रशियातील ३० लाख नोकऱ्यांचा मार्ग मोकळा! महाराष्ट्रात प्रशिक्षणाची तयारी

रशियामध्ये निर्माण झालेल्या सुमारे ३० लाख कामगारांच्या तुटवड्याच्या पार्श्वभूमीवर, भारत आणि रशियाने कामगार स्थलांतरासंदर्भात दोन महत्त्वाच्या करारांवर स्वाक्षऱ्या केल्या आहेत. या करारामुळे कुशल भारतीय कामगारांना रशियातील बांधकाम, कृषी आणि आयटी-संबंधित सेवांसह अनेक प्रमुख क्षेत्रांमध्ये तात्पुरत्या स्वरूपात काम करण्याची संधी मिळणार आहे.

प्रमुख दोन करार

भारत आणि रशियाने शुक्रवारी (तारीख) कामगार हालचालींसाठी आणि गैर-कायदेशीर स्थलांतर रोखण्यासाठी दोन प्रमुख करारांवर स्वाक्षरी केली.

१. 'गैर-कायदेशीर स्थलांतराशी मुकाबला करण्यातील सहकार्य' (Cooperation in Combating Irregular Migration)

उद्देश: अवैध मार्गाने होणारे स्थलांतर रोखणे.

महत्त्व: अनेक भारतीय नागरिकांना नोकरीच्या बहाण्याने रशियन सैन्यात भरती केले गेल्याच्या आणि त्यात काही भारतीयांना जीव गमवावा लागल्याच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर या कराराला विशेष महत्त्व आहे.

२. 'एका राज्याच्या नागरिकांचा दुसऱ्या राज्याच्या भूभागात तात्पुरता श्रम उपक्रम' (Temporary Labour Activity of Citizens of one State in the Territory of the other State)

उद्देश: कुशल भारतीय कामगारांना रशियातील श्रम-प्रधान क्षेत्रांमध्ये तात्पुरत्या नोकरीची संधी देणे.

७०,००० कामगारांची संधी

• नोकरीची क्षेत्रे: बांधकाम, कृषी, आयटी-आधारित सेवा (ITES), इलेक्ट्रॉनिक्स आणि वस्त्रोद्योग (टेक्स्टाईल).
• कामगारांची संख्या: या करारानुसार, पुढील दोन ते तीन वर्षांत ७०,००० पर्यंत कुशल आणि अर्ध-कुशल भारतीय कामगार रशियन उद्योगांमध्ये कार्यरत होऊ शकतात.
• रशियाची गरज: रशिया सध्या प्रचंड कामगार तुटवड्याचा सामना करत आहे. रशियन माध्यमांतील अंदाजानुसार, २०३० पर्यंत देशाला ३० लाखांहून अधिक कामगार-प्रधान जागा भरणे आवश्यक आहे.
• आकर्षण: पारंपारिकपणे भारतीय कामगार आखाती देशांमध्ये जात असले तरी, रशिया आकर्षक वेतन आणि नियमन केलेले कामाचे तास (Regulated Working Hours) ऑफर करत आहे. अंदाजे १०,००० भारतीय कामगार आधीच बांधकाम आणि वस्त्रोद्योगात नोकरी शोधण्यासाठी रशियात दाखल झाले आहेत.

महाराष्ट्रात प्रशिक्षणाची तयारी

भारताने यापूर्वी जपान, इस्त्राईल, संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि जर्मनीसारख्या देशांसोबत असे कामगार करार केले आहेत. या धर्तीवर, सरकारने देशाच्या विविध भागांमध्ये कौशल्य केंद्रे (Skill Centres) स्थापन करण्यास मदत केली आहे.

• प्रशिक्षण केंद्र: रशियातील उद्योगांसाठी कामगारांना प्रशिक्षित करण्यासाठी महाराष्ट्रातील सुविधांचा विचार केला जात आहे.
• प्रशिक्षण: या केंद्रांवर कामगारांना त्यांच्या क्षेत्रातील विशेष कौशल्यांसोबतच भाषेचा अडथळा दूर करण्यासाठी रशियन भाषेचे मूलभूत प्रशिक्षण दिले जाईल.

पुढील कार्यवाही

हे करार कधीपासून लागू होतील किंवा पहिल्या टप्प्यात किती कामगार पाठवले जातील, याबद्दल अधिकृत माहिती अजून जाहीर झालेली नाही, परंतु लवकरच यासंदर्भातील तपशील मिळतील अशी अपेक्षा आहे.