दिल्ली विधानसभा निवडणूक! विजयाचे 5 मोठे फॅक्टर कोणते? आप की भाजप, सत्ता कुणाची?

दिल्ली विधानसभा निवडणुका यावेळी अतिशय मनोरंजक वळणावर आहेत. आम आदमी पार्टी आपल्या मोफत सुविधा आणि विकासकामांच्या जोरावर सलग तिसऱ्यांदा सरकार स्थापन करण्याच्या प्रयत्नात आहे, तर भारतीय जनता पक्ष दिल्लीत पुन्हा सत्तेवर येण्यासाठी पूर्ण प्रयत्न करत आहे. पण, ही निवडणूक कोण जिंकणार? त्याचा निर्णय काही महत्त्वाच्या घटकांवर अवलंबून असेल. निकाल फिरवणारे 5 महत्त्वाचे घटक कोणते तेच आपण पाहूयात...

1. दलित व्होट बँक कुणामागे?

दिल्लीतील सुमारे २०% मतदार दलित आहेत, त्यापैकी बहुतांश झोपडपट्टीत राहतात. 2015 आणि 2020 च्या निवडणुकीत ही व्होट बँक आपच्या पाठीशी भक्कमपणे उभी होती. मोफत वीज, पाणी, शिक्षण आणि मोहल्ला क्लिनिक यांसारख्या योजनांचा या वस्तीतील लोकांना फायदा झाला होता. मात्र यावेळी परिस्थिती वेगळी दिसते. भाजपने झोपडपट्टीवासीयांसाठी मोठा जुगार खेळला आहे. त्यांनी सर्व झोपडपट्टीवासीयांना कायमस्वरूपी घरे देण्याचे आश्वासन दिले आहे, ज्यामुळे या विभागात भाजपची पकड मजबूत होईल.

2. मुस्लिम वोट बँक कुणामागे?

दिल्लीत 13% मुस्लिम मतदार आहेत. ज्याचा निवडणूक निकालांवर नक्कीच परिणाम होतो. गेल्या दोन निवडणुकांमध्ये हे मत पूर्णपणे 'आप'च्या बाजूने गेले होते. ही मते मिळविण्यात काँग्रेस कमी पडले होते. यंदाही काँग्रेसचा कमकुवत प्रचार आपसाठी दिलासा देणारा आहे. समाजवादी पार्टी आणि एआयएमआयएमसारख्या पक्षांनीही आपचा प्रचार केला आहे. त्यामुळे मुस्लिम व्होट बँकेत फूट पडण्याची शक्यता कमी आहे. मुस्लिम मते 'आप'कडेच राहण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे त्यांना जवळपास 9-10 जागा मिळू शकतात.

3. मध्यमवर्गीय मतदार कुणासोबत?

दिल्लीतील सुमारे 40% मतदार हे मध्यमवर्गातून येतात. निवडणुकीत त्यांचीही निर्णायक भूमिका असते. पारंपारिकपणे मध्यमवर्ग भाजपकडे झुकतो. पण 'आप'नेही सरकारी शाळा, आरोग्य सुविधा आणि वीज-पाणी बिलांमध्ये सवलत देऊन या वर्गाला आकर्षित केले होते. यावेळी भाजपची स्थिती थोडी बरी आहे. रस्त्यांची दुरवस्था, वायूप्रदूषण, यमुनेची अस्वच्छता आणि कचऱ्याचे ढीग यामुळे मध्यमवर्ग कंटाळला आहे. यामुळे तो आपच्या विरोधात जाऊ शकते. आयकर सवलतीची घोषणा हा भाजपसाठी मोठा प्लस पॉइंट ठरू शकतो. जर मध्यमवर्गीय मतदार भाजपकडे वळला तर ती 'आप'साठी धोक्याची घंटा ठरू शकते.

4. कुणाची आश्वासने भावली?

दिल्ली निवडणुकीत मोफत सुविधा हा नेहमीच मोठा मुद्दा राहिला आहे. 'आप'ने दिल्लीतील जनतेला मोफत वीज, पाणी, आरोग्य सुविधा आणि बस प्रवास देऊन आपली व्होट बँक मजबूत केली आहे. भाजपने आपली रणनीती बदलली आहे आणि यापुढे मोफत सुविधांना 'रेवाडी' म्हणत नाही, तर त्या सुरू ठेवण्याचे आश्वासन देत आहे. भाजपने महिलांना दरमहा २५०० रुपये देण्याचे आश्वासन दिले आहे, तर 'आप'ने २१०० रुपये देण्याची घोषणा केली आहे. दिल्लीतील गरीब आणि महिलांनी भाजपच्या आश्वासनांवर विश्वास ठेवला तर ते आपसाठी अडचणीत येऊ शकते.

5. केजरीवाल Vs मोदी?

दिल्लीत मुख्यमंत्रि‍पदासाठी आपकडे केजरीवाल यांच्यासारखा तगडा चेहरा आहे. भाजपने अद्याप एकही चेहरा पुढे केलेला नाही. केजरीवाल यांच्याबाबत लोकांची मते दुभंगलेली आहेत. भ्रष्टाचाराचे आरोप आणि 'शीशमहल' वादामुळे त्यांची प्रतिमा थोडी खराब झाली आहे. भाजपचा सर्वात मोठा चेहरा म्हणजे नरेंद्र मोदी. 27 वर्षे भाजपला संधी मिळाली नाही, यावेळी संधी द्या, असे ते दिल्लीतील जनतेला सांगत आहेत. भाजपने 'डबल इंजिन सरकार'चे आश्वासन दिले आहे, ज्यामुळे दिल्ली आणि केंद्र यांच्यातील समन्वय सुधारेल. केजरीवालांवर जनतेचा विश्वास कायम राहिला तर 'आप'ला फायदा होईल. पण मोदींची जादू चालली तर भाजपला आश्चर्याचा धक्का बसू शकतो.