बाळासाहेबांनी वडापावला 'ब्रँड' कसं बनवलं? बाळासाहेबांच्या माहिती नसलेल्या आठवणी

हिंदुहृदयसम्राट शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांची आज जयंती. महाराष्ट्राच्या राजकारणात आणि समाजकारणात स्वतःचा दरारा निर्माण करणाऱ्या बाळासाहेबांचे सार्वजनिक आयुष्य सर्वांना माहीत आहे. मात्र, त्यांच्या व्यक्तित्वाचे काही पैलू आणि काही दुर्मीळ आठवणी आजही अनेकांपासून अनभिज्ञ आहेत.

आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त बाळासाहेबांच्या 'अपरिचित' आठवणींवर आधारित हा विशेष वृत्तांत.

'कुणाला ठाऊक असलेल्या' बाळासाहेबांच्या काही खास आठवणी

१. कलेसाठी नोकरीचा त्याग

अनेकांना वाटते की बाळासाहेबांनी सुरुवातीपासूनच राजकारण निवडले, पण तसे नव्हते. ते उत्तम व्यंगचित्रकार होतेच, पण त्याआधी त्यांनी काही काळ 'फ्री प्रेस जर्नल' मध्ये काम केले. तिथे त्यांचे सहकारी होते सुप्रसिद्ध आर. के. लक्ष्मण. मात्र, जेव्हा व्यवस्थापनाकडून त्यांच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर गदा आली, तेव्हा त्यांनी एका क्षणात नोकरीचा राजीनामा दिला आणि स्वतःचे 'मार्मिक' साप्ताहिक सुरू केले.

२. वडापावचा 'ब्रँड' आणि बाळासाहेब

आज मुंबईची ओळख असलेला 'वडापाव' घराघरात पोहोचवण्यात बाळासाहेबांचा मोठा वाटा आहे. १९६० च्या दशकात त्यांनी मराठी तरुणांना उद्योगाकडे वळवण्यासाठी 'वडापाव'च्या गाड्या लावण्यास प्रोत्साहन दिले. "मराठी माणसाने दाक्षिणात्य उडिपी हॉटेल्सना टक्कर द्यावी," हा त्यामागचा उद्देश होता.

३. लता दीदी आणि 'दिनानाथ मंगेशकर' रुग्णालय

बाळासाहेबांचे मंगेशकर कुटुंबाशी अत्यंत जवळचे संबंध होते. पुण्यात जेव्हा 'दिनानाथ मंगेशकर रुग्णालय' उभारले जात होते, तेव्हा काही तांत्रिक अडचणी आल्या होत्या. त्यावेळी बाळासाहेबांनी पुढाकार घेऊन सर्व अडथळे दूर केले. लता मंगेशकर यांनी अनेकदा सांगितले आहे की, बाळासाहेब त्यांच्यासाठी मोठ्या भावासारखे होते, ज्यांच्याकडे ते हक्काने शब्द टाकू शकत असत.

४. प्राणीप्रेम

बाळासाहेबांना प्राण्यांविषयी खूप ओढ होती. मातोश्रीवर अनेक पाळीव प्राणी असायचे. एकदा एका चाहत्याने त्यांना बिबट्याचा बछडा भेट देण्याचा प्रयत्न केला होता, पण वन्यजीव कायद्याचा मान राखून त्यांनी तो नाकारला आणि प्राणीसंग्रहालयाला मदत करण्याचे आवाहन केले. त्यांच्या खोलीत असलेले वाघाचे पुतळे आणि चित्रे त्यांच्यातील 'निलकंठ' (शिव) आणि शक्तीच्या उपासनेचे प्रतीक होते.

५. शत्रूशीही मैत्री जपणारा नेता

राजकारणात टोकाचे विरोधक असूनही बाळासाहेबांचे वैयक्तिक संबंध कमालीचे होते. शरद पवार असोत किंवा अगदी छगन भुजबळ, संकटकाळी किंवा आजारपणात बाळासाहेबांनी नेहमीच विचारपूस केली. "मैदान गाजवायचं ते भाषणाने, पण माणुसकी हरवायची नाही," ही त्यांची शिकवण होती.

बाळासाहेबांचे विचार जे आजही प्रेरणा देतात.

"नुसती गर्दी काय कामाची? त्या गर्दीला विचारांची जोड आणि ध्येयाची ओढ असायला हवी."

बाळासाहेबांच्या अशा अनेक आठवणी आजही शिवसैनिकांच्या मनात जिवंत आहेत. त्यांच्या जयंतीनिमित्त या महान नेत्याला मानाचा मुजरा!