Vijay Diwas History: विजय दिवसाचा इतिहास आणि महत्त्व काय आहे?, घ्या जाणून

Vijay Diwas History: भारत दरवर्षी 16 डिसेंबर रोजी विजय दिवस साजरा करतो. आज विजय दिवस आहे. बांगलादेश या नवीन राष्ट्राच्या निर्मितीचा दिवस आहे. हा तो दिवस आहे जेव्हा भारतीय सैन्याने 1971 मध्ये पाकिस्तानवर निर्णायक विजय नोंदवला आणि पूर्व पाकिस्तान (आताचा बांगलादेश) मुक्त करून बांगलादेश या नवीन देशाची निर्मिती झाली.

1971 चे युद्ध:

बांगलादेशचा जन्म 1971 मध्ये भारताने पाकिस्तानविरुद्ध युद्ध केले. हा लढा पूर्व पाकिस्तानात (आताचा बांगलादेश) होत असलेल्या अत्याचाराविरुद्ध होता. पाकिस्तानी लष्कराने जनरल याह्या खान यांच्या नेतृत्वाखाली पूर्व पाकिस्तानात बंगाली लोकांवर प्रचंड दडपशाही आणि नरसंहार केला. बंगाली राष्ट्रवाद्यांनी या अत्याचारांविरुद्ध स्वातंत्र्याची मागणी बुलंद केली.

भारताच्या तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी पाकिस्तानचा हा दडपशाही थांबवण्यासाठी भारतीय लष्कराला हस्तक्षेप करण्याचे आदेश दिले. 4 डिसेंबर 1971 रोजी भारतीय नौदलाने ऑपरेशन ट्रायडंट सुरू केले. यानंतर भारतीय लष्कराने पूर्व पाकिस्तानमध्ये पाकिस्तानी लष्कराचा पराभव केला. शेवटी, 16 डिसेंबर 1971 रोजी पाकिस्तानने आत्मसमर्पण केले आणि बांगलादेश या नव्या राष्ट्राचा जन्म झाला.

बांगलादेशचा इतिहास

आजचा बांगलादेश एकेकाळी भारताचा भाग होता. ब्रिटीश राजवटीत 1905 मध्ये बंगालची फाळणी झाली होती, परंतु 1911 मध्ये ते पुन्हा एकत्र आले. 1947 मध्ये भारताच्या फाळणीनंतर बंगालचा पूर्व भाग पूर्व पाकिस्तान आणि पश्चिम भाग भारताचा भाग बनला.

पाकिस्तानच्या निर्मितीनंतरही पूर्व आणि पश्चिम पाकिस्तानमध्ये कधीच समन्वय राहिला नाही. भाषा, संस्कृती आणि राजकीय दुर्लक्ष यामुळे पूर्व पाकिस्तानमध्ये असंतोष वाढला. 1971 चे युद्ध याच असंतोषाचे फलित होते.

युद्धाचा आणि शरणागतीचा प्रभाव

16 डिसेंबर 1971 रोजी ढाका येथे 93,000 पाकिस्तानी सैनिकांनी भारतीय सैन्यासमोर आत्मसमर्पण केले. जगाच्या इतिहासातील ही सर्वात मोठी आत्मसमर्पण मानले जाते. यासह नऊ महिन्यांचे स्वातंत्र्ययुद्ध संपले आणि बांगलादेश स्वतंत्र देश झाला.

विजय दिवस उत्सव

या ऐतिहासिक दिवसाचे स्मरण म्हणून भारत आणि बांगलादेश दरवर्षी विजय दिवस साजरा करतात. यावेळी दोन्ही देशांचे माजी सैनिक आणि अधिकारी समारंभात सहभागी होतात. 1971 मध्ये बांगलादेशच्या स्वातंत्र्यासाठी भारताने केलेली मदत आणि दोन्ही देशांचे सामायिक बलिदान स्मरणात आहे.

1971 च्या विजयाचे महत्त्व

1971 चे युद्ध केवळ पाकिस्तानचा पराभवच नव्हता तर ते भारताच्या जागतिक मुत्सद्दी आणि लष्करी सामर्थ्याचे प्रतीक बनले होते. हे युद्ध देखील भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील मैत्रीची एक नवीन सुरुवात होती.

टाइमलाइनमध्ये सर्वकाही जाणून घ्या

- 1947-1971: पाकिस्तानचे दोन भाग झाले - पश्चिम पाकिस्तान (आजचा पाकिस्तान) आणि पूर्व पाकिस्तान (आजचा बांगलादेश). पूर्व पाकिस्तानमध्ये बंगाली लोकसंख्या असूनही तेथे राजकीय आणि सांस्कृतिक भेदभाव मोठ्या प्रमाणावर होता.

- 1970 च्या निवडणुका: शेख मुजीबुर रहमान यांच्या पक्ष अवामी लीगने पूर्व पाकिस्तानमध्ये मोठा विजय मिळवला, परंतु पश्चिम पाकिस्तानने त्यांना सत्ता देण्यास नकार दिला.

- 1971: या भेदभाव आणि अत्याचाराविरुद्ध बांगलादेश मुक्तिसंग्राम सुरू झाला. पाकिस्तानी लष्कराने ऑपरेशन सर्चलाइट अंतर्गत अत्याचार केले, ज्यात लाखो लोक मारले गेले आणि लाखो लोकांनी भारतात आश्रय घेतला.

- 3 डिसेंबर 1971: पाकिस्तानने भारतावर हवाई हल्ला केला, ज्यामध्ये भारतीय हवाई दलाच्या 11 तळांना लक्ष्य करण्यात आले. प्रत्युत्तर म्हणून भारताने पाकिस्तानविरुद्ध युद्ध पुकारले.

- पूर्व आघाडी: भारतीय सैन्याने मुक्ती वाहिनी (बांगलादेशी स्वातंत्र्यसैनिक) सोबत जेसोर आणि खुलना यांसारख्या पूर्व पाकिस्तानमधील प्रमुख स्थानांवर वेगाने कब्जा केला.

- 14 डिसेंबर : भारतीय हवाई दलाने ढाक्यातील सरकारी घरावर बॉम्बफेक केली, ज्यामुळे तिथे बसलेले पाकिस्तानी अधिकारी घाबरले. गव्हर्नर मलिक यांनी राजीनामा दिला.

- 16 डिसेंबर 1971: भारतीय सैन्याने ढाका ताब्यात घेतला. भारतीय जनरल जेएफआर जेकब आणि लेफ्टनंट जनरल एए खान नियाझी यांच्यात आत्मसमर्पणाच्या अटींवर बोलणी झाली.

- पाकिस्तानच्या 93,000 सैनिकांनी भारतीय सैन्यासमोर आत्मसमर्पण केले. हे आतापर्यंतचे सर्वात मोठे लष्करी आत्मसमर्पण आहे.