समोसा-जलेबीवर आता सिगारेटसारखा 'आरोग्य इशारा'!, सरकारच्या वतीने का उचलले गेले कडक पाऊल, जाणून घ्या!

Health warning on Jalebi Samosa : भारतीयांच्या आवडत्या तळलेल्या आणि गोड पदार्थांवर आता 'आरोग्य इशारा' देण्याची वेळ सरकारवर आली आहे. देशात वाढणारे पोट आणि सैल होणाऱ्या जीन्स पाहून आरोग्य मंत्रालयाने आपला 'पट्टा' आता घट्ट केलाय. प्रत्येक गल्लीत मिळणारे गरमागरम समोसे, दुकानांमधील खुसखुशीत जिलेबी आणि तळलेले पदार्थ भारतीयांच्या आहाराचा अविभाज्य भाग बनले आहेत. मात्र, या चवीचे गंभीर परिणाम आता दिसून येत असल्याने सरकारने यावर कठोर निर्णय घेतला आहे.

तळलेले आणि गोड पदार्थ आरोग्य धोक्याच्या विळख्यात

'टाइम्स ऑफ इंडिया'च्या वृत्तानुसार, आरोग्य मंत्रालयाने समोसे आणि जिलेबीसारख्या तळलेल्या आणि गोड पदार्थांवर आता सिगारेटच्या पाकिटांवर दिसणाऱ्या इशाऱ्यांप्रमाणेच 'आरोग्य इशारा' प्रदर्शित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. याचा अर्थ, आता तुम्ही आवडीने समोसा किंवा जिलेबी खाताना तुम्हाला त्यावरील आरोग्य इशारा दिसेल! एम्स नागपूरसारख्या प्रमुख संस्थांना त्यांच्या कॅन्टीनमध्ये आणि सार्वजनिक ठिकाणी मोठे 'तेल आणि साखर इशारा बोर्ड' लावण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

'तेल आणि साखर इशारा बोर्ड' काय दाखवणार?

या विशेष 'तेल आणि साखर इशारा बोर्डांवर' समोसे, जिलेबी, भजी यांसारख्या तळलेल्या आणि मिठाईसारख्या गोड पदार्थांमध्ये दडलेली चरबी (फॅट), ट्रान्सफॅट आणि साखरेचे नेमके प्रमाण स्पष्टपणे नमूद केले जाईल. या पोस्टर्सचा मुख्य उद्देश लोकांना 'जाणीवपूर्वक' खाण्यास प्रवृत्त करणे हा आहे. लोकांना केवळ चवीसाठी खाण्याऐवजी, ते नेमके किती अतिरिक्त कॅलरीज आणि आरोग्यासाठी धोका पोटात घेत आहेत, याची त्यांना माहिती असावी हा यामागचा विचार आहे.

या इशाऱ्यांची शैली सिगारेटच्या पाकिटांवरील इशाऱ्यांप्रमाणेच स्पष्ट, साधी आणि काहीशी धक्कादायक असेल. लोकांना घाबरवणे हा या मोहिमेचा उद्देश नसून, त्यांना त्यांच्या आहाराविषयी 'जागरूक' करणे हे सरकारचे ध्येय आहे. त्यामुळे, पुढच्या वेळी तुम्ही जिलेबीची प्लेट घेताना तुमच्या मनात एक छोटासा प्रश्न नक्कीच येईल - "ही चव महत्त्वाची आहे की माझ्या आरोग्यासाठी?"

कोणत्या पदार्थांवर असणार हा इशारा?

या आरोग्य इशाऱ्यांमध्ये प्रामुख्याने खालील अन्नपदार्थांचा समावेश असेल:

• समोसे
• जिलेबी
• भजी (पकोडे)
• इतर उच्च-कॅलरी आणि तळलेले स्नॅक्स
• उच्च साखरेचे प्रमाण असलेल्या मिठाई

या कठोर कारवाईची गरज का आहे?

भारतात बदलत्या जीवनशैलीमुळे लठ्ठपणा आणि संबंधित आजार (उदा. मधुमेह, उच्च रक्तदाब, हृदयविकार) मोठ्या प्रमाणात वाढत आहेत. कमी व्यायाम, जास्त स्क्रीन टाइम आणि त्यात भर म्हणून प्रत्येक गल्लीत मिळणारे जिलेबी-समोसे हे संयोजन आता एक गंभीर धोक्याची घंटा बनले आहे. आरोग्य तज्ञांच्या मते, साखर आणि ट्रान्स फॅटचे जास्त सेवन थेट लठ्ठपणा, मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि हृदयरोगांना निमंत्रण देते.

एक धक्कादायक अंदाज आहे की, २०५० पर्यंत सुमारे ४४.९ कोटी भारतीय लठ्ठपणाचे बळी पडू शकतात आणि या संकटात भारत जगात दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक प्रभावित देश बनू शकतो. म्हणूनच, आता केवळ चवीचा विचार न करता, आरोग्याचाही जाणीवपूर्वक विचार करण्याची गरज निर्माण झाली आहे, जेणेकरून ताटातील चव आणि शरीरातील आरोग्य यांच्यात योग्य संतुलन राखता येईल.

ही बंदी नाही, तर जागरूकता मोहीम

सरकारने हे स्पष्ट केले आहे की, हे पाऊल कोणत्याही पदार्थांवर बंदी घालण्यासाठी नाही. ही मोहीम लोकांना योग्य माहिती देऊन त्यांना सक्षम बनवण्याच्या दिशेने टाकलेले एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. त्याचा उद्देश पारंपरिक खाद्यपदार्थांना थांबवणे नसून, त्यांच्या सेवनाबद्दल जागरूकता वाढवणे हा आहे.

'फिट इंडिया' चळवळीचाच एक भाग

ही नवीन मोहीम पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या महत्त्वाकांक्षी 'फिट इंडिया' चळवळीशी जोडलेली आहे. 'फिट इंडिया' चळवळ लोकांना तेलाचा वापर १०% कमी करण्याचे आणि निरोगी जीवनशैली स्वीकारण्याचे आवाहन करते. समोसा-जिलेबीवरील हे आरोग्य इशारे याच मोठ्या चळवळीचा एक भाग असून, नागरिकांना निरोगी जीवनशैलीकडे प्रवृत्त करण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे. त्यामुळे, पुढच्या वेळी तुम्ही तुमच्या आवडत्या तळलेल्या पदार्थांचा आस्वाद घेण्यापूर्वी दोनदा विचार कराल अशी अपेक्षा आहे.