Republic Day: संविधान सभेची मागणी केव्हा झाली? २६ जानेवारीलाच प्रजासत्ताक दिन का? जाणून घ्या महत्त्व

भारत यावर्षी 76 वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करत आहे. हा दिवस भारताचा राष्ट्रीय सण आहे. या दिवसापासून भारत पूर्णपणे प्रजासत्ताक राज्य बनला. भारताचे संविधान तयार करण्यासाठी बराच वेळ लागला असला, तरी भारतासाठी संविधान तयार करण्याची मागणी 1947 च्या आधीपासून अनेक वर्षांपासून होती. 1895 मध्ये बाळ गंगाधर टिळकांनी पहिल्यांदाच संविधान सभेची मागणी मांडली होती.

टिळकांनी होती पहिली मागणी

भारत या वर्षी 26 जानेवारी रोजी 76 वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करण्यासाठी सज्ज आहे. राष्ट्रीय अभिमानाचा दिवस, प्रजासत्ताक दिन देशाच्या स्वातंत्र्य, एकता आणि प्रतिष्ठेचे प्रतीक आहे. या दिवशी, राष्ट्रपती राजपथावर ध्वजारोहण करतात, त्यानंतर सैनिक आणि निमलष्करी दलांची भव्य परेड होते. भारतासाठी संविधानाची गरज इतिहासाच्या अगदी सुरुवातीपासूनच स्पष्ट झाली. संविधान सभेची मागणी प्रथम बाळ गंगाधर टिळकांनी 1895 मध्ये मांडली होती. 1928 चा नेहरू अहवाल आणि 1935 चा भारत सरकार कायदा यासारख्या कागदपत्रांनी या गरजेवर अधिक भर दिला. 1925 मध्ये महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाखाली कॉमनवेल्थ ऑफ इंडिया विधेयक सादर करण्यात आले, जे भारतासाठी संवैधानिक व्यवस्थेची रूपरेषा आखण्याचा पहिला प्रयत्न होता.

संविधान सभेची स्थापना केव्हा झाली?

6 डिसेंबर 1946 रोजी देशासाठी कायदे आणि नियम बनवण्यासाठी संविधान सभेची स्थापना करण्यात आली. भारतीय संविधानाचा मसुदा तयार करण्यासाठी विधानसभेला दोन वर्षे अकरा महिने आणि अठरा दिवस लागले. 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी संविधान सभेने भारतीय संविधान स्वीकारले त्यानंतर त्यातील काही तरतुदी ताबडतोब लागू झाल्या. जरी संविधान 26 नोव्हेंबर 1949 पर्यंत तयार झाले असले तरी त्याच्या महत्त्वामुळे 26 जानेवारी हा दिवस निवडण्यात आला, ज्यामुळे 26 जानेवारी 1950 रोजी संविधानाची पूर्ण अंमलबजावणी झाली.

26 जानेवारीला ऐतिहासिक महत्त्व

26 जानेवारीचे महत्त्व 26 जानेवारी 1930 पासून सुरू होते, जेव्हा पूर्ण स्वराज्याचा (पूर्ण स्वातंत्र्य) ठराव अधिकृतपणे जाहीर करण्यात आला. या ऐतिहासिक महत्त्वामुळे 26 जानेवारी हा दिवस संविधान जाहीर करण्यासाठी निवडण्यात आला, ज्यामुळे 1950 मध्ये ते पूर्णपणे प्रभावी झाले. म्हणूनच दरवर्षी 26 जानेवारी रोजी भारत या महत्त्वाच्या प्रसंगाचे स्मरण करण्यासाठी प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो.

1985 मध्ये झाली मागणी

संविधान सभेची मागणी सर्वप्रथम बाळ गंगाधर टिळकांनी 1895 मध्ये मांडली होती. 1928 चा नेहरू अहवाल, 1935 चा भारत सरकार कायदा आणि इतर अनेक कागदपत्रांनीही संविधानाची गरज अधोरेखित केली. त्यानंतर 1925 मध्ये महात्मा गांधींच्या अध्यक्षतेखाली कॉमनवेल्थ ऑफ इंडिया विधेयक सादर करण्यात आले. भारतासाठी संवैधानिक व्यवस्थेची रूपरेषा आखण्याचा हा पहिला प्रयत्न होता.

1946 मध्ये झाली स्थापना

देशाचे नियम आणि कायदे बनवण्यासाठी 6 डिसेंबर 1946 रोजी संविधान सभेची स्थापना करण्यात आली. या विधानसभेने दोन वर्षे, अकरा महिने आणि 18 दिवसांत देशाचे संविधान तयार केले. 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी संविधान सभेने भारतीय संविधान स्वीकारले आणि त्यातील काही कलमे देखील लागू करण्यात आली. भारताचे संविधान 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी तयार झाले होते, परंतु ते 26 जानेवारी 1950 रोजी लागू करण्यात आले.