राज्यात अवकाळीचे संकट! मराठवाडा-विदर्भात विजांच्या कडकडाटासह पावसाचा इशारा; तापमानातही होणार मोठी घट

Maharashtra weather forecast unseasonal rain yellow alert : महाराष्ट्रात हवामानाचा लपंडाव सुरू असून, आता राज्यावर अवकाळी पावसाचे सावट निर्माण झाले आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) दिलेल्या अंदाजानुसार, आज २३ फेब्रुवारीपासून पुढील काही दिवस राज्याच्या विविध भागांत पावसाची शक्यता आहे. विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भात विजांच्या कडकडाटासह हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस पडण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.

विदर्भ आणि मराठवाड्यात 'यलो अलर्ट'

आज २३ फेब्रुवारी ते २८ फेब्रुवारी या कालावधीत विदर्भातील चंद्रपूर आणि गडचिरोली जिल्ह्यात काही ठिकाणी पावसाची शक्यता असल्याने तेथे 'यलो अलर्ट' जारी करण्यात आला आहे. त्यासोबतच मराठवाड्यातील हिंगोली, नांदेड आणि लातूर या जिल्ह्यांत, तसेच पश्चिम महाराष्ट्रातील सोलापूर जिल्ह्यात विजांच्या कडकडाटासह हलक्या पावसाची शक्यता हवामान विभागाने वर्तवली आहे.

तापमानात होणार घट

गेल्या २४ तासांत राज्यात तापमानात फारसा बदल झाला नसला, तरी पावसाळी वातावरणामुळे तापमानात बदल होण्याचे संकेत आहेत. येत्या दोन ते तीन दिवसांत राज्याच्या कमाल तापमानात २ ते ३ अंश सेल्सिअसने घट होण्याची शक्यता आहे. यामुळे उन्हाचा चटका काहीसा कमी होऊन वातावरणात गारवा जाणवेल.

• विभागवार हवामानाचा अंदाज
• कोकण आणि गोवा: आज आणि उद्या हवामान प्रामुख्याने कोरडे राहील.
• मध्य महाराष्ट्र: काही ठिकाणी तुरळक पावसाची शक्यता आहे.
• पुणे व परिसर: पुण्यात पुढील तीन दिवस आकाश मुख्यतः निरभ्र राहील, मात्र दुपारनंतर आणि संध्याकाळी आकाश अंशतः ढगाळ राहण्याची शक्यता आहे.
• विदर्भ: अनेक जिल्ह्यांत ढगाळ वातावरणासह पावसाची हजेरी लागेल.

अचानक पाऊस पडण्याची प्रमुख कारणे

१. द्रोणीय रेषा (Trough Line) निर्माण होणे

जेव्हा उत्तर भारतातून येणारे थंड वारे आणि दक्षिण भारतातून येणारे बाष्पयुक्त वारे (अरबी समुद्र किंवा बंगालचा उपसागर) यांची मध्य भारतात किंवा महाराष्ट्रावर गाठ पडते, तेव्हा तिथे हवेच्या कमी दाबाचा पट्टा किंवा 'द्रोणीय रेषा' तयार होते. यामुळे ढग जमा होऊन पाऊस पडतो.

२. आर्द्रतेचे वाढलेले प्रमाण

अरबी समुद्राकडून येणाऱ्या वाऱ्यांमुळे जमिनीच्या वरच्या थरात आर्द्रतेचे (Humidity) प्रमाण वाढते. जर दिवसा तापमान जास्त असेल, तर या बाष्पाचे रूपांतर स्थानिक पातळीवर ढगांमध्ये होऊन संध्याकाळी विजांच्या कडकडाटासह पाऊस पडतो.

३. वाऱ्यांची चक्रीय स्थिती (Cyclonic Circulation)

अरबी समुद्रात किंवा दक्षिण भारताच्या अंतर्गत भागात अनेकदा वाऱ्यांची चक्रीय स्थिती निर्माण होते. हे वारे बाष्प ओढून आणतात, ज्यामुळे हवामानात बदल होऊन अचानक पावसाळी वातावरण तयार होते.

४. तापमानातील वाढ (Heating Effect)

फेब्रुवारीच्या दुसऱ्या पंधरवड्यात उन्हाचा चटका वाढू लागतो. जमिनीवर अधिक उष्णता निर्माण झाल्यामुळे हवा हलकी होऊन वर जाते आणि आर्द्रतेच्या संपर्कात आल्यावर 'कन्व्हेक्टिव्ह क्लाउड्स' (Convective Clouds) तयार होतात, जे अचानक पावसाला कारणीभूत ठरतात.