बाप्पाच्या विसर्जनापूर्वी कानात नक्की सांगा 'ही' खास गोष्ट; तरच पूर्ण होईल तुमची मनोकामना

Updated: Sunday, September 20, 2026, 13:55 [IST]

भारतीय संस्कृतीमध्ये सण-उत्सवांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. यातही गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून, कोट्यवधी भाविकांच्या भावना आणि श्रद्धेचा जिवंत सोहळा आहे. भाद्रपद चतुर्थीला वाजतगाजत घरी आलेल्या लाडक्या गणरायाची मनोभावे सेवा केल्यानंतर, शेवटी निरोपाची वेळ येते. हा निरोपाचा क्षण प्रत्येक भाविकासाठी अत्यंत भावनिक असतो आणि मनाला चटका लावून जातो.

बाप्पाचे विसर्जन करताना प्रत्येकाच्या डोळ्यांत अश्रू असतात, पण सोबतच पुढच्या वर्षीच्या आगमनाची ओढ देखील असते. याच निरोपाच्या वेळी एक प्राचीन आणि अत्यंत लोकप्रिय परंपरा मनोभावे पाळली जाते. मान्यतेनुसार, विसर्जनापूर्वी गणपती बाप्पाच्या कानात आपल्या मनातील सर्वात मोठी इच्छा सांगण्याची पद्धत आहे. असे केल्याने बाप्पा ती इच्छा थेट कैलास पर्वतावर घेऊन जातो आणि ती निश्चितपणे पूर्ण करतो.

गणपतीच्या कानात इच्छा व्यक्त करण्यामागील धार्मिक महत्त्व

गणेश विसर्जनापूर्वी बाप्पाच्या डाव्या कानात इच्छा बोलण्याची परंपरा अनेक पिढ्यांपासून चालत आली आहे. धार्मिक शास्त्रांनुसार, डावा कान हा चंद्र नाडीशी जोडलेला असतो, जो शांतता, संयम आणि आंतरिक मनाचे प्रतीक मानला जातो. जेव्हा आपण शांत मनाने आणि आदरपूर्वक डाव्या कानात आपली गुप्त इच्छा सांगतो, तेव्हा ती थेट ईश्वरापर्यंत पोहोचते, अशी भाविकांची गाढ श्रद्धा आहे.

इच्छा सांगताना डाव्या कानाचाच वापर का करावा, याविषयी काही विशेष नियम आहेत. असे मानले जाते की, गणपतीचे डावे अंग अधिक सौम्य आणि वरदान देणारे असते. इच्छा सांगताना आपण आपला उजवा हात तोंडावर ठेवावा, जेणेकरून आपल्या मुखातून निघणारे शब्द बाप्पाच्या कानाजवळ थेट पोहोचतील आणि इतर कोणालाही ते ऐकू जाणार नाहीत. हे एक अत्यंत पवित्र आणि वैयक्तिक संभाषण असते.

हिंदू संस्कृतीत गणपतीला विघ्नहर्ता म्हटले गेले आहे. विसर्जनाच्या आदल्या क्षणी जेव्हा बाप्पा आपले घर सोडून निघत असतो, तेव्हा त्याचे हृदय अत्यंत दयाळू आणि भक्तांवर माया करणारे असते. या अंतिम क्षणी मागितलेले मागणे बाप्पा कधीही नाकारत नाही, असा भाविकांचा विश्वास आहे. त्यामुळेच विसर्जनाच्या वेळी संपूर्ण कुटुंबीय बाप्पाच्या कानात आपली मनोकामना व्यक्त करतात.

विसर्जनापूर्वी बाप्पाच्या कानात बोलायचा 'तो' शक्तिशाली मंत्र

बऱ्याच लोकांना प्रश्न पडतो की, नक्की कानात काय सांगावे ज्यामुळे वर्षभर घरात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदेल. यासाठी विद्वानांनी आणि जाणकारांनी एक अत्यंत शक्तिशाली मंत्र सांगितला आहे. बाप्पाच्या कानात हळूच म्हणावे, “हे प्रभू, माझी इच्छा पूर्ण कर, माझ्या सन्मानाचे व कुटुंबाचे रक्षण कर, सर्वांना सुख, उत्तम आरोग्य आणि प्रगतीचा आशीर्वाद देऊन पुढच्या वर्षी लवकर ये!”

या मंत्रातील प्रत्येक शब्दाला आणि भावनेला एक विशेष आध्यात्मिक अर्थ आहे. जेव्हा आपण बाप्पाकडे केवळ पैशांची मागणी करत नाही, तर आपल्या सन्मानाचे म्हणजेच इभ्रतीचे आणि कुटुंबाचे रक्षण मागतो, तेव्हा त्यात संपूर्ण आयुष्याचे कल्याण सामावलेले असते. उत्तम आरोग्य हे सर्वात मोठे धन मानले गेले आहे, त्यामुळे निरोगी भविष्याची प्रार्थना करणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.

या संपूर्ण प्रार्थनेमध्ये आपण आपल्या वैयक्तिक यशासोबतच संपूर्ण कुटुंबाच्या कल्याणाची आणि पुढील वर्षाच्या आगमनाची ओढ व्यक्त करतो. हा मंत्र केवळ एक मागणी नसून, बाप्पाप्रती असलेली कृतज्ञता आणि यात्रेचा आनंद मांडणारा भाव आहे. यामुळे घरातील नकारात्मक शक्तींचा नाश होतो आणि वर्षभर घरामध्ये सकारात्मक ऊर्जा आणि सुख-समृद्धीचे वातावरण कायम राहते.

उत्तरपूजेनंतर विसर्जन करण्याची योग्य शास्त्रीय पद्धत

अंतिम निरोपाचा विधी म्हणून घरातील मंदिरात किंवा स्थापन केलेल्या ठिकाणी उत्तरपूजा करणे आवश्यक असते. उत्तरपूजा म्हणजे बाप्पाच्या प्रस्थानाची अंतिम तयारी होय. या पूजेमध्ये बाप्पाला नवीन वस्त्र, गंध, अक्षता आणि दूर्वा अर्पण केल्या जातात. उत्तरपूजेनंतर मूर्तीला तिच्या जागेवरून थोडे पुढे सरकवले जाते, ज्याचा अर्थ विसर्जन प्रवासासाठी बाप्पाने संमती दिली असा होतो.

मूर्ती हलवल्यानंतर घरातील सर्व लहान-मोठ्या सदस्यांनी रांगेत येऊन बाप्पाचे मनोभावे दर्शन घ्यावे आणि त्यांच्या कानात वरील शक्तिशाली प्रार्थना करावी. या पूजेचा भाग म्हणून बाप्पासाठी एका कापडात गूळ, खोबरे आणि काही मोदक बांधून विसर्जनाच्या गाठोड्यात दिले जातात. जणू आपण आपल्या घरातील लाडक्या पाहुण्याला प्रवासासाठी शिदोरी बांधून देत आहोत, हाच यामागील अत्यंत सुंदर भाव आहे.

हा विधी पूर्ण झाल्यावर बाप्पाला निरोपाची आरती केली जाते आणि घरातून सन्मानाने बाहेर काढले जाते. विसर्जनाच्या या सर्व प्रक्रियेमध्ये अत्यंत जिव्हाळा आणि आदर असणे गरजेचे आहे. बाप्पाला पाण्यात सोडताना कोणत्याही प्रकारची घाई करू नये. विसर्जनाचे पाण्याचे स्थान स्वच्छ असावे आणि अत्यंत हळुवारपणे मूर्तीचे पाण्यात विसर्जन करावे, जेणेकरून मूर्तीचा अनादर होणार नाही.

मूषकराज आणि विसर्जनाचा अनोखा आध्यात्मिक संबंध

अनेक मंदिरांमध्ये आपण उंदराच्या म्हणजेच मूषकराजाच्या कानात नवस बोलताना लोकांना पाहतो. मूषकराज हा गणपतीचा अत्यंत विश्वासू सेवक आणि वाहन आहे. असे मानले जाते की, मूषकराज नेहमी गणपतीच्या सेवेत तत्पर असतो. मंदिरात जेव्हा आपण त्याच्या डाव्या कानात आपली इच्छा सांगतो आणि आपला उजवा कान हाताने झाकतो, तेव्हा मूषकराज ती विनंती थेट बाप्पाच्या चरणांपर्यंत पोहोचवतो.

माहितीनुसार, विसर्जनाच्या दिवशी प्रत्यक्ष बाप्पा आपल्या घरी असताना, आपण थेट बाप्पाच्या कानात आपले मन मोकळे करू शकतो. गणपतीला 'शूर्पकर्ण' म्हणजेच सुपासारखे मोठे कान असणारा देव म्हटले जाते. हे मोठे कान दर्शवतात की बाप्पा आपल्या भक्तांचे प्रत्येक बोलणे, मग ते कितीही हळू आवाजात का असेना, अत्यंत लक्षपूर्वक आणि प्रेमाने ऐकत असतो.

निसर्गाप्रती आदर राखणे हा देखील बाप्पाच्या शिकवणुकीचा एक मुख्य भाग आहे. त्यामुळे हल्ली शाडूच्या मातीचे किंवा पर्यावरणपूरक गणेशमूर्तींचे विसर्जन घरीच पाण्याच्या कुंडीत किंवा बादलीमध्ये करण्याची नवी प्रथा रूजू झाली आहे. घरीच विसर्जन केल्यास बाप्पाची तीच पवित्र माती आपण आपल्या घरातील कुंड्यांमध्ये किंवा झाडांना घालू शकतो, ज्यामुळे देवाचे वास्तव्य वर्षभर आपल्या घरातच वेगवेगळ्या स्वरूपात चैतन्य देत राहते.

विसर्जनाचा अर्थ केवळ पाण्यात मूर्ती विलीन करणे असा नसून, तो ईश्वरी तत्त्वाला आपल्या हृदयात सामावून घेण्याचा प्रवास आहे. बाहेरचा सोहळा संपला तरी बाप्पाने दिलेली सुबुद्धी, संयम आणि विवेक आपल्या जीवनात कायम राहायला हवा. विसर्जनापूर्वी मनोभावे केलेले हे एक शक्तिशाली आवाहन, संपूर्ण वर्षासाठी आपल्या हसऱ्या आणि आनंदी कुटुंबाची भक्कम पायाभरणी ठरते.