क्रिकेट बनला 'पैशांचा खेळ': BCCIची छप्परफाड कमाई; 5 वर्षांत 14,627 कोटींचा महसूल, कमाईचे स्रोत काय?

bcci revenue report 2025 : भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ (BCCI) जगातील सर्वात श्रीमंत क्रिकेट मंडळ म्हणून ओळखले जाते. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या २०२३-२४ च्या आर्थिक अहवालातून हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे.

अहवालानुसार, बीसीसीआयच्या बँक बॅलन्स आणि एकूण रोख मालमत्तेत प्रचंड वाढ झाली आहे. सध्या बीसीसीआयकडे २०,६८६ कोटी रुपयांचा बँक बॅलन्स असून, गेल्या ५ वर्षांत बोर्डाने तब्बल १४,६२७ कोटी रुपयांचा महसूल मिळवला आहे.

उत्पन्नाचे आकडे: विक्रमी वाढ

पाच वर्षांत वाढ

२०१९ ते २०२४ या काळात बीसीसीआयने १४,६२७ कोटी रुपये कमावले. एकट्या २०२३-२४ या आर्थिक वर्षातच ४१९३ कोटी रुपयांची वाढ नोंदवली गेली.

सामान्य निधी

बीसीसीआयचा सामान्य निधी (general fund) २०१९ मधील ३९०६ कोटी रुपयांवरून वाढून आता ७९८८ कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे.

आयपीएल आणि आयसीसी

२०२३-२४ मध्ये बीसीसीआयला आयपीएल आणि आयसीसीकडून मिळालेल्या वाट्यामुळे १,६२३.०८ कोटी रुपयांचा अतिरिक्त नफा झाला, जो गेल्या वर्षीच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या जास्त आहे.

बँक व्याज

बीसीसीआयने केवळ बँक ठेवींवरील व्याजातून ९८६.४५ कोटी रुपये कमावले, जे गेल्या वर्षीच्या तुलनेत दुप्पट आहे.

बीसीसीआयच्या कमाईचे प्रमुख स्रोत

बीसीसीआयच्या उत्पन्नामागे अनेक मोठे स्रोत आहेत. त्यात सर्वाधिक वाटा खालील बाबींचा आहे:

मीडिया हक्क : टीव्ही आणि डिजिटल प्रसारणाचे हक्क बीसीसीआयसाठी सर्वात मोठा महसूल स्रोत आहेत. आयपीएल सामन्यांचे प्रसारण आणि हायलाइट्सचे अधिकार विकून बीसीसीआयला मोठ्या प्रमाणात पैसे मिळतात.

टायटल स्पॉन्सरशिप : आयपीएलसारख्या मोठ्या स्पर्धांसाठी मिळणारी 'टायटल स्पॉन्सरशिप' (उदा. टाटा आयपीएल) हा उत्पन्नाचा एक महत्त्वाचा मार्ग आहे. ही रक्कम वर्षाला ३०० कोटींपेक्षा जास्त असू शकते.

फ्रँचायझी फी : जेव्हा एखादा नवीन संघ आयपीएलमध्ये येतो, तेव्हा त्याला 'फ्रँचायझी फी' भरावी लागते. २०२२ मध्ये गुजरात टायटन्स आणि लखनऊ सुपरजायंट्सच्या प्रवेशामुळे बीसीसीआयला १२,५०० कोटी रुपये मिळाले होते.

घटलेले उत्पन्न आणि खर्चाचे नियोजन

अहवालात काही घट देखील नोंदवण्यात आल्या आहेत. २०२३-२४ मध्ये टीम इंडियाच्या देशांतर्गत आणि परदेशी सामन्यांमधून मिळणारे उत्पन्न कमी झाले.

मीडिया हक्क (सामने) :

२०२२-२३ मध्ये मीडिया हक्कांमधून मिळालेले २५२४.८० कोटी रुपयांचे उत्पन्न २०२३-२४ मध्ये ८१३.१४ कोटी रुपयांपर्यंत घटले.

परदेशी दौऱ्यातून उत्पन्न

परदेशी दौऱ्यांमधून मिळणारे उत्पन्नही ६४२ कोटी रुपयांवरून ३६१ कोटी रुपयांवर आले.

ही घट देशांतर्गत सामन्यांची कमी संख्या आणि भारतात झालेल्या विश्वचषकामुळे झाली असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.

उत्पन्नाव्यतिरिक्त, बीसीसीआय खर्चाच्या बाबतीतही नियोजित असल्याचे दिसून आले आहे.

पायाभूत सुविधा: बोर्डाने पायाभूत सुविधा विकासासाठी १२०० कोटी रुपये बाजूला ठेवले आहेत.

क्रिकेट विकास: क्रिकेटच्या विकासासाठी ५०० कोटी रुपयांची तरतूद केली आहे.

राज्य संघटनांना निधी

२०२३-२४ मध्ये राज्य क्रिकेट संघटनांना १,९९०.१८ कोटी रुपये वाटप करण्यात आले असून, २०२४-२५ साठी २,०१३.९७ कोटी रुपयांची तरतूद केली आहे.

एकंदरीत, बीसीसीआयची आर्थिक स्थिती अत्यंत मजबूत असून, क्रिकेट हा केवळ एक खेळ राहिलेला नाही, तर एक मोठा आणि यशस्वी व्यावसायिक उद्योग बनला आहे, असे या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते.