RBI Gold Reserve : रिझर्व्ह बँकेने 57.5 टन सोने का खरेदी केले, जाणून घ्या त्यामागील नेमकं कारण!

RBI Gold Reserve: एकीकडे गेल्या काही महिन्यांपासून सोन्याच्या किमती गगनाला भिडलेल्या आहेत. अशातच भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) 2025 च्या आर्थिक वर्षात 57.5 टन सोने खरेदी केले.

अशाप्रकारे, जागतिक बाजारपेठेत सुरू असलेल्या अस्थिरतेच्या वातावरणात रिझर्व्ह बँकेने आपल्या सुरक्षित मालमत्तेच्या प्रमाणात मोठी वाढ केली. त्याचबरोबर 2017 नंतर अर्थात तब्बल 7 वर्षानंतर आरबीआयने सर्वाधिक सोने खरेदी करण्याची ही दुसरी वेळ आहे.

मार्च-25 पर्यंत RBIकडे किती सोनं?

मुळात, भू-राजकीय अनिश्चितता, अमेरिकन डॉलरमधील चढ-उतार आणि अमेरिकन सरकारी रोख्यांमध्ये झालेली घसरण ही काही कारणे समोर आली आहेत, ज्यामुळे जगभरातील अनेक मध्यवर्ती बँकांना भविष्यातील संभाव्य जोखीम परिस्थितीला हाताळण्यासाठी त्यांचे सोन्याचे साठे वाढवणे आवश्यक वाटू लागले आहे.

नवीन आकडेवारीनुसार, मार्च 2025 पर्यंत आरबीआयकडे एकूण सोन्याचा साठा 879.6 टनांवर पोहोचला आहे, तर गेल्या वर्षी याच कालावधीत तो 822.1 टन सोन्याचा साठा असल्याचे सांगितले जात आहे.

मध्यवर्ती बँक सोने का खरेदी करत आहेत?

इकॉनॉमिक टाइम्सच्या रिपोर्टनुसार, 2021-22 मध्ये आरबीआयने 66 टन सोने खरेदी केले होते. त्यानंतर आर्थिक वर्ष 23 आणि आर्थिक वर्ष 2024 मध्ये अनुक्रमे 35 टन आणि 27 टन सोने खरेदी करण्यात आले. विशेषतः, नोव्हेंबर 2024 मध्ये डोनाल्ड ट्रम्प अमेरिकेचे अध्यक्ष म्हणून निवडून आल्यानंतर, डॉलरमध्ये खूप अस्थिरता आली, ज्यामुळे सोन्याची मागणी वाढली.

अमेरिकन ट्रेझरी बाँडची मागणी कमी होत असल्याने, विविध देशांमधील केंद्रीय बँका सोने खरेदी करण्यावर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहेत. जगभरातील सर्व मध्यवर्ती बँका अमेरिकन ट्रेझरीवरील त्यांचे अवलंबित्व कमी करत आहेत आणि त्यांचे सोन्याचे साठे वाढवत आहेत.

परकीय चलन साठ्यात सोन्याचा वाटा वाढला

भारताच्या परकीय चलन साठ्यात सोन्याचा वाटा 11 एप्रिल 2025 पर्यंत वाढून 11.8 टक्के झाला आहे. जो गेल्या वर्षी 8.7 टक्के होता. या काळात सोन्याच्या किमती 30 टक्क्यांहून अधिक वाढल्या असल्याने रिझर्व्ह बँकेला तिच्या वाढलेल्या सोन्याच्या साठ्याचा फायदा झाला आहे.

RBI वारंवार सोने का खरेदी करू लागले?

जागतिक आर्थिक अनिश्चितता आणि डॉलरची स्थिती लक्षात घेऊन आरबीआयने ही खरेदी केली आहे. अमेरिकन डॉलरच्या अस्थिरतेमुळे आणि पाश्चात्य अर्थव्यवस्थांकडून येणाऱ्या दबावामुळे जगभरातील अनेक मध्यवर्ती बँका त्यांच्या साठ्यातील सोन्याचा वाटा वाढवत आहेत. भारतही आपला साठा मजबूत आणि संतुलित करण्यासाठी या दिशेने वाटचाल करत आहे.

भारतातील सोने कुठे ठेवले जाते?

देशातील बहुतेक सोन्याचे साठे इंग्लंड आणि इतर परदेशी बँकांमध्ये ठेवलेले आहेत. 2024 च्या पहिल्या तिमाहीत, भारत सर्वात जास्त सोने खरेदी करणाऱ्या देशांमध्ये आघाडीवर होता. जागतिक बाजारात सोन्याच्या किमती वाढल्या असूनही हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.

देश अडचणीत असताना हे सोने कसे उपयुक्त ठरते?

आरबीआयच्या या धोरणामुळे केवळ आर्थिक स्थिरता वाढणार नाही तर आंतरराष्ट्रीय व्यवहार आणि परदेशी कर्जाचा धोका देखील कमी होईल. याशिवाय, जागतिक स्तरावर भारतीय रुपया मजबूत करण्याच्या दिशेने हा एक महत्त्वाचा धोरणात्मक प्रयत्न मानला जात आहे, असे काही अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे.

एकंदरीत, आरबीआयने इतक्या मोठ्या प्रमाणात सोन्याची खरेदी करणे हे भारताच्या दीर्घकालीन आर्थिक धोरणाचा एक भाग मानले जाऊ शकते, ज्याचा उद्देश देशाच्या अर्थव्यवस्थेला जागतिक आर्थिक अस्थिरतेपासून वाचवणे आणि परकीय चलन साठा संतुलित ठेवणे यासाठी उपयुक्त ठरणार आहे.