नेपाळमध्ये हिंस्त्र आंदोलन, जाळपोळीत एकाचा मृत्यू; योगींच्या फोटोचं कारण काय? पहा व्हिडीओ

नेपाळमध्ये आज राजेशाहीच्या मागणीसाठी हिंसक निदर्शने करण्यात आली. काठमांडूतील टिनकुने येथे निदर्शकांनी एका इमारतीची तोडफोड केली आणि आग लावली. निदर्शकांनी पोलिसांवरही दगडफेक केली, ज्याला प्रत्युत्तर म्हणून सुरक्षा कर्मचाऱ्यांना अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडाव्या लागल्या. या घटनेत एका तरुणाचा मृत्यू झाला.

नेमके काय होते कारण?

राजेशाही परत आणण्याच्या मागणीसाठी आज नेपाळमध्ये हिंस्त्र निदर्शने करण्यात आली. त्यानंतर काठमांडूमध्ये प्रशासनाने कर्फ्यू लागू केला. या आंदोलनात ४० हून अधिक नेपाळी संघटनांनी भाग घेतला. "राजा, देश वाचवा", "भ्रष्ट सरकार मुर्दावाद" आणि "आम्हाला राजेशाही परत हवी आहे" अशा घोषणा निदर्शक देत होते. त्यांनी सरकारला एका आठवड्याचा अल्टिमेटम दिला आहे. जर त्यांच्या मागण्यांवर कारवाई झाली नाही तर आणखी हिंसक निदर्शने होतील असे त्यांचे म्हणणे आहे.

एका तरुणाचा मृत्यू

टिनकुने भागात परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेल्यावर पोलिसांनी हवेत गोळीबार केला. तेथे हजारो राजेशाही समर्थक "राजा या, देश वाचवा", "भ्रष्ट सरकार मुर्दावाद" आणि "आम्हाला राजेशाही परत हवी आहे" अशा घोषणा देत होते. नेपाळमध्ये राजेशाही पुनर्संचयित करण्याची मागणी करण्यासाठी हे आंदोलन झाले. नेपाळचा राष्ट्रध्वज आणि माजी राजा ज्ञानेंद्र शाह यांचे फोटो घेऊन निदर्शकांनी टिनकुने भागात एका घराला आग लावली. बॅरिकेड्स तोडण्याचा प्रयत्न करताना पोलिसांवर दगडफेक केली. त्यात एकाचा मृत्यू झाल्याचे समजते.

कोण नेतृत्व करत आहे?

नवराज सुबेदी यांच्या नेतृत्वाखालील संयुक्त आंदोलन समितीने या आंदोलनाचे नेतृत्व केले. त्यात वादग्रस्त उद्योगपती दुर्गा प्रसाई यांचे समर्थकही सहभागी होते. याशिवाय, राष्ट्रीय प्रजातंत्र पक्षाचे (एक राष्ट्रवादी राजेशाही समर्थक पक्ष) प्रमुख राजेंद्र लिंगदेन यांनीही या चळवळीला पाठिंबा दिला. या गटांचा असा दावा आहे की नेपाळमध्ये संवैधानिक राजेशाही आणि हिंदू राष्ट्राची पुनर्स्थापना हा देशाच्या समस्यांवर उपाय आहे.

राजेशाहीची मागणी का होतेय?

२००८ पर्यंत नेपाळ एक संवैधानिक राजेशाही होता. परंतु माओवादी चळवळी आणि लोकशाही बदलांमुळे ते धर्मनिरपेक्ष प्रजासत्ताक घोषित करण्यात आले. तथापि, गेल्या काही वर्षांत अनेक गट नेपाळमध्ये राजेशाही आणि हिंदू राष्ट्र पुनर्संचयित करण्याची मागणी करत आहेत. वाढती महागाई, भ्रष्टाचार आणि राजकीय अस्थिरतेमुळे, जनतेचा एक भाग सध्याच्या व्यवस्थेवर असमाधानी असल्याचे दिसून येते.

सत्तापालट होऊ शकतो का?

नेपाळमध्ये सुरू असलेल्या निदर्शनांना पाहता, अनेक तज्ञ त्याचा संबंध बांगलादेशातील राजकीय संकटाशी जोडत आहेत. अलिकडेच बांगलादेशात सरकारविरुद्ध मोठ्या प्रमाणात निदर्शने झाली, ज्यात अनेक लोकांना आपले प्राण गमवावे लागले. सध्या नेपाळमधील परिस्थिती तितकी गंभीर नसली तरी, जर हिंसाचार आणि असंतोष वाढला तर देशातील राजकीय अस्थिरता आणखी वाढू शकते.

सरकारने काय म्हटले?

नेपाळ सरकारने या निदर्शनांना असंवैधानिक म्हटले आहे आणि कठोर कारवाईचा इशारा दिला आहे. पोलिसांनी अनेक निदर्शकांना ताब्यात घेतले आहे आणि हिंसाचार पसरवणाऱ्यांवर कडक कारवाई केली जात आहे. त्याच वेळी, निदर्शक सरकारवर दडपशाही धोरणे अवलंबत असल्याचा आरोप करत आहेत. येणाऱ्या काळात नेपाळचे राजकारण कोणत्या दिशेने जाते हे पाहणे महत्त्वाचे असेल.

योगींचेही लागलेत पोस्टर्स

देशाच्या विविध भागातील धार्मिक स्थळांना भेट दिल्यानंतर पोखरा येथून त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरलेल्या ज्ञानेंद्र यांच्या समर्थनार्थ ९ मार्च रोजी राजेशाही समर्थकांनी रॅली काढली . काही समर्थकांनी ज्ञानेंद्र यांच्यासोबत उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांचे फोटो दाखवले. दुसरीकडे, समाजवादी मोर्चाच्या नेतृत्वाखाली हजारो राजेशाही विरोधी समर्थक भृकुटी मंडपात जमले आणि त्यांनी "प्रजासत्ताक व्यवस्था चिरंजीव असो", "भ्रष्टाचारी लोकांवर कारवाई करा" आणि "राजेशाही मुर्दावाद" अशा घोषणा दिल्या. कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ नेपाळ (माओवादी सेंटर) आणि सीपीएन-युनिफाइड सोशालिस्ट सारख्या राजकीय पक्षांनीही राजेशाहीविरोधी आघाडीत भाग घेतला. समाजवादी मंचने भृकुटीमंडप येथे आयोजित केलेल्या जाहीर सभेला सीपीएन-माओवादी केंद्राचे प्रमुख पुष्पकमल दहल प्रचंड यांनी संबोधित केले.