चेतेश्वर पुजाराच्या 5 अविस्मरणीय कसोटी खेळी; संकटात सापडलेल्या टीम इंडियाची कसा बनला 'ढाल':

Cheteshwar Pujara Best Test Innings Top 5 : राहुल द्रविड यांच्यानंतर भारतीय कसोटी क्रिकेटमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर 'भिंत' म्हणून दीर्घकाळ ठाम राहिलेले फलंदाज चेतेश्वर पुजारा यांनी नुकतीच क्रिकेटमधून निवृत्ती जाहीर केली आहे.

पुजारा आपल्या संयमी आणि एकाग्र फलंदाजीसाठी ओळखला जात होता. त्याने अनेक वेळा टीम इंडियाला कठीण परिस्थितीतून बाहेर काढले, संघासाठी किल्ला लढवला आणि भारताची प्रतिष्ठा वाचवली.

पुजाराने आपल्या कारकिर्दीत १०३ कसोटी सामन्यांमध्ये ७,१९५ धावा केल्या, ज्यात १९ शतकांचा समावेश आहे. त्याचा फलंदाजीचा सरासरी सुमारे ४४ इतका राहिला.

त्याच्या संपूर्ण कारकिर्दीत अशा अनेक खेळी आहेत, ज्या फक्त आकड्यांमध्ये मोजता येणार नाहीत. त्यातील अशा पाच सर्वोत्तम खेळी, ज्यांनी खऱ्या अर्थाने टीम इंडियाची प्रतिष्ठा वाचवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली, त्या खालीलप्रमाणे आहेत:

१. कोलंबोमधील निर्णायक शतक (१४५ धावा)

वर्ष: २०१५

प्रतिस्पर्धी: श्रीलंका

खेळीचे महत्त्व: २०१५ मध्ये भारतीय संघ कोलंबोमध्ये कसोटी खेळत असताना, संघाने सुरुवातीलाच ३ महत्त्वाच्या विकेट गमावल्या होत्या. जेव्हा संघाला स्थैर्याची नितांत गरज होती, तेव्हा पुजाराने एका टोकाला भक्कमपणे पकडून ठेवले. त्याने पहिल्या डावात १४५ धावांची दमदार खेळी केली, ज्यामुळे भारतीय संघ ३०० धावांचा टप्पा ओलांडू शकला. ही खेळी केवळ भारताला मोठी धावसंख्या उभारण्यातच नव्हे, तर तो सामना जिंकण्यातही निर्णायक ठरली.

२. रांचीतील अविश्वसनीय मॅरेथॉन खेळी (२०२ धावा)

• वर्ष: २०१७
• प्रतिस्पर्धी: ऑस्ट्रेलिया
• खेळीचे महत्त्व: २०१७ च्या रांची कसोटीत, चेतेश्वर पुजाराने त्याच्या कसोटी कारकिर्दीतील सर्वात मोठी खेळी साकारली. त्याने ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध २०२ धावा केल्या आणि त्यासाठी तब्बल ५२५ चेंडूंचा सामना केला. या खेळीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे पुजाराने तब्बल ११ तास फलंदाजी केली!
• आजच्या जलद क्रिकेटच्या युगात जिथे फलंदाज ३ तास देखील टिकू शकत नाहीत, तिथे ११ तास फलंदाजी करणे हे पुजाराच्या अविश्वसनीय एकाग्रतेचे आणि तंदुरुस्तीचे प्रतीक होते. या खेळीमुळे ऑस्ट्रेलियाला पराभवाचा सामना करावा लागला.

३. राजकोटमध्ये दबावातून वाचवणारे शतक (१३२ नाबाद धावा)

वर्ष: २०१६

प्रतिस्पर्धी: इंग्लंड

खेळीचे महत्त्व: २०१६ च्या राजकोट कसोटीत, इंग्लंडने पहिल्या डावात ५३७ धावांचा डोंगर उभारून भारतावर प्रचंड दबाव आणला होता. संघ फॉलोऑनच्या धोक्यात असताना, चेतेश्वर पुजाराने १३२ धावांची शानदार नाबाद खेळी साकारली. त्याने पूर्ण जबाबदारीने फलंदाजी केली आणि संघाला फॉलोऑनपासून वाचवले. ही खेळी केवळ अनिर्णित राहिलेल्या सामन्यात भारताची प्रतिष्ठा वाचवणारी ठरली, ज्यामुळे मालिकेतील लय भारताच्या बाजूने राखली गेली.

४. ॲडलेडमध्ये सामना जिंकणारे लढाऊ शतक (१२३ धावा)

• वर्ष: २०१८
• प्रतिस्पर्धी: ऑस्ट्रेलिया
• खेळीचे महत्त्व: २०१८ मध्ये ॲडलेड येथे झालेल्या कसोटी सामन्यात पुजाराने पहिल्या डावात १२३ धावांची अतिशय महत्त्वाची खेळी साकारली.
• भारताची सुरुवात अत्यंत खराब झाली होती आणि संघाने लवकर विकेट गमावल्या होत्या. त्यावेळी पुजाराने एकट्याने डाव सांभाळत संघाला सन्मानजनक धावसंख्येकडे नेले. या खेळीमुळे भारताला त्या कसोटी सामन्यात विजय मिळवता आला, जो ऑस्ट्रेलियातील ऐतिहासिक मालिका विजयाचा (२-१) आधारस्तंभ ठरला.

५. गाब्बाचा अभिमान मोडणारी लढाऊ खेळी (९२ धावा)

• वर्ष: २०२१
• प्रतिस्पर्धी: ऑस्ट्रेलिया
• खेळीचे महत्त्व: २०२१ मध्ये ब्रिस्बेन (गाब्बा) येथे झालेला कसोटी सामना भारतीय क्रिकेट इतिहासातील सर्वात मोठा विजय मानला जातो. ऑस्ट्रेलियाने गाब्बावर तब्बल ३२ वर्षांपासून कसोटी सामना गमावला नव्हता. या सामन्यात ३२८ धावांच्या ऐतिहासिक लक्ष्याचा पाठलाग करताना चेतेश्वर पुजाराने ९२ धावांची लढाऊ खेळी केली.
• या खेळीदरम्यान त्याने शरीरावर अनेक वेळा चेंडूंचे तडाखे झेलले, पण तो खंबीरपणे उभा राहिला. त्याच्या या कणखर खेळीमुळेच भारतीय डावाला स्थिरता मिळाली आणि युवा खेळाडूंना लक्ष्याचा पाठलाग करण्याची संधी मिळाली. या विजयाने ऑस्ट्रेलियाचा 'गाब्बा'चा अभिमान खऱ्या अर्थाने मोडला.

या पाच खेळी सिद्ध करतात की पुजारा फक्त धावा काढण्यासाठी नाही, तर कठीण परिस्थितीत संघासाठी उभे राहण्यासाठी ओळखला जात होता. भारतीय क्रिकेटमधील त्याची ही 'ढाल' आता निवृत्त झाली असली तरी, त्याने दिलेले योगदान नेहमीच प्रेरणा देत राहील.