मोदक वाफवताना फुटतात? पीठ मळण्यापासून वाफवण्यापर्यंत ‘या’ टिप्स फॉलो करा
गणेशोत्सवाच्या पवित्र काळात बाप्पाच्या प्रसादासाठी पारंपरिक उकडीचे मोदक प्रत्येक घरात आवर्जून तयार केले जातात. मऊ, लुसलुशीत आणि सुबक कळ्या असलेले मोदक हे सर्वांचेच अत्यंत लाडके असतात. मात्र, अनेकदा खूप मेहनत घेऊनही मोदक वाफवण्याच्या शेवटच्या टप्प्यात अचानक फुटतात आणि त्यातील गुळ-खोबऱ्याचे गोड सारण बाहेर येते. अशा वेळी बाप्पासाठी बनवलेल्या नैवेद्याचा आकार खराब होऊन संपूर्ण मेहनतीवर एका क्षणात पाणी पडते.
मोदक उकडताना चिरू नयेत किंवा फुटून विस्कटू नयेत म्हणून उकड काढण्यापासून ते मोदक वाफवण्यापर्यंतच्या प्रत्येक लहान टप्प्यावर विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते. प्रामुख्याने तांदळाचे पीठ मळण्याच्या पद्धतीमध्ये आणि सारण भरताना होणाऱ्या किरकोळ चुकांमुळेच मोदकाला तडे जातात. जर आपण पाककलेमधील काही सोपे नियम आणि पारंपरिक युक्त्या व्यवस्थित समजून घेतल्या, तर पहिल्याच प्रयत्नात अगदी हॉटेलसारखे सुबक, देखणे आणि पांढरेशुभ्र मोदक घरी सहजपणे साकारता येतील.
पिठाची उकड काढताना आणि मळताना होणाऱ्या चुका
मोदकाचे गणित बिघडण्यामागे सर्वात मुख्य कारण म्हणजे तांदळाच्या पिठीकरिता वापरलेले चुकलेले पाण्याचे प्रमाण असते. उकड काढताना नेहमी पिठी आणि पाण्याचे प्रमाण अचूकपणे १:१ असेच असायला हवे. पाणी उकळताना कढईत एक चमचा शुद्ध साजूक तूप, चिमूटभर मीठ आणि दोन मोठे चमचे दूध आवर्जून घालावे. दुधामुळे उकडीला छान पांढराशुभ्र रंग येतो, तर तुपामुळे पिठामध्ये मऊपणा टिकून राहण्यास मोठी मदत मिळून पीठ फुगून छान हलके होते.
पीठ गरम असतानाच परातीत काढून ते ताकद लावून व्यवस्थित मळणे ही सर्वात महत्त्वाची पायरी ठरते. हाताला वाफेचे चटके बसू नयेत म्हणून काही जण पीठ थंड होण्याची वाट पाहतात, जे पूर्णतः चुकीचे आहे. उकड कोमट किंवा गरम असतानाच वाटीच्या किंवा तांब्याच्या सपाट तळाला थोडे तूप लावून पीठ वेगाने चोळावे. असे केल्याने पीठ लोण्यासारखे मऊ, गुळगुळीत आणि लवचीक बनते व त्याला छान चकाकी मिळते.
मळलेले तांदळाचे पीठ दीर्घकाळासाठी हवेत उघडे सोडू नका. पिठातील मूळ ओलावा टिकवण्यासाठी कणीक मळल्यानंतर त्यावर स्वच्छ सुती कपडा ओला करून झाकून ठेवावा. मोदक बनवतानाही उर्वरित पिठाचा भाग सतत झाकलेलाच असायला हवा. तांदळाच्या पिठीचा हवेशी संपर्क आल्यास ते त्वरित खूप कोरडे होते. परिणामी कळ्या पाडताना पारीला चिरा पडू शकतात आणि वाफवताना दबावामुळे मोदक हमखास बाजूने फुटतात.
सारण बनवताना आणि ते भरताना कोणती काळजी घ्याल?
मोदकाचे आतील सारण बनवताना खवलेले खोबरे आणि मऊ चिरलेला गूळ यांचे अचूक प्रमाण आणि कढईत परतायची वेळ योग्य असावी. गूळ कढईत खूप जास्त वेळ शिजवल्यास सारण कडक व दगडासारखे चिवट बनते आणि वाफवल्यावर आणखी टणक होते. तसेच सारण खूप जास्त ओले किंवा पातळ असू नये. सारण हलके ओलसर आणि मऊ असतानाच गॅस बंद करावा, जेणेकरून वाफवताना मोदकाच्या आत वाफेचा अतिदाब निर्माण होणार नाही.
यासोबतच गरम किंवा कोमट असलेले सारण तांदळाच्या पिठाच्या पारीमध्ये कधीही भरू नका. गरम सारणात भरपूर उष्णता आणि वाफ अडकलेली असते. जर असे गरम सारण पारीच्या आत भरले, तर उष्णतेमुळे मऊ पारी लगेच वितळून पातळ होते आणि कडा फाटू लागतात. यामुळे मोदक पात्रात ठेवल्यावर ते वाफेने क्षणात फुटून जातात. म्हणूनच सारण पूर्णपणे थंड झाल्यावरच हलक्या हाताने भरावे.
पारी बनवताना आणि कळ्या पाडताना होणाऱ्या चुका
मोदकाची बाह्य पारी हाताने पसरवताना किंवा लाटताना तिची जाडी सर्व बाजूंनी संतुलित राखणे अतिशय गरजेचे आहे. पारी बनवताना नेहमी कडा किंवा काठ अगदी पातळ असावेत, तर मधला भाग अथवा तळ हा थोडासा जाड ठेवावा. जर तुम्ही सर्व बाजूने पारी समान रीतीने खूप पातळ केली, तर त्यात भरलेल्या सारणाचा जड वजनदार भार सहन न झाल्यामुळे वाफवण्याच्या नाजूक प्रक्रियेदरम्यान मोदक तळाच्या बाजूने पूर्णपणे फुटून मोकळे होतात.
यात सर्वात महत्त्वाची कला कुसरीची पायरी म्हणजे कळ्या पाडल्यावर मोदकाचे तोंड एकत्र आणून वरचे टोक बंद करणे होय. सगळ्या कळ्या हळुवारपणे वर एकत्र ओढत आणून डोक्याकडील टोक अलगद फिरवून बंद करावे. जर डोक्याचे तोंड नीट मिटले नाही व त्यात हवा राहिली, तर वाफेच्या तीव्र दबावामुळे मोदक मध्येच फुगून बाहेरून फुटू लागतो. त्यामुळे मोदकाचे वरचे टोक व्यवस्थित एकत्र मिटवून बंद करणे अत्यंत आवश्यक असते.
मोदक वाफवण्याची योग्य व शास्त्रशुद्ध पद्धत
अनेकदा मोदकाची रचना व्यवस्थित होते, परंतु वाफवण्याच्या चुकीच्या पद्धतीमुळे ते फुटतात. चाळणीला किंवा मोदक पात्राला फक्त तेल लावल्यास मोदक तळाला चिकटून तडकण्याची शक्यता असते. यावर उत्तम उपाय म्हणजे चाळणीवर मऊ ओले सुती कापड किंवा हिरवे केळीचे पान पसरावे व त्यावर मोदक ठेवावेत. यामुळे मोदक तळाला चिकटत नाहीतच, आणि केळीच्या पानांचा सुगंध देखील मोदकात उत्तम प्रकारे उतरतो.
मोदक वाफेवर ठेवण्यापूर्वी प्रत्येक मोदकाचा खालचा भाग थंड पाण्यात किंचित बुडवून मगच तो चाळणीवर ठेवावा. ही पारंपरिक मराठी घरातील जुनी युक्ती कमालीची गुणकारी ठरते. यामुळे मोदकाचे खालचे पीठ वाफवताना जास्त कोरडे पडत नाही व खालच्या कडांना तडे जात नाहीत. तसेच मोदक नेहमी मध्यम ते तीव्र आचेवर मोजून केवळ १० ते १२ मिनिटेच वाफवावेत. जास्त वेळ वाफवल्याने पीठ चामट आणि खूप कडक होण्याची भीती असते.
परफेक्ट मऊ मोदकांसाठी सोपे उपाय
कळीदार सुबक मोदक तयार करण्यासाठी नेहमी नव्या पिठाऐवजी जुन्या सुवासिक तांदळाची बारीक पिठी वापरावी. बासमती किंवा आंबेमोहर तांदूळ स्वच्छ धुवून व कोरडे सुकवून मगच गिरणीतून दळून आणल्यास सर्वोत्तम पीठ मिळते. मोदक बनवणे हा घरातील एक अत्यंत प्रसन्न, पारंपरिक आणि कलात्मक आनंद देणारा सुंदर अनुभव आहे. या साध्या युक्त्या फॉलो करून तुम्हीही यंदा बाप्पाच्या प्रसादासाठी अतिशय देखणे आणि तोंडात विरघळणारे परफेक्ट मोदक नक्की बनवू शकता.
यंदा गणेशोत्सवामध्ये वरील साध्या पण अत्यंत प्रभावी टिप्स फॉलो करून न फुटणारे आणि चवदार मोदक आवर्जून बनवून पहा. तुमच्या हाताला आलेले हे अप्रतिम कसब पाहून बाप्पाचा नैवेद्य अधिकच सुशोभित दिसेल. आपण श्रद्धेने आणि प्रेमाने तयार केलेले हे पांढरेशुभ्र, लुसलुशीत मोदक पाहून घरातील सर्व गोडप्रेमी नक्कीच तृप्त होतील आणि तुमच्या सुगरणपणाचे भरभरून कौतुक करतील.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
