पाकचे अणुतळ समजले, सॅटेलाईटने शोधली 5 ठिकाणे; क्षेपणास्त्रे किती? कोठे ठेवलीत? भारताला धोका किती?

दहशतवाद्यांनी जम्मू-काश्मिरमधील पहलगाम येथे दहशतवादी हल्ला केल्यानंतर भारत आणि पाकिस्तानमध्ये तणाव वाढला आहे. या दोन्ही देशांत कधीही युद्ध सुरु होऊ शकते, असे सांगितले जात आहे. त्यातच दोन दिवसांपूर्वी चीनने पाकिस्तानला काही शस्त्रास्त्रे दिल्याच्या बातम्या आल्या. भारत, पाकिस्तान व चीन हे तिन्ही देशांच्या सीमा एकमेकांना लागून आहेत. हे तिन्ही देश सख्खे शेजारी असले तरी, पक्के वैरीही आहेत. विशेष म्हणजे या तिन्ही देशांकडे अण्वस्त्रे आहेत. पाकच्या अण्वस्त्रांच्या ठिकाणांचा नुकताच सॅटेलाईटद्वारे शोध लागलाय.

कुणाकडे किती अण्वस्त्रे?

स्टाॅकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्यूट म्हणजेच SIPRI ने काही दिवसांपूर्वी एक अहवाल प्रसिद्ध केला. त्या अहवालात भारत, पाकिस्तान व चीन या सख्ख्या शेजाऱ्यांकडे किती अण्वस्त्रे आहेत, हे सांगितले आहे. त्यात भारताकडे १७२, पाकिस्तानकडे १७० तर चीनकडे सुमारे ५०० अण्वस्त्रे असल्याचे सांगितले गेले होते. म्हणजे अण्वस्त्राच्या बाबतीत भारत व पाकिस्तान यांची जवळपास समसमान ताकद आहे.

पाककडे किती विमाने?

पाकिस्तानकडे अण्वस्त्र तैनातीसाठी फक्त मिराज-III आणि मिराज-V फायटर स्क्वॉड्रन आहेत. मिराज बॉम्बर्सचे दोन तळ आहेत. ते म्हणजे मसरूर हवाई तळ आणि रफीकी हवाई तळ. ३२ वी विंग कराचीच्या बाहेर असलेल्या मसरूर हवाई तळावर तैनात आहे. त्यात तीन मिराज स्क्वॉड्रन आहेत. ७ वे स्क्वॉड्रन (बँडिट्स), ८ वे स्क्वॉड्रन (हैदर) आणि २२ वे स्क्वॉड्रन (गाझी). तळापासून फक्त पाच किलोमीटर अंतरावर वायव्येस संभाव्य अण्वस्त्रांचा साठा आहे. ज्यामध्ये अत्यंत संरक्षित भूमिगत सुविधा आहेत. दुसरा मिराज तळ शोरकोट, रफीकी हवाई तळाजवळ आहे. पाकिस्तानच्या ३४ व्या विंगचा पत्ताही लागला आहे. तेथे दोन मिराज स्क्वॉड्रन आहेत. १५ वे स्क्वॉड्रन (कोब्राज) आणि २७ वे स्क्वॉड्रन (झाराझ).

पाककडे क्षेपणास्त्रे किती?

पाकिस्तानकडे एकूण सहा ऑपरेशनल अणु-सक्षम बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र प्रणाली आहेत. त्यात काही वाढ झाल्याचेही सांगितले जाते. कमी पल्ल्याच्या माऱ्यांसाठी: अब्दाली (हत्फ-२), गझनवी (हत्फ-३), शाहीन-१/ए (हत्फ-४) आणि नस्र (हत्फ-९). मध्यम श्रेणीसाठी: घौरी (हत्फ-५) आणि शाहीन-२ (हत्फ-६). याशिवाय, पाकिस्तान आणखी दोन बॅलिस्टिक सिस्टीम बनवत आहे. तथापि, लष्करी प्रतिष्ठाने आणि दुहेरी-क्षमता असलेल्या किंवा विशेष हल्ल्यांसह प्रणालींमध्ये फरक करणे कठीण आहे. तरीही असे किमान पाच तळ आहेत जे पाकिस्तानच्या देखरेखीखाली आहेत.

कुठे आहे साठा?

1. आर्को मिलीटरी बेस: हे सिंध प्रांतात आहे. ते भारतीय सीमेपासून सुमारे १४५ किमी अंतरावर आहे. त्यात सहा क्षेपणास्त्र TEL गॅरेज आहेत. जे किमान बारा लाँचर्ससाठी डिझाइन केलेले आहेत. गॅरेजच्या खाली एक भूमिगत सुविधा बांधली जात आहे. या सुविधेत दोन क्रॉस-आकाराचे विभाग आहेत. जे एका मधल्या कॉरिडॉरने जोडलेले आहेत. बाबर क्रूझ क्षेपणास्त्र शस्त्र प्रणालीसाठी पाच TEL खाली ठेवले आहेत.

2. गुजरावाला मिलिटरी बेस: गुजरावाला मिलिटरी बेस हे पाकिस्तानातील सर्वात मोठ्या लष्करी संकुलांपैकी एक आहे. ते भारतीय सीमेपासून सुमारे ६० किलोमीटर अंतरावर आहे. येथे अनेक ट्रक दिसले आहेत. जे नासर शॉर्ट-रेंज मिसाइल सिस्टीमसारखे दिसतात. नस्रची अंदाजे रेंज भारतीय सीमेपासून सैन्याच्या अंतराइतकीच आहे.

3. खुजदार मिलिटरी बेस: हे भारतापासून सर्वात लांब अर्थात बलुचिस्थान प्रांतातील सुक्कुरपासून २२० किलमिटरवर आहे. २०१७ च्या अखेरीस तीन अतिरिक्त TEL गॅरेज जोडण्यात आले. ज्यामुळे एकूण संख्या सहा झाली. याशिवाय, या विभागात दोन बहुमजली शस्त्रास्त्रे चालवण्याच्या इमारती आहेत. भूमिगत अणुभट्टी साठवणुकीसाठी झाकलेले रॅम्प देखील आहेत.

4. पानो अकिल मिलिटरी बेस: सिंध प्रांताच्या उत्तरेकडील भागात सीमेपासून फक्त ८५ किलोमीटर अंतरावर स्थित आहे. येथे सुमारे ५० TEL असू शकतात असे म्हटले जाते. या चौकीमध्ये बाबर आणि शाहीन-१ क्षेपणास्त्रांसाठी अनेक TEL आहेत.

5. सरगोधा मिलिटरी बेस: टेकड्यांमध्ये स्थित एक गॅरिसन आहे. १९८३ ते १९९० पर्यंत पाकिस्तानने अणुविकासासाठी याचा वापर केला. गंजलेल्या वस्तू ठेवण्यासाठी येथे एक लहान साठवणूक सुविधा आहे. दहा TEL गॅरेज आणि दोन देखभाल गॅरेज असू शकतात. तथापि, त्याची रचना इतरांपेक्षा वेगळी आहे. किमान दहा दरवाजे दिसतात.