Maharashtra Election : महायुतीच्या विजयी लाटेत 'या' पक्षांचे अस्तित्व संकटात; VBA-MNSचे काय होणार?

Maharashtra Election 2024 : महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीचा निकाल लागला. यात महायुतीला बंपर विजय मिळाला. तर विरोधकांचे अस्तित्वात संपुष्टात आले आहे. महाविकास आघाडीतील तीन प्रमुख पक्षांना अपयशाला सामोरे जावे लागले. अशातच या निवडणुकीत दुसरी बाब म्हणजे राज्यातील छोट्या पक्षांचे अस्तित्व देखील धोक्यात आले आहे. वंचित बहुजन आघाडी, महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना, एमआयएम, प्रहार संघटना यासारख्या अनेक छोट्या पक्षांना या निवडणुकीत साधे खाते देखील उघडता आले नाही. त्यामुळे त्यामुळे या पक्षांचे काय होणार, यांचे अस्तित्व काय राहिले, याबाबत चर्चा होऊ लागल्या आहेत.

याआधी यातील अनेक पक्ष केवळ 'मतदानाची' भूमिका बजावण्यात सक्षम नव्हते तर विधानसभेत त्यांचे म्हणणे पोचवण्यातही यशस्वी झाले होते. पण, यावेळी महाराष्ट्रात असे निवडणूक निकाल लागले आहेत, त्यामुळे आगामी निवडणुकीत या पक्षांची संभाव्य 'बार्गेनिंग' शक्तीही मर्यादित झाली आहे.

यावेळी महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत सत्ताधारी महायुतीच्या बाजूने लाट आली आहे. 288 पैकी 235 जागांवर भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस आघाडीने विजय मिळवला आहे. महायुतीतील सर्वात मोठा पक्ष असलेल्या भाजपचा स्ट्राइक रेट जवळपास ९०% राहिला आहे. त्यांच्या तुलनेत प्रमुख विरोधी आघाडी महाविकास आघाडीला जोरदार फटका बसला आहे. पण, निवडणुकीचा सर्वात मोठा फटका छोट्या पक्षांना बसला आहे.

महायुतीच्या लाटेत छोट्या पक्षांवर संकट

महाराष्ट्राच्या निवडणुकीत अत्यंत खराब कामगिरीमुळे राज ठाकरेंची महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (मनसे), प्रकाश आंबेडकरांची वंचित बहुजन आघाडी (व्हीबीए), असदुद्दीन ओवेसींची एआयएमआयएम आणि मायावतींची बहुजन समाज (बसपा) अशा पक्षांना जोरदार फटका बसला आहे.

एकेकाळी हे सर्वच पक्ष महाराष्ट्राच्या राजकारणात खूप प्रभावशाली होते आणि दोन्ही आघाड्यांचा पर्याय म्हणूनही त्यांच्याकडे पाच वर्षांत मतांची टक्केवारी कमी झाली आहे. पण, 2019 च्या निवडणुकीच्या तुलनेत 2024 मध्ये या सर्व पक्षांच्या मतांमध्ये लक्षणीय घट झाली आहे.

VBA, BSP खराब स्थितीत

उदाहरणार्थ, 2019 मध्ये, VBA ने 236 जागांवर निवडणूक लढवली आणि 4.57% मते मिळाली. यावेळी पक्षाने 200 जागांवर आपले उमेदवार उभे केले, तरीही केवळ 2.7% मते मिळवता आली. त्याचप्रमाणे, बसपने गेल्या वेळी 262 जागांवर निवडणूक लढवली होती आणि त्यांना 0.92% मते मिळाली होती. यावेळी पक्षाने 237 जागांवर निवडणूक लढवली आणि केवळ 0.48% मते मिळवता आली.

मनसेची सर्वात वाईट स्थिती

राज ठाकरेंच्या मनसेलाही गेल्यावेळी 1 जागा मिळाली होती. त्यानंतर त्यांनी 101 जागांवर निवडणूक लढवली आणि त्यांची मते 2.25% होती. पण, यावेळी 125 जागांवर निवडणूक लढवूनही त्यांना केवळ 1.55% मते मिळाली आणि एकही उमेदवार विजयी झाला नाही.

ओवेसी यांच्या पक्षाच्या मतांची टक्केवारीही घटली आहे. या सगळ्यात हैदराबादचे खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांची एआयएमआयएम निश्चितपणे काही प्रमाणात पाठ थोपटून घेऊ शकते, कारण मुस्लिमबहुल मालेगाव सेंट्रलची जागा केवळ 162 मतांनी जिंकण्यात त्यांना यश आले आहे. पण, यावेळी पक्षाच्या मतांची टक्केवारी 0.85% पर्यंत घसरली आहे.

त्यांनी 16 जागांवर निवडणूक लढवली होती. 2019 च्या निवडणुकीशी तुलना केल्यास ओवेसीही डोके वर काढत असतील. गेल्या वेळी, पक्षाने केवळ 2 जागा जिंकल्या नाहीत, तर 44 जागांवर लढल्यानंतर त्यांची मते 1.34% होती.

मनसेचे चिन्ह देखील जाण्याची शक्यता

आता या पक्षांपुढील आव्हान आहे की, त्यांच्यापैकी काही जण महाराष्ट्रात आपले निवडणूक चिन्ह गमावू शकतात. अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, नियम स्पष्ट आहे, जर कोणत्याही पक्षाची मान्यता रद्द झाली तर तो नोंदणीकृत अपरिचित पक्ष म्हणून घोषित केला जाईल. मनसेला प्रादेशिक पक्ष म्हणून आपला दर्जा गमावण्याचा धोका असून त्यामुळे रेल्वे इंजिन हे निवडणूक चिन्हही हिसकावून घेतले जाऊ शकते, असे जाणकारांचे म्हणणे आहे.