मध्यपूर्वेत युद्धाचा भडका! इस्त्रायलचा इराणवर भीषण हल्ला; भारतावर काय परिणाम होणार?

Iran Vs Israel War | मध्यपूर्वेतील तणावाने आता युद्धाचे टोक गाठले आहे. आज, शनिवारी पहाटे इस्त्रायलने इराणवर 'प्रतिबंधात्मक' (Pre-emptive) लष्करी कारवाई करत भीषण क्षेपणास्त्र हल्ले केले आहेत. या हल्ल्यांमुळे इराणची राजधानी तेहरान हादरली असून संपूर्ण परिसरात युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाली आहे. या संघर्षात आता उघडपणे अमेरिकेचाही सहभाग दिसून येत असल्याने जगावर तिसऱ्या महायुद्धाचे सावट गडद झाले आहे.

१. इस्त्रायलचा 'सर्जिकल स्ट्राईक' आणि ताज्या घडामोडी

• तेहरानमध्ये स्फोट: इस्त्रायली हवाई दलाने आज सकाळी तेहरानमधील महत्त्वाच्या लष्करी तळांना लक्ष्य केले. इराणचे सर्वोच्च नेते आयतोल्ला अली खामेनी यांच्या कार्यालयाजवळही मोठे स्फोट झाल्याचे वृत्त आहे. खामेनी यांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले आहे.
• आणीबाणी जाहीर: इस्त्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्त्रायल कात्झ यांनी संपूर्ण देशात आणीबाणी घोषित केली आहे. इराणकडून कोणत्याही क्षणी पलटवार होण्याची शक्यता असल्याने इस्त्रायलमधील नागरिकांना बंकरमध्ये राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
• हवाई सीमा बंद: इराण आणि इस्त्रायल या दोन्ही देशांनी आपली हवाई सीमा (Airspace) सर्व प्रकारच्या नागरी उड्डाणांसाठी बंद केली आहे.

२. अमेरिकेचा थेट सहभाग (US Involvement)

यावेळच्या संघर्षात अमेरिकेची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आणि आक्रमक ठरत आहे.

• लष्करी पाठबळ: अमेरिकन सूत्रांनुसार, इस्त्रायलने केलेल्या आजच्या हल्ल्यात अमेरिकेचे हवाई दल आणि नौदल प्रत्यक्ष सहभागी झाले आहे. इराणच्या अणू कार्यक्रमाला लगाम घालण्यासाठी हा संयुक्त हल्ला असल्याचे बोलले जात आहे.
• नौदलाची तैनात: अमेरिकेने भूमध्य समुद्र आणि पर्शियन आखातात आपली विमानवाहू युद्धनौका आणि लढाऊ विमानांचा ताफा वाढवला आहे. ट्रम्प प्रशासनाने इराणला स्पष्ट इशारा दिला आहे की, जर इस्त्रायलवर हल्ला झाला तर अमेरिका गप्प बसणार नाही.

३. भारतावर होणारा गंभीर परिणाम (Impact on India)

इराण-इस्त्रायल युद्धामुळे भारतासमोर मोठी आव्हाने उभी ठाकली आहेत.

• ऊर्जा संकट आणि महागाई: भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी ८५% तेल आयात करतो. युद्धाच्या बातमीने जागतिक बाजारात तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. जर 'हॉर्मुझची सामुद्रधुनी' (Strait of Hormuz) बंद झाली, तर भारतात पेट्रोल-डिझेलच्या किमती गगनाला भिडू शकतात, ज्यामुळे महागाई वाढेल.
• भारतीय नागरिकांची सुरक्षा: पश्चिम आशियात (Gulf Countries) साधारण ९० लाख भारतीय राहतात. इराण आणि इस्त्रायलमध्ये अडकलेल्या भारतीयांना बाहेर काढण्यासाठी भारत सरकार 'ऑपरेशन सिंधू २.०' सारखी बचाव मोहीम राबवण्याच्या तयारीत आहे.
• राजनैतिक पेच: पंतप्रधान मोदी यांनी नुकताच (२६ फेब्रुवारी) इस्त्रायलचा ऐतिहासिक दौरा करून द्विपक्षीय संबंध मजबूत केले आहेत. मात्र, इराणसोबतचे 'चाबहार बंदर' आणि इतर व्यापारी संबंध टिकवून ठेवणे हे भारतासाठी एक कठीण 'बॅलेंसिंग ॲक्ट' ठरणार आहे.
• व्यापारावर फटका: भारताची बासमती तांदूळ, चहा आणि तांत्रिक उपकरणांची निर्यात या युद्धामुळे विस्कळीत होण्याची भीती आहे.

भारत सरकारने दोन्ही बाजूंना संयम बाळगण्याचे आणि मुत्सद्देगिरीने प्रश्न सोडवण्याचे आवाहन केले आहे. मात्र, जर हे युद्ध प्रदीर्घ काळ चालले, तर भारताच्या अर्थव्यवस्थेला आणि परराष्ट्र धोरणाला मोठे धक्के बसू शकतात.