महिला सक्षमीकरणाचा नवा अध्याय! अदानी फाऊंडेशन भारतातील 10 लाख महिलांना देणार उद्योजकतेचे बळ

अदानी फाउंडेशनने महाराष्ट्रापासून सुरू होणाऱ्या भारतातील १० लाख महिला उद्योजकांना सक्षम करण्यासाठी स्वाभिमानचा मोठा विस्तार करण्याची घोषणा केली आहे. महिलांचे जीवनमान बळकट करण्यासाठी महिला आर्थिक विकास महामंडळासोबत सार्वजनिक-खाजगी भागीदारीद्वारे हा कार्यक्रम कौशल्य विकास, आर्थिक आणि डिजिटल साक्षरता तसेच बाजारपेठेत प्रवेश प्रदान करतो.

Adani foundation swabhiman program : भारतातील महिलांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवण्यासाठी अदानी फाऊंडेशनने 'स्वाभिमान' या आपल्या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमाच्या देशव्यापी विस्ताराची घोषणा केली आहे. डॉ. प्रीती अदानी यांच्या नेतृत्वाखाली, या कार्यक्रमाद्वारे देशभरातील १० लाख महिलांना 'उद्योजक' बनवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

विशेष म्हणजे, या मोठ्या मोहिमेची सुरुवात महाराष्ट्रातून होत असून, पहिल्याच वर्षी राज्यातील १ लाख महिलांना सक्षम करण्याचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले आहे. गुरुवारी १२ मार्च २०२६ रोजी मुंबईतील नॅशनल सेंटर फॉर द परफॉर्मिंग आर्ट्स येथे आयोजित "स्वाभिमान - द राईज ऑफ शी" या कार्यक्रमादरम्यान ही घोषणा करण्यात आली.

कौशल्य विकास, उद्योजकता प्रशिक्षण, आर्थिक साक्षरता आणि डिजिटल साक्षरता प्रदान करून महिलांचे जीवनमान बळकट करणे हा या कार्यक्रमाचा उद्देश आहे. ११ ऑगस्ट २०२६ रोजी अदानी फाउंडेशन आपल्या ३० व्या वर्धापन दिनानिमित्त तयारी करत असताना हा विस्तार करण्यात आला आहे. विस्तारित उपक्रमाचा पहिला टप्पा महाराष्ट्रावर लक्ष केंद्रित करेल. या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट पहिल्या वर्षात एक लाख महिलांना सक्षम करणे हे आहे, महिलांच्या नेतृत्वाखालील सूक्ष्म उद्योग आणि तळागाळातील उद्योजकतेसाठी नवीन संधी निर्माण करणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे.

स्वाभिमान कार्यक्रम सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी मॉडेल अंतर्गत महिला आर्थिक विकास महामंडळ, महिला आर्थिक सक्षमीकरण आणि स्वंय-सहायता गट विकासासाठी महाराष्ट्र सरकारची 'नोडल एजन्सी, महिला आर्थिक विकास महामंडळ यांच्या भागीदारीत राबविला जात आहे. या कार्यक्रमाने मुंबईतील ४,५०० हून अधिक वंचित समुदायातील महिलांना प्रशिक्षण, उद्योग विकास आणि आर्थिक जागरूकता याद्वारे शाश्वत उपजीविका निर्माण करण्यास मदत करून त्यांना आधीच पाठिंबा दिला आहे.

या कार्यक्रमाला अदानी फाउंडेशनच्या अध्यक्षा डॉ. प्रीती अदानी आणि फाउंडेशनच्या विश्वस्त शिलिन अदानी उपस्थित होत्या. महाराष्ट्राच्या महिला आणि बालविकास मंत्री अदिती तटकरे, मुंबईच्या महापौर रितू तावडे आणि महिला आर्थिक विकास महामंडळाच्या व्यवस्थापकीय संचालिका नंदिनी आवाडे देखील उपस्थित होत्या.

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, एका तातडीच्या बैठकीमुळे या कार्यक्रमाला उपस्थित राहू शकले नाहीत, त्यांनी मुंबई आणि राज्यभरातील सामाजिक उपक्रमांसाठी अदानी समूह आणि अदानी फाउंडेशनचे अभिनंदन करणारा संदेश शेअर केला.

या कार्यक्रमादरम्यान, मान्यवरांनी मुंबईतील महिला-नेतृत्वातील सामुदायिक बाजारपेठ, 'स्वतेजा मार्ट'चे उद्घाटन केले. ही बाजारपेठ महिला उद्योजकांना प्रशिक्षण, बाजारपेठ उपलब्धता आणि 'ऑनलाइन' आणि 'ऑफलाइन' दोन्ही माध्यमातून त्यांची उत्पादने विकण्यासाठी एक व्यासपीठ प्रदान करण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे. 'स्वतेजा मार्ट' उपक्रमांतर्गत कार्यरत असलेल्या 'क्लाउड किचन'चेही विमोचन यावेळी करण्यात आले.

'स्वभिमान' कार्यक्रमाद्वारे ज्या महिलांचे जीवन बदलले आहे; त्यांच्या कथा असलेले 'कॉफी टेबल बुक' देखील या कार्यक्रमात अनावरण करण्यात आले. या उपक्रमामुळे मुंबईतील ८०० हून अधिक महिलांना "लखपती दीदी" बनण्यास सक्षम करण्यात आले आहे, जे घरगुती उत्पन्न सुधारण्यासाठी रचनाबद्ध उपजीविका आणि उद्योग समर्थनाची क्षमता अधोरेखित करते.

यावेळी अदिती तटकरे म्हणाल्या की, "हा कार्यक्रम आर्थिक साक्षरता आणि उद्योजकीय क्षमता बळकट करून महिला सक्षमीकरणासाठी एक प्रभावी मॉडेल म्हणून उदयास आला आहे. असे उपक्रम महिलांचे आर्थिक स्वातंत्र्य सुधारण्याच्या उद्देशाने सरकारी कार्यक्रमांना पूरक आहेत." असेही त्यांनी सांगितले.

मुंबईच्या महापौर रितू तावडे म्हणाल्या की, "उद्योजकतेमध्ये महिलांचा वाढता सहभाग शहरातील समुदायांमध्ये, ज्यामध्ये धारावीसारख्या क्षेत्रांचा समावेश आहे, हा बदल स्पष्ट आणि लक्षणीय आहे." त्या म्हणाल्या की, "स्वाभिमान सारख्या उपक्रमांमुळे वंचित महिलांना आर्थिक आत्मविश्वास मिळतो आणि उद्योजकीय कौशल्ये विकसित होतात.

डॉ. प्रीती अदानी म्हणाल्या की, "महिलांचे सक्षमीकरण हे समुदायांना बळकट करण्यासाठी आणि लवचिक स्थानिक अर्थव्यवस्था निर्माण करण्यासाठी सर्वात प्रभावी मार्गांपैकी एक आहे. मुंबईतील महिला उद्योजकांच्या प्रवासातून सुसूत्र साहाय्य प्रणाली किती परिणाम निर्माण करू शकतात हे दिसून येते."

या कार्यक्रमांतर्गत, सहभागींना उद्योजकता, आर्थिक व्यवस्थापन आणि उपजीविका कौशल्यांचे प्रशिक्षण दिले जाते, तसेच मार्गदर्शन, बाजारपेठेतील दुवे आणि उद्योग मार्गदर्शन मिळते. अनेक महिलांनी आधीच घरगुती व्यवसाय आणि सामूहिक उपक्रम सुरू केले आहेत, जे घरगुती उत्पन्न आणि समुदाय विकासात योगदान देतात.

शिक्षण, आरोग्यसेवा, शाश्वत उपजीविका, हवामान कृती आणि समुदाय विकासावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या उपक्रमांद्वारे अदानी फाउंडेशन सध्या २२ राज्यांमधील ७,००० हून अधिक गावांमध्ये ९.६ दशलक्षाहून अधिक लोकांपर्यंत पोहोचते.

'स्वाभिमान'च्या राष्ट्रीय विस्तारासह, या उपक्रमाचे उद्दिष्ट भारतातील सर्वात मोठ्या महिला-नेतृत्वाखालील उपजीविका चळवळींपैकी एक म्हणून विकसित होणे आहे, ज्यामुळे महिलांना उद्योजक, समुदाय नेते आणि स्थानिक आर्थिक विकासात योगदान देणाऱ्या बनण्यास मदत होईल.