गंगा एक्सप्रेसवेचे पंतप्रधान मोदींच्य हस्ते उद्घाटन; अदानी समूहाचा कॉरिडॉर पूर्व युपीचा विकास घडवणार

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बुधवारी ५९४ किलोमीटर लांबीच्या गंगा एक्सप्रेसवेचे उद्घाटन केले. हा भारतातील सर्वात मोठ्या ग्रीनफिल्ड पायाभूत सुविधा प्रकल्पांपैकी एक असून, पश्चिम आणि पूर्व उत्तर प्रदेशला जोडण्याच्या दृष्टीने हे एक मोठे पाऊल मानले जात आहे. सहा पदरी असलेला हा एक्सप्रेसवे भविष्यात आठ पदरी केला जाऊ शकतो. हा मार्ग पश्चिम उत्तर प्रदेशातील मेरठला राज्याच्या पूर्व भागातील प्रयागराजशी जोडतो.

साडेतीन वर्षांपेक्षा कमी कालावधीत पूर्ण झालेल्या या एक्सप्रेसवेमुळे या दोन शहरांमधील प्रवासाचा वेळ जवळपास ११ तासांवरून कमी होऊन सहा तासांवर येईल अशी अपेक्षा आहे. हा प्रकल्प १२ जिल्ह्यांतून जातो आणि ५१९ गावांना जोडतो, ज्याचा थेट फायदा आठ कोटींहून अधिक लोकांना होणार आहे. सुधारित रस्ते जोडणीमुळे प्रवास सुलभ होईलच, पण त्यासोबतच बाजारपेठा, आरोग्य सेवा, शैक्षणिक संस्था आणि प्रमुख व्यावसायिक केंद्रांपर्यंत पोहोचणे अधिक सोपे होईल.

गंगा एक्सप्रेसवे राज्याच्या आर्थिक विकासासाठी एक प्रबळ चालक म्हणून पाहिला जात आहे. अधिकृत अंदाजानुसार, या प्रकल्पामुळे लॉजिस्टिक क्षेत्रात वार्षिक २५,००० कोटी ते ३०,००० कोटी रुपयांची बचत होऊ शकते आणि उत्तर प्रदेशच्या जीडीपीमध्ये १ लाख कोटी रुपयांहून अधिक योगदान मिळू शकते. तसेच, पुढील दशकात याद्वारे सुमारे तीन लाख प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगाराच्या संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. शेतमाल आणि मालाची जलद वाहतूक, बाजारपेठेतील सुलभ उपलब्धता आणि चांगल्या किमती यामुळे शेतकरी, व्यापारी आणि लघू उद्योजकांना याचा मोठा फायदा होण्याची शक्यता आहे. कमी झालेला प्रवासाचा वेळ आणि साठवणुकीचा खर्च कमी झाल्यामुळे राज्यातील उद्योगांना बळ मिळेल आणि पुरवठा साखळी मजबूत होईल.

या प्रकल्पाचे एक महत्त्वाचे सामरिक वैशिष्ट्य म्हणजे शाहजहांपूर जिल्ह्यात भारतीय हवाई दलासाठी विकसित केलेली ३.५ किमी लांबीची आपत्कालीन लँडिंग सुविधा. यामुळे आणीबाणीच्या काळात विमाने उतरवणे शक्य होईल आणि संरक्षण सज्जता मजबूत होईल. याशिवाय, रस्ते सुरक्षा सुधारण्यासाठी एक्सप्रेसवेवर एआय-सक्षम कॅमेरा यंत्रणा बसवण्यात आली आहे, जी रिअल-टाइम अलर्ट आणि देखरेखीद्वारे अपघात रोखण्यास मदत करेल. हा कॉरिडॉर मेरठ, हापूर, बुलंदशहर, अमरोहा, संभल, बदाऊ, शाहजहांपूर, हरदोई, उन्नाव, रायबरेली, प्रतापगड आणि प्रयागराज या जिल्ह्यांतून जातो. उत्तर प्रदेश सरकार या मार्गावर गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी आणि रोजगार निर्मितीसाठी अनेक औद्योगिक कॉरिडॉर विकसित करण्याची योजना आखत आहे. हा प्रकल्प पूर्व उत्तर प्रदेशला राज्याच्या प्रमुख आर्थिक केंद्रांच्या जवळ आणून प्रादेशिक विषमता कमी करण्यास मदत करेल अशी अपेक्षा आहे.

गंगा एक्सप्रेसवेमुळे प्रयागराज, वाराणसी, गढमुक्तेश्वर, कल्कीधाम, बेल्हादेवी, चंद्रिका शक्तीपीठ आणि त्रिवेणी संगम यांसारख्या धार्मिक स्थळांपर्यंत पोहोचणे सोपे होणार असल्याने धार्मिक आणि आध्यात्मिक पर्यटनाला मोठी चालना मिळेल. चांगली जोडणी पर्यटकांची संख्या वाढवेल आणि स्थानिक समुदायांसाठी, विशेषतः पर्यटनावर अवलंबून असलेल्या लोकांसाठी उपजीविकेच्या नवीन संधी निर्माण करेल. या प्रकल्पाची एकूण लांबी ५९४ किलोमीटर असून, तो सहा पदरी प्रवेश-नियंत्रित कॉरिडॉर म्हणून विकसित करण्यात आला आहे. यामुळे प्रयागराज आणि मेरठ दरम्यान प्रवासाचे सुमारे पाच तास वाचतील आणि इंधनाचा वापर ३० टक्क्यांनी कमी होईल. कमी प्रवासाचा वेळ, इंधन बचत आणि सुधारित कनेक्टिव्हिटीसह, गंगा एक्सप्रेसवे हा एक मैलाचा दगड ठरणारा पायाभूत प्रकल्प म्हणून पाहिला जात आहे जो उत्तर प्रदेशचे आर्थिक भवितव्य बदलून राज्याच्या दीर्घकालीन विकासाला गती देऊ शकतो.