भारतीय मुत्सद्देगिरीचा मोठा विजय: जयशंकर यांच्या आवाहनानंतर इराणकडून तेलवाहू जहाजांना मार्ग मोकळा!

Strait of Hormuz oil supply : मध्य पूर्वेतील इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक स्तरावर चिंतेचे वातावरण असताना, भारतासाठी एक अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांच्या प्रभावी मुत्सद्देगिरीमुळे इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) दोन भारतीय तेलवाहू जहाजांना सुरक्षितपणे जाण्याची परवानगी दिली आहे. यामुळे देशातील कच्च्या तेलाचा पुरवठा सुरळीत होण्यास मोठी मदत होणार आहे.

नेमकी परिस्थिती काय आहे?

गेल्या काही दिवसांपासून इराण-इस्रायल संघर्षामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी वाहतूक धोक्यात आली होती. इराणने या मार्गावर कडक निर्बंध लादले असून, पाश्चात्य देशांशी संबंधित जहाजांवर कारवाईचा बडगा उचलला आहे. अशा परिस्थितीत, भारताची अनेक जहाजे तेथे अडकून पडली होती. मात्र, बुधवारी रात्री ते गुरुवार सकाळ दरम्यान इराणने दोन भारतीय ध्वजांकित जहाजांना सुरक्षित प्रवासाची मुभा दिली.

एस. जयशंकर यांचे राजनैतिक यश

हे यश सहजासहजी मिळालेले नाही. सूत्रांच्या माहितीनुसार, मंगळवारी परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अरघची यांच्याशी सविस्तर चर्चा केली. या चर्चेदरम्यान भारतीय जहाजांची सुरक्षा आणि भारताची ऊर्जेची गरज यावर भर देण्यात आला. जयशंकर यांच्या या आवाहनाला इराणने सकारात्मक प्रतिसाद दिला आणि अवघ्या काही तासांतच जहाजांचा मार्ग मोकळा झाला.

"होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या कोणत्याही जहाजाला इराणची परवानगी घ्यावी लागेल. भारतासारख्या मित्रदेशांच्या हिताचा आम्ही विचार करू, पण इशाऱ्याकडे दुर्लक्ष करणाऱ्यांवर कारवाई अटळ आहे," असे संकेत इराणच्या आयआरजीसी (IRGC) कमांडरनी दिले आहेत.

होर्मुझची सामुद्रधुनी: इराणचा बालेकिल्ला

इराण या सामुद्रधुनीवर आपले पूर्ण नियंत्रण असल्याचे सांगतो. रिअर ॲडमिरल अलिरेझा टांगसिरी यांनी स्पष्ट केले आहे की, इराणच्या परवानगीशिवाय येथून प्रवास करणे धोक्याचे ठरेल.

कारवाईचा इशारा: 'एक्सप्रेस रोम' आणि 'मयुरी नारे' यांसारख्या जहाजांनी इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे त्यांच्यावर कारवाई करण्यात आली होती.

भारताला सवलत: इराणने अमेरिका, इस्रायल आणि युरोपीय जहाजांवर कडक निर्बंध लादले असले तरी, भारतासारख्या 'गैर-पाश्चात्य' आणि मित्र देशांना यातून मोठी सवलत दिली आहे.

भारतासाठी याचे महत्त्व का?

भारत हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा तेल आयातदार देश आहे. भारताच्या अर्थव्यवस्थेची चाके फिरती ठेवण्यासाठी कच्च्या तेलाचा अखंड पुरवठा होणे अनिवार्य आहे.

ऊर्जा सुरक्षा: भारताचे बहुतांश कच्चे तेल मध्य पूर्वेतून येते, ज्याचा एकमेव मार्ग होर्मुझची सामुद्रधुनी आहे.

खलाशांची सुरक्षा: शिपिंग महासंचालनालयाच्या आकडेवारीनुसार, या युद्धजन्य परिस्थितीत २८ ते ३७ भारतीय जहाजे आणि सुमारे १,००० हून अधिक भारतीय खलाशी तेथे अडकले होते.

आर्थिक स्थैर्य: तेल पुरवठा खंडित झाला असता तर भारतात इंधनाचे दर गगनाला भिडले असते. या जहाजांच्या सुटकेमुळे भारतीय बाजारपेठेतील तेलाची टंचाई दूर होण्यास मदत होईल.