बिहारमध्ये ग्रामीण नेत्रसेवेसाठी गौतम अदानी करणार महत्त्वपूर्ण 'सेवा' उपक्रमाचे नेतृत्व

अब्जाधीश उद्योगपती आणि अदानी समूहाचे अध्यक्ष गौतम अदानी रविवारी बिहारमधील एका मोठ्या प्रमाणावरील ग्रामीण नेत्रसेवा उपक्रमाच्या भूमिपूजन समारंभाचे नेतृत्व करणार आहेत. उत्तर आणि मध्य भारतातील वंचित क्षेत्रांमध्ये परवडणाऱ्या आरोग्य सेवांचा विस्तार करण्याच्या दृष्टीने हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.

हा कार्यक्रम पाटणापासून सुमारे ७० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या मस्तीचक येथे होणार असून, अदानी फाउंडेशन आणि अखंड ज्योती आय हॉस्पिटल यांच्या संयुक्त विद्यमाने याचे आयोजन करण्यात आले आहे. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना लक्ष्य करून नेत्रसेवा, आरोग्य सेवा विस्तार (आऊटरीच) आणि कौशल्य विकास कार्यक्रमांसाठी एक व्यापक परिसंस्था (इकोसिस्टम) तयार करणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.

आयोजकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या प्रस्तावित विस्तारामुळे ग्रामीण आरोग्य पायाभूत सुविधा मजबूत होण्याची आणि परवडणाऱ्या नेत्र उपचारांसह प्रतिबंधात्मक काळजी घेण्यासाठी शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचण्याची क्षमता सुधारण्याची अपेक्षा आहे. एकदा पूर्ण झाल्यानंतर, मस्तीचक येथील ही परिसंस्था जगातील सर्वात मोठ्या ग्रामीण नेत्रसेवा नेटवर्कपैकी एक म्हणून उदयास येईल असा अंदाज आहे. या कार्यक्रमामुळे हिंदी भाषिक पट्ट्यामध्ये आरोग्य सेवा कौशल्य आणि पोहोच क्षमता वाढण्याची शक्यता असून, याचा फायदा कोट्यवधी वंचित लोकांना होऊ शकतो.

हा उपक्रम गौतम अदानी यांच्या "सेवा ही साधना है" (सेवा हेच सर्वात मोठे वैशिष्ट्य/उपासना आहे) या तत्त्वज्ञानाचे प्रतिबिंब आहे, ज्याने अलीकडच्या वर्षांत अदानी समूहाच्या सामाजिक पोहोच आणि परोपकारी प्रयत्नांना आकार दिला आहे. अलिकडच्या वर्षांत, अदानी कुटुंबाने आरोग्य, शिक्षण आणि कौशल्य विकासासाठी अनेक मोठ्या प्रमाणावरील वचनबद्धतेची घोषणा केली आहे. २०२२ मध्ये गौतम अदानी यांच्या ६० व्या वाढदिवसानिमित्त, कुटुंबाने देशभरातील सामाजिक उपक्रमांसाठी ६०,००० कोटी रुपये देण्याचे आश्वासन दिले होते. गेल्या वर्षी, जीत अदानी यांच्या विवाह सोहळ्यादरम्यान अशाच क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करत अतिरिक्त १०,००० कोटी रुपयांच्या वचनबद्धतेची घोषणा करण्यात आली होती.

समूहाने इतरही अनेक सेवा-चालित कार्यक्रम हाती घेतले आहेत, ज्यामध्ये २०२५ मध्ये प्रयागराज येथील महाकुंभादरम्यान सुमारे ५० लाख यात्रेकरूंना मदत करणे आणि ओडिशामधील जगन्नाथ रथयात्रेदरम्यान मोफत जेवण आणि अल्पोपहार वितरीत करणे समाविष्ट आहे.

२००५ मध्ये ग्रामीण बिहारमध्ये ३० खाटांच्या सुविधेसह सुरू झालेले अखंड ज्योती आय हॉस्पिटल आता भारतातील अग्रगण्य नेत्रसेवा संस्थांपैकी एक बनले आहे. या रुग्णालयाने गेल्या काही वर्षांत १४ लाखांहून अधिक दृष्टी-पुनर्संचयित (sight-restoring) शस्त्रक्रिया आणि लाखो डोळ्यांच्या तपासण्या केल्याचे वृत्त आहे.

हा आगामी उपक्रम २०२४ मध्ये सुरू झालेल्या अदानी फाउंडेशनच्या 'व्हिजन केअर प्रोग्राम'वर (नेत्रसेवा कार्यक्रम) आधारित आहे. या कार्यकर्माने आतापर्यंत ग्रामीण पोहोच आणि शाळांमधील तपासणी मोहिमेद्वारे ११ राज्यांमध्ये सुमारे १.९३ लाख डोळ्यांच्या तपासण्या केल्या आहेत आणि सुमारे ५९,००० लाभार्थ्यांना चष्मे प्रदान केले आहेत.

या कार्यक्रमाकडे आरोग्य सेवा तज्ज्ञ, धोरणकर्ते आणि उद्योग क्षेत्रातील नेत्यांचे लक्ष वेधले जाण्याची अपेक्षा आहे, तसेच अदानी समूहाच्या दीर्घकालीन विकास आणि समुदाय सहभाग योजनांमध्ये बिहारचे वाढते महत्त्व यातून अधोरेखित होत आहे.