'त्या' पुस्तकावरून राहुल गांधींचा चीन मुद्द्यावर हल्ला; राजनाथ सिंह व अमित शहांचा जोरदार पलटवार!

Rahul Gandhi China Controversy : 2 फेब्रुवारी 2026 रोजी लोकसभेच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात एक अभूतपूर्व गदारोळ पाहायला मिळाला. निमित्त होते माजी लष्करप्रमुख जनरल एम.एम. नरवणे यांचे आत्मचरित्र 'फोर स्टार्स ऑफ डेस्टिनी' (Four Stars of Destiny). राहुल गांधींनी या पुस्तकातील काही उताऱ्यांचा हवाला देत चीन घुसखोरी आणि अग्निवीर योजनेवरून सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न केला, ज्यावर संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि गृहमंत्री अमित शाह यांनी तीव्र आक्षेप नोंदवला.

राहुल गांधींचा दावा: चीन घुसखोरी आणि सरकारी निर्णय

राहुल गांधींनी सभागृहात असा दावा केला की, जनरल नरवणे यांच्या पुस्तकात २०२० मधील चीनच्या संघर्षाबाबत धक्कादायक माहिती आहे. विशेषतः ३१ ऑगस्ट २०२० च्या रात्री रेचिन ला येथे जेव्हा चिनी रणगाडे पुढे येत होते, तेव्हाची परिस्थिती अत्यंत स्फोटक होती.

राहुल गांधींच्या म्हणण्यानुसार, पुस्तकात लष्कराच्या निर्णयांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारी विधाने आहेत. सीमेवरील तणाव हाताळताना सरकारची भूमिका आणि लष्करी सल्ल्यांकडे झालेले दुर्लक्ष यावर राहुल यांनी बोट ठेवले. राहुल यांनी असा आरोप केला की, "सरकार सत्य लपवण्यासाठी या पुस्तकाच्या प्रकाशनात अडथळे आणत आहे."

अमित शाह आणि राजनाथ सिंह यांचा संताप: "अप्रकाशित पुस्तकावर चर्चा नको"

राहुल गांधींचे भाषण सुरू होताच सत्ताधारी बाकांवरून जोरदार विरोध झाला. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी तातडीने हरकतीचा मुद्दा उपस्थित केला. त्यांनी स्पष्ट केले की, "ज्या पुस्तकाला अद्याप प्रकाशनाची अधिकृत मान्यता मिळालेली नाही किंवा जे बाजारात उपलब्ध नाही, त्यातील मजकुराचा आधार घेऊन सभागृहाची दिशाभूल करणे नियमांच्या विरुद्ध आहे."

अमित शाह काय म्हणाले?

गृहमंत्री अमित शाह यांनी राहुल गांधींना थेट आव्हान दिले. "राहुल गांधींनी हे सिद्ध करावे की ते पुस्तक अधिकृतपणे प्रकाशित झाले आहे. सरकारी पुनरावलोकनाधीन असलेल्या कागदपत्रांना पुरावा मानून सरकारवर आरोप करणे हा संसदीय शिष्टाचाराचा अपमान आहे," असे शाह यांनी ठणकावून सांगितले.

जनरल नरवणेंच्या पुस्तकात नेमके काय आहे?

जनरल नरवणे यांचे हे पुस्तक पेंग्विन रँडम हाऊस प्रकाशित करणार आहे, मात्र सध्या ते संरक्षण मंत्रालयाच्या छाननीखाली आहे. लीक झालेल्या माहितीनुसार, पुस्तकातील दोन मुद्दे सर्वात वादग्रस्त ठरले आहेत.

१. राजनाथ सिंहांचा तो फोन कॉल

ऑगस्ट २०२० च्या रात्री जेव्हा लडाखमध्ये युद्धसदृश परिस्थिती होती, तेव्हा राजनाथ सिंह यांनी जनरल नरवणेंना फोन करून म्हटले होते, "तुम्हाला जे योग्य वाटते ते करा." राहुल गांधींच्या मते, हे लष्करी नेतृत्वावर टाकलेले अनावश्यक दडपण होते.

२. अग्निवीर योजना - 'बोल्ट फ्रॉम द ब्लू'

पुस्तकात जनरल नरवणेंनी लिहिले आहे की, त्यांनी केवळ लष्करासाठी 'टूर ऑफ ड्युटी' (कमी कालावधीची भरती) सुचवली होती. मात्र, सरकारने अचानक ती तिन्ही दलांसाठी लागू केली आणि तिचे स्वरूप पूर्णपणे बदलले. त्यांनी या निर्णयाचे वर्णन लष्करासाठी एक 'थंडरबोल्ट' (आकाशातून पडलेली वीज) असे केले आहे. सुरुवातीचा २०,००० रुपये पगार हा बलिदान देणाऱ्या सैनिकांसाठी त्यांना अपमानकारक वाटला होता.

नियम काय सांगतात?

निवृत्त लष्करी अधिकाऱ्यांना त्यांचे अनुभव लिहिताना 'राष्ट्रीय सुरक्षा' आणि 'गोपनीयता' जपण्याचे बंधन असते. जोपर्यंत संरक्षण मंत्रालय पुस्तकाला 'क्लिअरन्स' देत नाही, तोपर्यंत ते कायदेशीररित्या प्रकाशित मानले जात नाही. यामुळेच, स्पीकर्सनी राहुल गांधींना या पुस्तकातील उतारे वाचण्यास मनाई केली.