Why is Winter Delayed: दिवाळी संपली नोव्हेंबर सुरु; पण थंडी का गायब झाली, का पडतोय पाऊस? वाचा कारणंं

Maharashtra Weather Why is Winter Delayed : नोव्हेंबर महिना सुरू झाला की महाराष्ट्रात सर्वत्र गुलाबी थंडीची (Winter Chill) चाहूल लागते आणि दिवाळी सण थंडीची सुरुवात करतो. मात्र, यंदा चित्र पूर्णपणे वेगळे आहे. नोव्हेंबर उजाडला तरी थंडीचा पत्ता नाही, उलट अनेक ठिकाणी अवकाळी पाऊस (Unseasonal Rain) कोसळत आहे, ज्यामुळे शेतकरी आणि सर्वसामान्य नागरिक चिंतेत आहेत. तापमानाचा हा खेळ नेमका कशामुळे सुरू आहे? यामागे कारणं काय आहेत, हवामान तज्ज्ञांच्या मते, थंडी उशिरा येण्याची आणि अवकाळी पावसाची मुख्य कारणे आहेत ती जाणून घेऊया.

थंडी लांबणीवर पडण्याची मुख्य कारणे (Reasons for Delayed Winter)

१. अरबी समुद्रातील कमी दाबाचा पट्टा (Low-Pressure Area in Arabian Sea)

परिणाम: अरबी समुद्रात तयार झालेल्या कमी दाबाच्या पट्ट्यामुळे समुद्रातून मोठ्या प्रमाणात ओलावा महाराष्ट्राच्या दिशेने येत आहे. या ओलाव्यामुळे राज्यात ढगाळ वातावरण निर्माण झाले आहे आणि अनेक ठिकाणी हलक्या ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस पडत आहे. जोपर्यंत हे बाष्प आणि ढगाळ वातावरण दूर होत नाही, तोपर्यंत थंडीचे वारे जमिनीपर्यंत पोहोचत नाहीत.

२. परस्परविरोधी वाऱ्यांचे प्रवाह (Clash of Opposing Winds)

उष्ण आणि शीत वाऱ्यांचा संघर्ष: भारताच्या दोन्ही बाजूंनी येणाऱ्या वाऱ्यांच्या प्रवाहामुळे हे वातावरण निर्माण होते. उष्ण कटिबंधाचे वारे पूर्वेकडून पश्चिमेकडे आणि शीत कटिबंधाचे वारे पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वाहतात.

परिणाम: जेव्हा शीत व शुष्क हवा आणि उष्ण व दमट हवा एकमेकांना भिडतात, तेव्हा अस्थिरता वाढते, ज्यामुळे ढग तयार होतात आणि वादळी पावसासह गारपीट होते.

३. हवामान बदलाचा परिणाम आणि एल निनो (Climate Change & El Niño)

दीर्घकालीन बदल: हवामानातील दीर्घकालीन बदलांमुळे आता पावसाचे वेळापत्रक बदलले आहे. काही तज्ञांच्या मते, एल निनो सारख्या नैसर्गिक हवामानाच्या स्थितींचाही हिवाळ्यात पडणाऱ्या पावसावर आणि थंडीच्या आगमनावर परिणाम होऊ शकतो.

थंडीची चाहूल कधी? (When to Expect Winter?)

राज्यात ६ ते ७ नोव्हेंबर २०२५ नंतर पावसाचा जोर कमी होण्याची शक्यता आहे. ७ ते ८ नोव्हेंबर नंतर राज्यातील हवामान कोरडे होऊन थंडीची चाहूल म्हणजेच हिवाळ्याला हळूहळू सुरुवात होईल. यानंतर पश्चिम महाराष्ट्र, विदर्भ, दक्षिण महाराष्ट्र आणि कोकण या सर्वच भागांत हवामान कोरडे होऊन थंडी जाणवू लागेल.

शेतकऱ्यांसाठी चिंता

नोव्हेंबरमधील हा अवकाळी पाऊस रब्बी पिकांच्या पेरणीसाठी आणि काढणीला आलेल्या पिकांसाठी मोठी चिंता निर्माण करत आहे. विशेषतः फळबागा, ऊस आणि कांदा पिकांचे नुकसान होण्याची भीती आहे.