विकासाच्या गाथेचे नेतृत्व महिलांनी करावे; ‘सशक्त नारी,विकसित भारत' परिषदेत डॉ. प्रीती अदानींचे आवाहन

Dr Preeti Adani speech highlights : भारताच्या विकासाच्या प्रवासात महिला केवळ लाभार्थी नसून त्या या प्रगतीच्या खऱ्या निर्मात्या आहेत. 'विकसित भारत २०४७' हे स्वप्न साकार करण्यासाठी महिलांचे नेतृत्व आणि त्यांचा आर्थिक सहभाग हाच पाया असणार आहे, असे प्रतिपादन अदानी फाउंडेशनच्या अध्यक्षा डॉ. प्रीती अदानी यांनी केले.

नवी दिल्ली येथे 'चिंतन रिसर्च फाउंडेशन' (CRF) द्वारे आयोजित 'सशक्त नारी, विकसित भारत' या विशेष परिषदेत त्या बोलत होत्या. याप्रसंगी केंद्रीय महिला आणि बालविकास मंत्री श्रीमती अन्नपूर्णा देवी यांची प्रमुख उपस्थिती होती. डॉ. अदानी यांनी आपल्या भाषणात महिला सक्षमीकरणाच्या 'दाखल्यांपासून' ते 'शाश्वत आर्थिक धोरणांपर्यंत' अनेक महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर प्रकाश टाकला.

ग्रामीण महिला: पदवी नाही, पण हातात डेटा!

डॉ. अदानी यांनी अदानी फाउंडेशनच्या माध्यमातून ग्रामीण भागात राबवल्या जाणाऱ्या उपक्रमांचे उदाहरण दिले. ज्या महिलांना औपचारिक शिक्षण घेता आले नाही, अशा महिला शेतकऱ्यांना आज आधुनिक तंत्रज्ञानाशी जोडले गेले आहे. मोबाईल ॲप्लिकेशन्सच्या माध्यमातून या महिला आता सिंचन, खतांचा वापर, बियाणे निवड आणि बाजारातील (मंडी) किमतींचा अचूक मागोवा घेत आहेत. अचूक माहिती मिळाल्यामुळे शेतीची उत्पादकता वाढली असून ग्रामीण महिलांचा आत्मविश्वास उंचावला आहे.

दुग्ध व्यवसायातील क्रांती: ३,५०० महिलांचे संघटन

एकेकाळी वैयक्तिकरीत्या दूध विकणाऱ्या महिलांना एकत्र करून फाउंडेशनने 'दुग्ध संकलन केंद्रे' उभी केली आहेत. आज ३,५०० हून अधिक महिला स्वयं-सहायता गटांच्या माध्यमातून दरवर्षी ७५ लाख लिटर दुधाचे संकलन आणि व्यवस्थापन करत आहेत. पारदर्शक किंमत प्रणाली आणि संघटित बाजारपेठेमुळे मध्यस्थांची साखळी तुटली असून महिलांच्या उत्पन्नात शाश्वत वाढ झाली आहे.

आरोग्य आणि उपजीविका: सुपोषण आणि स्वाभिमान

डॉ. प्रीती अदानी यांनी फाउंडेशनच्या दोन प्रमुख कार्यक्रमांचा उल्लेख केला. त्या म्हणाल्या की, प्रशिक्षित स्थानिक महिला स्वयंसेविकांमार्फत (सुपोषण संगिनी) ३.२५ लाखांहून अधिक महिलांच्या आरोग्यात सुधारणा करण्यात आली आहे. या कार्यक्रमांतर्गत ४,५०० हून अधिक महिलांना ३०० उद्योजक स्वयं-सहायता गटांच्या माध्यमातून शाश्वत उपजीविकेची साधने उपलब्ध करून दिली आहेत.

सक्षमीकरण म्हणजे दानधर्म नव्हे, तर संधी!

डॉ. प्रीती अदानी यांनी स्पष्ट केले की, खऱ्या अर्थाने सक्षमीकरण म्हणजे केवळ मदत करणे नव्हे, तर महिलांसाठी कौशल्ये, वित्त, बाजारपेठ आणि नेतृत्वाच्या संधी उपलब्ध करून देणे होय. केंद्रीय अर्थसंकल्पातील 'स्वयं-मदत उद्योजक' (SHE - Self Help Entrepreneurs) उपक्रमाचे त्यांनी स्वागत केले. महिलांनी केवळ सूक्ष्म-कर्ज घेण्यापुरते मर्यादित न राहता, त्यांनी 'वाढत्या भांडवलासह' उद्योगांचे मालक बनावे, असा दृष्टिकोन त्यांनी मांडला.

विकासाचे पुढचे पाऊल: "तिला जाऊ द्या, ती करून दाखवेल"

भाषणाचा समारोप करताना डॉ. अदानी यांनी एक अत्यंत प्रभावी संदेश दिला. त्या म्हणाल्या की, भारताच्या विकासाचा पुढचा टप्पा हा वर्गखोल्या, प्रशिक्षण केंद्रे आणि आत्मविश्वासू महिलांच्या नेतृत्वाखालील डिजिटल बाजारपेठांमध्ये लिहिला जाईल. त्यांनी धोरणकर्त्यांना आवाहन केले की, "महिला नेतृत्व करण्यास तयार आहेत का?" हा प्रश्न विचारण्याऐवजी, त्यांच्या मार्गातील अडथळे दूर करण्यासाठी आपण काय करू शकतो, यावर लक्ष केंद्रित करा.