Manoj Kumar : लाहोरमध्ये जन्म पण बनले 'भारत'कुमार! सिनेमासाठी जमीन विकली, मनोज कुमारबद्दल जाणून घ्या

Actor Manoj Kumar's death : महान अभिनेते मनोज कुमार यांचे निधन झाले आहे. त्यांच्या निधनाचे वृत्त आज 4 एप्रिल 2025 रोजी पहाटे आले. मनोज कुमार हे अभिनेते तर होतेच पण ते राष्ट्रभक्तही होते. त्यांच्या चित्रपटातून हे प्रकर्षाने जाणवते.

जेव्हा पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्रींनी आवाहन केले त्या आवाहनाला तत्कार प्रतिसाद देत मनोज कुमार यांनी उपकार हा चित्रपट बनवला. समस्त देशाला अभिमान वाटावा असा हा चित्रपट या चित्रपटानंतर जय जवान - जय किसान हा नारा लाल बहादूर शास्त्री यांनी दिला होता.

संयुक्त भारतातील लाहोरमध्ये जन्म झाल्यानंतर स्वतंत्र भारतात मनोजकुमार वास्तव्यास आले आणि येथेच आपल्या देशाची त्यांनी चित्रपट क्षेत्राद्वारे सेवा केली त्यांच्याविषयी काही खास गोष्टी आपण जाणून घेऊया.

मनोज कुमार बद्दल खास गोष्टी?

मनोज कुमार यांचा जन्म भारताच्या स्वातंत्र्यापूर्वी 24 जुलै 1937 रोजी अबोटाबाद, लाहोर, वायव्य सरहद्द प्रांत, पाकिस्तान येथे झाला. त्यांचे मुळ नाव हरिकृष्ण गिरी गोस्वामी होते. फाळणीनंतर ते दिल्लीतील निर्वासित छावणीत आपल्या कुटुंबासह वाढले. चित्रपट आणि अभिनेत्यांचे चाहते असलेले मनोज कुमार 1956 मध्ये मुंबईत आले होते.

मनोज कुमार यांचा पहिला चित्रपट कधी रिलीज झाला?

मनोज कुमार यांचा पहिला चित्रपट 1957 मध्ये रिलीज झाला होता, ज्यामध्ये त्यांनी 90 वर्षांच्या भिकाऱ्याची भूमिका केली होती. यानंतर त्यांनी अनेक विस्मृतीत गेलेले चित्रपट केले. ज्यात 1962 मध्ये विजय भट्टच्या हरियाली आणि रास्ता या चित्रपटांसह मनोज कुमार यांना यश मिळाले. वो कौन थी, गुमनाम, दो बटन आणि हिमालय की लप में यांसारखे अनेक हिट चित्रपट त्यांच्याकडे होते, परंतु मनोज कुमार यांनी अमर शहीद (1965) मध्ये भगतसिंग म्हणून त्यांचा सर्वात अविस्मरणीय अभिनय दिला.

मनोज कुमार यांचे खास चित्रपट कोणते

मनोज कुमार हे "शहीद" (1965), "उपकार" (1967), "पूरब और पश्चिम" (1970), आणि "रोटी कपडा और मकान" (1974), क्रांती, सह देशभक्तीपर थीम असलेल्या अभिनय आणि दिग्दर्शनासाठी प्रसिद्ध आहेत.

मनोज कुमार यांना कोणते पुरस्कार मिळाले

भारतीय चित्रपटसृष्टीतील योगदानाबद्दल मनोज कुमार यांना 1992 मध्ये पद्मश्री आणि 2015 मध्ये दादासाहेब फाळके पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. त्यांच्या देशभक्तीपर चित्रपटांव्यतिरिक्त, मनोज कुमार यांनी "हरियाली और रास्ता", "वो कौन थी", "हिमालय की गॉड में", "दो बदन", "पत्थर के सनम", "नील कमल" आणि "क्रांती" सारख्या इतर चित्रपटांमध्ये देखील अभिनय आणि दिग्दर्शन केले.

जेव्हा मनोज कुमार यांनी लाल बहादूर शास्त्रींच्या विनंतीवरून चित्रपट बनवला..

दिग्दर्शक म्हणून मनोज कुमारचा पहिला चित्रपट उपकार होता, ज्यामध्ये गाणे होते, ते म्हणजे "मेरे देश की धरती..." विशेष म्हणजे माजी पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांच्या विनंतीवरून आणि त्यांच्या 'जय जवान जय किसान'च्या आवाहनावर मनोज कुमार यांनी हा चित्रपट बनवला आहे. 1965 च्या भारत-पाकिस्तान युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर आधारित, उपकार हा खेड्यातील जीवनावर आणि भारतातील शेतकरी आणि सैनिकांच्या योगदानावर आधारित चित्रपट आहे. उपकारचे खूप कौतुक झाले आणि सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक, सर्वोत्कृष्ट कथा, सर्वोत्कृष्ट संवाद आणि सर्वोत्कृष्ट गाण्याचे फिल्मफेअर पुरस्कार जिंकले.

..अन् दिला जय जवान, जय किसान नारा

मनोज कुमार एका मुलाखतीत म्हणाले होते, "दिग्दर्शक होण्याचा माझा कधीच हेतू नव्हता. मी तेव्हा दिग्दर्शक झालो जेव्हा मला शहीद चित्रपटादरम्यान अनौपचारिकपणे चित्रपटाचे दिग्दर्शन करावे लागले होते. त्यानंतर लाल बहादूर शास्त्रींनी जय जवान जय किसानचा नारा दिला. अशा प्रकारे मी उपकार हा चित्रपट बनवला."

जेव्हा मनोज कुमार म्हणाले होते- देशभक्ती माझ्या रक्तात...

मनोज कुमार यांनी केवळ देशभक्तीपर चित्रपट बनवायचे नाहीत, तर ते देशभक्ती जगले. चित्रपट बनवण्यासाठी त्याने आपली जमीन आणि मालमत्ताही विकली. एका मुलाखतीत ते म्हणाले होते, ''देशभक्ती माझ्या रक्तात आहे. मला माझ्या वडिलांकडून देशभक्ती आणि साहित्यावरील प्रेम आणि योग्य धार्मिक आणि नैतिक मूल्ये माझ्या आई कृष्णा कुमारी गोस्वामी यांच्याकडून वारशाने मिळाली आहेत.