पावसापासून एवढ्यात सुटका नाहीच? कसा आहे पुढील २ दिवसांचा पावसाचा अंदाज...

गेल्या चार दिवसांपासून मुंबई आणि आसपासच्या जिल्ह्यांमध्ये मुसळधार पाऊस सुरू आहे. मंगळवारी तर शहराच्या अनेक भागांत २४ तासांत ३०० मिमीहून अधिक पाऊस पडला.

या एका आठवड्यात मुंबईने ऑगस्ट महिन्याचा सरासरी पाऊस (५६६ मिमी) मागे टाकला आहे. यंदा जुलै महिन्यात एकूण ७९८ मिमी पाऊस झाला होता, तर गेल्या चार दिवसांतच मुंबईत ७९१ मिमी पाऊस नोंदवला गेला आहे. या पावसामुळे एका व्यक्तीचा झाड कोसळून मृत्यू झाला आहे, तर संपूर्ण शहरातील वाहतूक व्यवस्था विस्कळीत झाली आहे.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितले की, या पावसामुळे गेल्या दोन दिवसांत महाराष्ट्रातील १२-१४ लाख हेक्टरवरील पिकांना फटका बसला आहे. नांदेडमध्ये ढगफुटीमुळे आठ जणांचा मृत्यू झाला आहे.

या पावसाचे कारण काय?

भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) शास्त्रज्ञांनी या विक्रमी पावसामागे अनेक हवामान प्रणालींचा एकत्रित परिणाम असल्याचे सांगितले आहे.

• मान्सून ट्रफ: पाकिस्तानवरील कमी दाबाच्या क्षेत्रापासून बंगालच्या उपसागरापर्यंत पसरलेला हा मान्सून ट्रफ (कमी दाबाचा पट्टा) दक्षिण दिशेने सरकल्याने जोरदार पाऊस होत आहे.
• दाब क्षेत्र: दक्षिण किनारपट्टीवरील ओडिशावर तयार झालेले दाब क्षेत्र उत्तरेकडे सरकून आणखी कमकुवत होण्याची शक्यता आहे.
• चक्रीय वात स्थिती: उत्तर-पूर्व अरबी समुद्र आणि गुजरातच्या जवळच्या भागात एक चक्रीय वात स्थिती (Upper air cyclonic circulation) तयार झाली आहे.
• ऑफ-शोअर ट्रफ: दक्षिण गुजरात आणि उत्तर केरळच्या किनारपट्टीवर एक ऑफ-शोअर ट्रफ (Off-shore trough) सक्रिय आहे.

आयएमडीच्या एका वैज्ञानिकांनी सांगितले की, "या सर्व प्रणाली एकत्र आल्याने मान्सूनचा जोर वाढला आहे आणि ओलावा सतत खेचला जात आहे. पूर्वेकडील दाब क्षेत्र कमकुवत झाल्यावरच पाऊस कमी होईल."

मुंबईवर झालेला परिणाम

या पावसामुळे मिठी नदीची पाणीपातळी मंगळवारी सकाळी धोक्याच्या खुणेजवळ पोहोचली होती. यामुळे क्रांतिनगर भागात गुडघ्याभर पाणी साचले. महानगरपालिकेने (BMC) येथील झोपडपट्ट्यांमधून ३५० हून अधिक लोकांना जवळच्या शाळेत हलवले. राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दलाने (NDRF) या बचावकार्यात मदत केली.

हार्बर लाईनवरील आणि मध्य रेल्वेवरील सीएसएमटी ते ठाणे दरम्यानची रेल्वे सेवा पुढील सूचना मिळेपर्यंत थांबवण्यात आली आहे. मध्य रेल्वेच्या प्रवक्त्यांनी सांगितले की, "मिठी नदीतील पाण्याची पातळी वाढल्याने रुळांवरील पाणी खाली जात नाहीये. पाणी कमी करून सेवा लवकर सुरू करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत."

पावसामुळे शाळा, महाविद्यालये आणि शासकीय, निमशासकीय कार्यालयांना सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे. अत्यावश्यक सेवा मात्र सुरू आहेत.

गेल्या काही दिवसांतील पावसाची आकडेवारी

आयएमडीच्या आकडेवारीनुसार, सोमवार आणि मंगळवार सकाळी २४ तासांत सांताक्रूझ येथे २२३ मिमी तर कुलाबा येथे ११० मिमी पावसाची नोंद झाली. बीएमसीच्या स्वयंचलित हवामान केंद्रांच्या नोंदीनुसार, अनेक भागांत याच कालावधीत ३०० मिमीहून अधिक पाऊस पडला.

यामध्ये सर्वाधिक ३६९ मिमी पाऊस चिंचोली येथे नोंदवला गेला, त्यापाठोपाठ कांदिवलीमध्ये ३३७ मिमी आणि दिंडोशीमध्ये ३०५ मिमी पाऊस झाला. दादरमध्ये ३०० मिमी पाऊस पडला.

गेल्या पाच वर्षांतील हा ऑगस्ट महिन्यातील मुंबईतील सर्वात जास्त पाऊस आहे. यापूर्वी २०२० मध्ये सांताक्रूझ येथे ऑगस्ट महिन्यात १,२४० मिमी पाऊस झाला होता.

पुढील पाऊस कधीपर्यंत सुरू राहणार?

आयएमडीच्या अंदाजानुसार, पूर्वेकडील दाब क्षेत्र कमकुवत झाल्यानंतरच पावसाची तीव्रता कमी होईल. सध्या लागू असलेला रेड अलर्ट बुधवार सकाळपर्यंत कायम राहील. शुक्रवारपर्यंत मुंबईत जोरदार ते अतिवृष्टीचा अंदाज आहे.
गुरुवारसाठी मुंबई, ठाणे आणि पालघर जिल्ह्यांना ऑरेंज अलर्ट, तर रायगड जिल्ह्यासाठी रेड अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. शुक्रवारी कोकण विभागासाठी यलो अलर्ट देण्यात आला आहे.