Swami Vivekanand : 12 जानेवारी रोजी राष्ट्रीय युवा दिन का साजरा केला जातो? थीम जाणून घ्या

दरवर्षी १२ जानेवारी हा दिवस संपूर्ण भारतात 'राष्ट्रीय युवा दिन' म्हणून मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ एका महापुरुषाची जयंती नसून, तो देशातील कोट्यवधी तरुणांच्या ऊर्जेला, स्वप्नांना आणि कर्तृत्वाला वंदन करण्याचा दिवस आहे.

१२ जानेवारी हाच दिवस का?

भारतीय अध्यात्म आणि तत्त्वज्ञानाला जागतिक स्तरावर प्रतिष्ठा मिळवून देणारे युगपुरुष स्वामी विवेकानंद यांचा जन्म १२ जानेवारी १८६३ रोजी कोलकाता येथे झाला. विवेकानंदांचा असा ठाम विश्वास होता की, कोणत्याही राष्ट्राचे भवितव्य तिथल्या तरुणांच्या मनगटात आणि बुद्धीमध्ये असते.

त्यांच्या याच विचारांचा गौरव करण्यासाठी आणि तरुणांना देशकार्यासाठी प्रवृत्त करण्यासाठी, भारत सरकारने १९८४ मध्ये त्यांचा जन्मदिवस 'राष्ट्रीय युवा दिन' म्हणून घोषित केला. १९८५ पासून आजतागायत हा दिवस अखंडपणे साजरा केला जात आहे.

या वर्षीची थीम: "युवा सशक्तीकरण - विकसित भारताचा पाया"
प्रत्येक वर्षी या दिनानिमित्त एक विशेष संकल्पना (Theme) निश्चित केली जाते. यावर्षीची थीम "युवा सशक्तीकरण - विकसित भारताचा पाया" अशी आहे.

या थीमचा मुख्य उद्देश तरुणांना केवळ रोजगारापुरते मर्यादित न ठेवता, त्यांना शारीरिक, मानसिक आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या सक्षम बनवणे हा आहे. जेव्हा देशाचा तरुण सशक्त होईल, तेव्हाच २०२४७ पर्यंत 'विकसित भारत' घडवण्याचे स्वप्न साकार होऊ शकेल.

स्वामी विवेकानंदांची युवा शक्तीबद्दलची दृष्टी

स्वामीजींच्या मते, केवळ पुस्तकी ज्ञान म्हणजे शिक्षण नव्हे. त्यांनी तरुणांमध्ये खालील गुणांचा आग्रह धरला:

आत्मविश्वास: "स्वतःवर विश्वास ठेवा, मग जग तुमच्या पायाशी असेल."

शारीरिक सुदृढता: "गीतेचा अभ्यास करण्यापेक्षा फुटबॉल खेळून तुम्ही स्वर्गाच्या अधिक जवळ जाल," असे म्हणत त्यांनी तरुणांना बलवान होण्याचा संदेश दिला.

सांस्कृतिक अभिमान: पाश्चात्य संस्कृतीचे आंधळे अनुकरण न करता आपल्या समृद्ध वारशाचा अभिमान बाळगण्यास त्यांनी शिकवले.

शिस्त आणि चारित्र्य: राष्ट्राच्या प्रगतीसाठी चारित्र्यवान तरुण हीच खरी संपत्ती आहे.

राष्ट्रीय युवा दिनाचे मुख्य उद्देश

हा दिवस साजरा करण्यामागे काही महत्त्वाची उद्दिष्टे आहेत: १. नेतृत्व विकास: तरुणांमध्ये नेतृत्व गुण आणि निर्णयक्षमता विकसित करणे. २. जागरूकता: शिक्षण, आरोग्य, रोजगार आणि सामाजिक जबाबदाऱ्यांबद्दल तरुणांना अवगत करणे. ३. राष्ट्र उभारणी: देशाच्या सामाजिक आणि आर्थिक प्रगतीत तरुणांचा सहभाग वाढवणे. ४. आदर्शांची जोपासना: स्वामी विवेकानंदांचे विचार आधुनिक जीवनात अंमलात आणण्यासाठी प्रेरित करणे.

या दिवशी देशभरात शाळा, महाविद्यालये आणि संस्थांमध्ये व्याख्याने, रॅली, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि योगासने यांसारख्या विविध उपक्रमांचे आयोजन केले जाते.

प्रेरणादायी घोषणा

युवा दिनाच्या निमित्ताने हे विचार आपल्या मनात क्रांती घडवू शकतात:

• "उठा, जागे व्हा आणि ध्येय प्राप्त होईपर्यंत थांबू नका!"
• "युवा शक्ती - राष्ट्राची खरी ताकद."
• "आजचा तरुण, उद्याचा भारत."
• "स्वामी विवेकानंदांचे विचार, प्रगत तरुणाईचा आधार.