Nobel Prize 2025: शांततेच्या शर्यतीत ट्रम्प, त्यांना मिळेल का स्थान?, आज वैद्यकशास्त्राची घोषणा!

nobel prize 2025, Donald Trump News : जगातील सर्वात प्रतिष्ठित मानल्या जाणाऱ्या नोबेल पुरस्कारांची घोषणा आज, सोमवार, ६ ऑक्टोबर २०२५ पासून सुरू होत आहे. यानिमित्ताने संपूर्ण जगाचे लक्ष या पुरस्कारांवर लागले आहे. विशेषतः, नोबेल शांतता पुरस्कारावर (Nobel Peace Prize) सर्वांचे लक्ष केंद्रित झाले आहे, जो १० ऑक्टोबर रोजी जाहीर केला जाईल.

अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गाझा शांतता योजनेसह शेवटच्या क्षणी जोरदार दावेदारी केली आहे, ज्यामुळे ते या पुरस्काराचे मानकरी ठरतात का, याबद्दल मोठी उत्सुकता आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प आणि शांतता पुरस्काराचा सस्पेन्स

डोनाल्ड ट्रम्प शांतता पुरस्काराच्या शर्यतीत आहेत, परंतु त्यांच्या मार्गात अनेक तांत्रिक अडचणी आहेत.

नामांकनाची अंतिम मुदत:

ट्रम्प यांनी अध्यक्षपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर केवळ ११ दिवसांनी, म्हणजे ३१ जानेवारी २०२५ ही शांतता पुरस्कारासाठी नामांकनाची अंतिम तारीख होती.

उशिराची नामांकने

नेतान्याहू आणि शाहबाज शरीफ यांसारख्या नेत्यांनी त्यांना इतक्या उशिरा नामांकन दिले असल्याने, ते नामांकन या वर्षासाठी ग्राह्य धरले जाईल की नाही, हा प्रश्न कायम आहे. अनेक तज्ञांच्या मते, हा पुरस्कार ट्रम्प यांच्या हातून निसटू शकतो.

या सर्व पार्श्वभूमीवर, १० ऑक्टोबर रोजी नॉर्वेमध्ये जाहीर होणाऱ्या शांतता पुरस्काराकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.

नोबेल पुरस्कार २०२५ चे संपूर्ण वेळापत्रक

विविध क्षेत्रातील नोबेल पुरस्कार विजेत्यांची घोषणा ६ ते १३ ऑक्टोबर दरम्यान केली जाईल.

• शरीरक्रियाविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्र सोमवार, ६ ऑक्टोबर (आज)
• भौतिकशास्त्र मंगळवार, ७ ऑक्टोबर
• साहित्य गुरुवार, ९ ऑक्टोबर
• शांतता शुक्रवार, १० ऑक्टोबर
• अर्थव्यवस्था सोमवार, १३ ऑक्टोबर

आजपासून सुरुवात: शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्र पुरस्कार

नोबेल पुरस्कारांच्या घोषणेची सुरुवात आज शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्र (Physiology or Medicine) या पुरस्काराने होत आहे. स्वीडनमधील कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूटकडून आज दुपारी ३:०० वाजता (स्थानिक वेळेनुसार) या पुरस्काराची घोषणा केली जाईल. हा पुरस्कार अशा शास्त्रज्ञांना दिला जातो, ज्यांच्या शोधांनी औषध किंवा मानवी आरोग्यात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. विजेत्याला ११ दशलक्ष स्वीडिश क्रोना (अंदाजे ₹९ कोटी), सुवर्णपदक आणि प्रमाणपत्र दिले जाईल. हे पुरस्कार १० डिसेंबर रोजी स्टॉकहोममध्ये एका भव्य समारंभात प्रदान केले जातात.

वैद्यकशास्त्राच्या शर्यतीतील संभाव्य क्षेत्रे

जरी अद्याप अधिकृत घोषणा झाली नसली तरी, मनी फोल्ड वेबसाइटनुसार यावर्षी वैद्यकशास्त्रातील खालील पाच क्षेत्रांना पुरस्कार मिळण्याची शक्यता आहे.

• जीएलपी-१ (GLP-1) औषधे: मधुमेह आणि लठ्ठपणावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी नवीन औषधे.
• ऑप्टोजेनेटिक्स (Optogenetics): प्रकाशाचा वापर करून मज्जातंतू पेशींच्या क्रियाकलापांवर नियंत्रण ठेवणे.
• सूक्ष्मदर्शक (Microscopy): सूक्ष्मदर्शक वापरून पेशींच्या चांगल्या प्रतिमा घेणे.
• बीआरसीए (BRCA): स्तन आणि गर्भाशयाच्या कर्करोगाचा धोका वाढवणाऱ्या जनुकांचा अभ्यास.
• कर्करोग इम्युनोथेरपी (Cancer Immunotherapy): कर्करोगाशी लढण्यासाठी शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीचा उपयोग करणारी नवीन औषधे.

विजेत्यांची निवड आणि नोबेलचा इतिहास

स्वीडनमधील कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूटची नोबेल समिती विजेत्यांची निवड करते. समितीचे पाच सदस्य हजारो नामांकनांची कसून तपासणी करतात. विजेत्यांची घोषणा करण्यापूर्वी, समितीचे सचिव थॉमस पर्लमन विजेत्यांना वैयक्तिकरित्या फोन करतात.

नोबेल पुरस्कार वेबसाइटच्या धोरणानुसार, पुढील ५० वर्षांसाठी कोणत्याही क्षेत्रातील नामांकित व्यक्तींची नावे उघड केली जात नाहीत. नोबेल वेबसाइट, यूट्यूब आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर घोषणा थेट पाहता येते.

नोबेलचा इतिहास आणि भारताचे योगदान

नोबेल पारितोषिके १८९५ मध्ये अल्फ्रेड बर्नहार्ड नोबेल यांच्या इच्छेनुसार स्थापित झाली आणि सर्वप्रथम १९०१ मध्ये प्रदान करण्यात आली.

सुरुवातीला भौतिकशास्त्र, वैद्यकशास्त्र, रसायनशास्त्र, साहित्य आणि शांतता या क्षेत्रांमध्ये हा पुरस्कार दिला जाई. नंतर त्यात अर्थशास्त्र देखील जोडले गेले. १९०१ ते २०२४ पर्यंत, वैद्यकीय क्षेत्रात २२९ जणांना सन्मानित करण्यात आले आहे.

भारतीय वंशाचे हरगोबिंद खुराणा (Har Gobind Khorana) यांना १९६८ मध्ये वैद्यकीय क्षेत्रात नोबेल पारितोषिक मिळाले होते. त्यांनी अनुवांशिक कोडशी संबंधित महत्त्वाचे शोध लावले, ज्यामुळे शरीरात प्रथिने कशी तयार होतात हे समजण्यास मदत झाली. खुराणा हे वैद्यकीय क्षेत्रात नोबेल मिळवणारे एकमेव भारतीय वंशाचे शास्त्रज्ञ आहेत.