणि अक्षय) स्वायत्तता प्राप्त करणे.

या संदर्भात, त्यांनी IIT-ISM च्या स्थापनेची आठवण करून दिली. वसाहतवादी काळातही भारतीय नेत्यांनी खाणकाम आणि भूगर्भशास्त्रातील क्षमता बळकट करण्यासाठी संस्थेची मागणी केली होती, यावरून त्यांच्या दूरदृष्टीचे महत्त्व अधोरेखित होते. "एखादे राष्ट्र प्रथम तिच्या पायाखालच्या पृथ्वीची भाषा आत्मसात केल्याशिवाय महानता गाठू शकत नाही," हे मूलभूत सत्य IIT-ISM दर्शवते.

'कथनात्मक वसाहतीकरण' आणि कार्बनचा न्याय

अदानी यांनी 'कथनात्मक वसाहतीकरण' या धोक्याविरुद्ध तीव्र इशारा दिला. ते म्हणाले की, ऐतिहासिकदृष्ट्या मोठ्या प्रमाणात उत्सर्जनासाठी जबाबदार असलेले विकसित राष्ट्र, आता विकसनशील अर्थव्यवस्था कशा वाढाव्यात यावर नियम लादण्याचा प्रयत्न करतात.

भारताचे दरडोई वीज वापर आणि कार्बन उत्सर्जन जागतिक सरासरीपेक्षा लक्षणीयरीत्या कमी आहे, तरीही जागतिक शाश्वतता क्रमवारी अनेकदा या ऐतिहासिक जबाबदारी आणि दरडोई वास्तविकतेकडे दुर्लक्ष करते. यामुळे भारताच्या विकास आकांक्षा पर्यावरणात्मकदृष्ट्या बेजबाबदार म्हणून अन्याय्यपणे दर्शविल्या जातात.

अदानींनी स्पष्टपणे सांगितले की, जर आपण आपल्या स्वतःच्या कथनावर नियंत्रण ठेवले नाही, तर आपल्या आकांक्षा अवैध ठरतील आणि आपल्या राहणीमानात सुधारणा करण्याचा आपला अधिकार जागतिक गुन्हा म्हणून दर्शविला जाईल. भारताने आपल्या विकासाचा अजेंडा कोणत्याही बाह्य कथानकाशी जुळवून न घेता, स्वतःच्या गरजांवर आधारित असावा.

ऊर्जा सुरक्षा: कार्मिकेल ते खावडा

अदानी यांनी ऊर्जा सार्वभौमत्वाच्या लढाईचे उदाहरण म्हणून अदानी समूहाच्या ऑस्ट्रेलियातील कार्मिकेल कोळसा प्रकल्पावर सविस्तर भाष्य केले. जगातील सर्वात वादग्रस्त पर्यावरणीय आणि राजकीय प्रकल्पांपैकी एक असूनही, हा प्रकल्प कायम ठेवण्यात आला कारण तो भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी आणि औद्योगिक विकासासाठी उच्च दर्जाचा कोळसा पुरवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण होता.

याच वेळी त्यांनी समूहाच्या स्वच्छ ऊर्जेतील मोठ्या प्रयत्नांची माहिती दिली. यामध्ये गुजरातमधील खावडा येथील जगातील सर्वात मोठा अक्षय ऊर्जा पार्क समाविष्ट आहे, जो २०३० पर्यंत ३० गिगावॅट हरित ऊर्जा निर्माण करेल. हे उदाहरण ऊर्जा सुरक्षेसाठी पारंपरिक आणि स्वच्छ दोन्ही स्त्रोतांचे समक्रमित महत्त्व दर्शवते.

खाणकाम : नवीन अर्थव्यवस्थेचा पाया

अदानींनी खाणकाम क्षेत्राकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलण्याची गरज व्यक्त केली. त्यांनी याला "जुने अर्थव्यवस्था" क्षेत्र मानण्यास नकार दिला, कारण खाणकाम हे भविष्यातील सर्व उद्योगांचा पाया आहे.

दुर्मिळ पृथ्वी घटक, लिथियम, तांबे, सिलिकॉन आणि युरेनियम यांसारखी महत्त्वपूर्ण खनिजे अक्षय ऊर्जा, विद्युत गतिशीलता, इलेक्ट्रॉनिक्स, AI पायाभूत सुविधा आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थांसाठी आवश्यक आहेत.

त्यांनी जाहीर केले की, खाणकामाशिवाय, कोणतीही नवीन अर्थव्यवस्था अस्तित्वात नाही." त्यांनी विद्यार्थ्यांना भारताच्या पुढील तांत्रिक झेपेला सक्षम करणाऱ्या विषयाचा अभिमान बाळगण्याचे आवाहन केले.

अदानी यांनी केल्या दोन मोठ्या घोषणा!

1) अदानी वार्षिक इंटर्नशिप

तृतीय वर्षाच्या विद्यार्थ्यांसाठी दरवर्षी ५० सशुल्क इंटर्नशिप. निवडलेल्या इंटर्नसाठी किमान २५% प्री-प्लेसमेंट ऑफर. 'मॅन्युअल्स पुन्हा लिहू' शकणाऱ्या नवोन्मेषकांवर लक्ष केंद्रित.

2) अदानी 3एस मायनिंग एक्सलन्स सेंटर

TEXMiN च्या सहकार्याने लाँच. मेटाव्हर्स लॅब, ड्रोन फ्लीट्स, सिस्मिक सेन्सिंग सिस्टम आणि अचूक खाण तंत्रज्ञान ने सुसज्ज. परिवर्तनकारी कल्पनांना निधी आणि वास्तविक-जगातील अंमलबजावणी समर्थन.

'निर्भयपणे स्वप्न पहा, अथकपणे कृती करा'

प्रेरणादायक समारोपात, अदानी यांनी विद्यार्थ्यांना "कोअरचे संरक्षक" बनण्याचे आवाहन केले. खाणकाम, ऊर्जा आणि साहित्यात सार्वभौम क्षमता निर्माण करून भारताचे आर्थिक भविष्य सुरक्षित करणारे व्यावसायिक व्हा. "तुम्ही फक्त खनिजे उत्खनन करत नाही आहात - तुम्ही सार्वभौमत्व मिळवत आहात," असे ते म्हणाले. पुढच्या पिढीला धाडसी स्वप्ने पाहण्यास, नवोपक्रम स्वीकारण्यास आणि आत्मविश्वासू, स्वावलंबी भारत निर्माण करण्यास मदत करण्याचे आवाहन त्यांनी केले.

या भाषणातून, गौतम अदानी यांनी केवळ एका शैक्षणिक संस्थेच्या शताब्दीचे महत्त्व अधोरेखित केले नाही, तर राष्ट्रासाठी एक स्पष्ट आणि आत्मविश्वासाने परिपूर्ण विकास मार्गदर्शक तत्त्व देखील मांडले.