Mahiparinirvan Din | बाबासाहेबांचे हे '१०' विचार आजही प्रेरणा देणारे ठरतात

Mahiparinirvan Din| भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा ६ डिसेंबर हा महापरिनिर्वाण दिन (पुण्यतिथी) देशभर मोठ्या आदराने पाळला जातो. या दिवशी चैत्यभूमीवर लाखो अनुयायी त्यांना विनम्र अभिवादन करण्यासाठी जमतात. डॉ. आंबेडकरांनी आयुष्यभर सामाजिक समता, शिक्षण आणि न्यायासाठी संघर्ष केला. त्यांचे विचार हे केवळ एका विशिष्ट समाजासाठी नसून, ते संपूर्ण मानवजातीला नवी दिशा देणारे आणि आपले आयुष्य बदलून टाकणारे आहेत.

महापरिनिर्वाण दिनाच्या निमित्ताने, त्यांच्या दूरदृष्टीच्या आणि प्रेरणादायी विचारांचा घेतलेला हा आढावा, जो आपल्याला जीवनात नवी उमेद देईल.

जीवनाचा पाया मजबूत करणारे बाबासाहेबांचे १० विचार

१. शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा! (Educate, Agitate, Organise)

हा त्यांचा मुख्य संदेश आहे. शिक्षणाने ज्ञानी व्हा, एकत्र येऊन संघटित शक्ती निर्माण करा आणि अन्यायाविरुद्ध लढण्यासाठी संघर्ष करा. शिक्षण हे वाघिणीचे दूध आहे, जो ते प्राशन करेल तो गुरगुरल्याशिवाय राहणार नाही!

२. बुद्धिमत्तेचा विकास हेच मानवी अस्तित्वाचे अंतिम ध्येय.

ज्ञान आणि तर्कशुद्ध विचारसरणीला त्यांनी सर्वोच्च महत्त्व दिले. आपले मन आणि बुद्धी सतत विकसित करत राहणे, हेच मानवी जीवनाचे अंतिम ध्येय आहे.

३. स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता शिकवणारा धर्म मला आवडतो.

त्यांनी धर्माकडे नैतिक आणि सामाजिक मूल्यांच्या दृष्टिकोनातून पाहिले. माणूस धर्मासाठी नाही, तर धर्म माणसासाठी आहे, हा त्यांचा ठाम विचार होता.

४. आयुष्य लांब असण्यापेक्षा ते महान असले पाहिजे.

किती वर्षे जगलो यापेक्षा, आपण जीवनात काय साध्य केले, आपल्या कामाचा समाजाला काय उपयोग झाला, याला अधिक महत्त्व आहे.

५. दुसऱ्याच्या सुख-दुःखात भागीदार होण्यास शिकणे, हेच खरे शिक्षण आहे.

केवळ पुस्तकी ज्ञान नव्हे, तर समाजात सहानुभूती, परोपकार आणि इतरांबद्दल आदर बाळगणे हीच खरी माणुसकी आहे.

६. मी कोणत्याही समाजाच्या प्रगतीचे मापन, तिथल्या महिलांनी केलेल्या प्रगतीवरून करतो.

स्त्री-पुरुष समानतेचे ते कट्टर समर्थक होते. समाजाच्या प्रगतीसाठी स्त्रियांचे स्वातंत्र्य, शिक्षण आणि सन्मान अत्यंत आवश्यक आहे.

७. जे इतिहास विसरतात, ते इतिहास घडवू शकत नाहीत.

भूतकाळातील चुका आणि संघर्ष लक्षात ठेवल्यास, वर्तमान सुधारता येते आणि भविष्य घडवता येते. आपल्या इतिहासातून शिकणे महत्त्वाचे आहे.

८. स्वतःच्या ताकदीवर विश्वास ठेवा, नशिबावर नाही.

देव, दैव किंवा नशिबावर अवलंबून न राहता, आपल्या मनगटाच्या जोरावर आणि कर्तृत्वावर विश्वास ठेवून स्वावलंबी बना.

९. माणसाला आपल्या दारिद्र्याची लाज वाटता कामा नये, लाज वाटायला हवी ती दुर्गुणांची.

आपल्या गरीब परिस्थितीबद्दल कमीपणा न बाळगता, वाईट सवयी आणि दुर्गुणांपासून दूर राहणे महत्त्वाचे आहे.

१०. शील (Charater) शिवाय शिक्षणाची किंमत शून्य आहे.

केवळ शिक्षण घेऊन फायदा नाही, तर त्या ज्ञानासोबत चारित्र्य आणि नैतिकता असणे गरजेचे आहे. चांगले चारित्र्य असेल तरच शिक्षण समाजात सकारात्मक बदल घडवू शकते.

डॉ. बाबासाहेबांचे हे विचार आजही प्रत्येक नागरिकाला अंधश्रद्धा, अन्याय आणि भेदभावाविरुद्ध लढण्याचे बळ देतात. ६ डिसेंबर रोजी त्यांच्या स्मृतींना वंदन करताना, त्यांच्या या महान विचारांना आपल्या जीवनात उतरवण्याचा संकल्प करणे, हीच खरी आदरांजली ठरेल.

जय भीम! जय भारत!