डीआरडीओची तटरक्षक दलाला मोठी भेट, भारत समुद्राचे खारे पाणी पिण्यायोग्य करणार

देशाच्या सागरी सीमांचे रक्षण करण्यासाठी तैनात असलेल्या तटरक्षक दलासाठी डीआरडीओने एक खास भेट तयार केली आहे. यामुळे भारताची लष्करी शक्ती तर बळकट होईलच, शिवाय किनारी भागात राहणाऱ्या नागरिकांसाठी एक नवीन आशाही बनू शकते.

डीआरडीओच्या कानपूरस्थित प्रयोगशाळेतील, डिफेन्स मटेरियल स्टोअर्स अँड रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट एस्टॅब्लिशमेंट (डीएमएसआरडीई) ने अवघ्या आठ महिन्यांत एक अत्याधुनिक 'नॅनोपोरस मल्टीलेयर्ड पॉलिमरिक मेम्ब्रेन' विकसित केले आहे. ते उच्च दाबाने समुद्राचे पाणी गोड बनवू शकते. हे तंत्रज्ञान पूर्णपणे स्वदेशी आहे आणि 'स्वावलंबित भारत'च्या दिशेने आणखी एक ठोस पाऊल आहे.

हे तंत्रज्ञान खास का आहे?

समुद्राचे पाणी पिण्यायोग्य नाही कारण त्यात क्लोराइड आयन आणि इतर क्षारांचे प्रमाण जास्त असते. मीठ आणि क्लोराईडच्या दीर्घकाळ संपर्कामुळे पूर्वी वापरलेले अनेक पडदे खराब झाले. परंतु डीआरडीओचा हा नवीन पडदा विशेषतः खाऱ्या पाण्याचा उच्च दाब आणि क्लोराइड आयनांच्या हल्ल्याला तोंड देण्यासाठी डिझाइन करण्यात आला आहे.

नॅनोपोरस मल्टीलेयर डिझाइन: पडद्याच्या अनेक थरांमध्ये अत्यंत लहान छिद्रे असतात जी फक्त पाणीच जाऊ देतात, परंतु मीठ, क्लोराईड आणि इतर अशुद्धता अडकवतात.

हाय प्रेशर टॉलरेंस: ही प्रणाली समुद्राच्या खोल भागातून खारे पाणी काढून देखील प्रभावीपणे काम करू शकते.
शाश्वत आणि कमी देखभाल: त्याची रचना अशी आहे की ती वारंवार बदलण्याची आवश्यकता नाही, ज्यामुळे ऑपरेशनल खर्च देखील कमी होतो.

चाचणी कशी झाली?

भारतीय तटरक्षक दलाच्या (ICG) ऑफशोअर पेट्रोल व्हेसल (OPV) वर असलेल्या विद्यमान डिसॅलिनेशन प्लांटमध्ये या पडद्याची चाचणी घेण्यात आली. सुरुवातीच्या सुरक्षा आणि कामगिरीच्या चाचण्यांमध्ये ते पूर्णपणे यशस्वी असल्याचे आढळून आले. आता ५०० तासांच्या प्रत्यक्ष ऑपरेशनल चाचणीनंतर त्याला अंतिम मान्यता दिली जाईल.

हे तंत्रज्ञान सध्या तटरक्षक दलाच्या जहाजांसाठी विकसित करण्यात आले आहे, परंतु डीआरडीओच्या शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की काही बदलांसह, ते किनारी गावे आणि बेटांच्या भागात देखील सहजपणे वापरले जाऊ शकते.