भारताच्या एआय भविष्याचा मालक भारतच हवा: गौतम अदानी

अदानी समूहाचे अध्यक्ष गौतम अदानी यांनी सोमवारी भारताला संपूर्ण कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) परिसंस्था (इकोसिस्टम) विकसित करण्याचे आणि त्यावर स्वतःची मालकी मिळवण्याचे आवाहन केले आहे. जगातील जागतिक सत्तेचा पुढील काळ हा अशा देशांद्वारे निश्चित केला जाईल, ज्यांचे ऊर्जा आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांवर नियंत्रण असेल, असा इशारा त्यांनी यावेळी दिला.

नवी दिल्ली येथे 'कॉन्फेडरेशन ऑफ इंडियन इंडस्ट्री' (CII) द्वारे आयोजित वार्षिक व्यावसायिक शिखर परिषदेत बोलताना अदानी म्हणाले की, जग आता एका "विखुरलेल्या आणि स्पर्धात्मक" भू-राजकीय व्यवस्थेकडे सरकत आहे, जिथे सेमीकंडक्टर, क्लाउड इन्फ्रास्ट्रक्चर, एआय मॉडेल्स आणि ऊर्जा प्रणाली ही धोरणात्मक प्रभावाची साधने बनत आहेत.

"ज्या देशाचे आपल्या ऊर्जेवर नियंत्रण असेल, तो देश आपले औद्योगिक भविष्य घडवेल. ज्या देशाचे आपल्या कॉम्प्युट (संगणकीय क्षमता) वर नियंत्रण असेल, तो देश आपल्या बुद्धिमत्तेचे (Intelligence) भविष्य घडवेल. आणि ज्या देशाचे या दोन्हीवर नियंत्रण असेल, तो देश पुढील शतकाला आकार देईल," असे अदानी यांनी नमूद केले.

एआयमुळे नोकऱ्या नष्ट होतील ही भीती फेटाळून लावताना अदानी म्हणाले की, भारताने उत्पादकता वाढवण्यासाठी, रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यासाठी आणि लघुउद्योजक, शेतकरी व कामगारांना सक्षम करण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा वापर केला पाहिजे. "भारताने एआयची निर्मिती ही संधी हिरावून घेणारी शक्ती म्हणून नव्हे, तर उत्पादकता वाढवणारी, नवीन रोजगार निर्माण करणारी, लघुउद्योगांना सक्षम करणारी आणि भारतीयांना जगातील सर्वोत्तम लोकांशी स्पर्धा करण्यासाठी साधने उपलब्ध करून देणारी शक्ती म्हणून केली पाहिजे," असे ते म्हणाले.

भारताच्या 'युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस' (UPI) शी साधर्म्य दर्शवत अदानी म्हणाले की, परिवर्तनात्मक तंत्रज्ञान तेव्हाच यशस्वी होते जेव्हा ते प्रवेशाचे लोकशाहीकरण करते आणि मोठ्या प्रमाणावर संधी निर्माण करते. "यूपीआयने केवळ पैसे एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात हलवले नाहीत, तर त्यांनी सामान्य भारतीयांच्या हातात विश्वास सोपवला," असे सांगून त्यांनी पुस्ती जोडली की, एआय अशाच प्रकारे देशात संपूर्णपणे नवीन उद्योग आणि व्यवसाय मॉडेल्सचे दरवाजे उघडू शकते.

'डेटाला घर असते आणि बुद्धिमत्तेला भूगोल असतो'

एआय हे आता केवळ सॉफ्टवेअरपुरते मर्यादित राहिलेले नसून, ऊर्जा, डेटा सेंटर्स, चिप्स, कॉम्प्युट सिस्टिम्स, नेटवर्क आणि टॅलेंटसह संपूर्ण 'इन्फ्रास्ट्रक्चर स्टॅक'वर मालकी मिळवण्याबाबत आहे, यावर अदानी यांनी भर दिला. "दीर्घकाळापासून डिजिटल जगाकडे नकाशा नसलेली ठिकाणे म्हणून पाहिले गेले. परंतु या विखुरलेल्या युगात आपण हे लक्षात घेतले पाहिजे की डेटाला घर असते आणि बुद्धिमत्तेला भूगोल असतो," असे ते म्हणाले. विदेशी डिजिटल पायाभूत सुविधांवर अवलंबून राहिल्यास भारताच्या दीर्घकालीन धोरणात्मक स्वायत्ततेशी तडजोड होऊ शकते, असा इशारा त्यांनी दिला. "जर आपल्या डेटावर दूरवरच्या किनाऱ्यांवर प्रक्रिया केली जात असेल, तर आपले भविष्य अशा भाषेत लिहिले जात आहे जी आपली स्वतःची नाही," असेही ते पुढे म्हणाले.

आयटी सेवांकडून 'सार्वभौम बुद्धिमत्ते'कडे संक्रमण

जागतिक तंत्रज्ञान अर्थव्यवस्थेच्या बदलत्या स्वरूपावर प्रकाश टाकताना अदानी म्हणाले की, पारंपारिक आयटी सेवांचे मॉडेल आता नवीन एआय-आधारित व्यवस्थेला वाट करून देत आहे, जिथे मूल्य हे बुद्धिमत्ता पायाभूत सुविधा (Intelligence Infrastructure) आणि प्लॅटफॉर्मच्या मालकीमध्ये दडलेले आहे. "जुन्या आयटी मॉडेलने जगासाठी कोड लिहिले. नवीन मॉडेलने बुद्धिमत्ता निर्माण केली पाहिजे आणि ती मोठ्या प्रमाणावर सार्वभौम असणे परवडणारे आहे," असे ते म्हणाले.

अदानी यांच्या मते, एआय अर्थव्यवस्था ही ऊर्जा, कॉम्प्युट आणि ॲप्लिकेशन्स अशा तीन स्तरांवर तयार होईल, ज्यामुळे ऊर्जा पायाभूत सुविधा डिजिटल भविष्यासाठी केंद्रस्थानी ठरतील. "पायाशी ऊर्जा आहे. विश्वासार्ह, परवडणारी आणि मोजता येण्याजोगी वीज असल्याशिवाय कोणतीही एआय क्रांती होऊ शकत नाही," असे त्यांनी स्पष्ट केले.

अदानी समूहाचा ऊर्जा आणि डेटा सेंटर्सवर मोठा विश्वास

अदानी यांनी अक्षय ऊर्जा आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांमधील समूहाच्या सुरू असलेल्या गुंतवणुकीवर प्रकाश टाकला. यामध्ये गुजरातच्या खावडा येथील ३०-गीगावॅटच्या अक्षय ऊर्जा प्रकल्पाचा समावेश आहे, ज्याचे वर्णन त्यांनी जगातील सर्वात मोठा एकल-साइट अक्षय ऊर्जा प्रकल्प म्हणून केले. त्यांनी हायपरस्केल डेटा सेंटर आणि भारतातील 'सोव्हरेन कॉम्प्युट' प्रकल्पांसाठी गुगल आणि मायक्रोसॉफ्ट सोबतच्या भागीदारीचाही उल्लेख केला. अदानी समूहाने स्वच्छ ऊर्जा, ट्रान्समिशन आणि डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी १०० अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करण्याचे वचन दिले आहे. "भारताने आपल्या बुद्धिमत्तेच्या भविष्यातील पायाभूत सुविधा भाड्याने घेऊ नयेत. भारताने स्वतःच्या भूमीवर त्या बांधल्या पाहिजेत, त्यांना ऊर्जा दिली पाहिजे आणि त्यावर स्वतःची मालकी ठेवली पाहिजे," असे अदानी यांनी ठामपणे सांगितले.

'भविष्य आपोआप येत नाही, ते घडवावे लागते'

आपल्या उद्योजकीय प्रवासाचे स्मरण करताना अदानी म्हणाले की, त्यांनी दशके अशा ठिकाणी पायाभूत सुविधा प्रकल्प उभारण्यात घालवली आहेत जी ठिकाणे अनेकांना अशक्य वाटत होती. "मी माझे आयुष्य अशा गोष्टींच्या उभारणीत घालवले आहे ज्यांचे अस्तित्व अद्याप नव्हते, आणि अशा ठिकाणी ज्यांच्यासाठी ते अजून तयार नव्हते," असे ते म्हणाले. एआयला पुढील मोठे राष्ट्रीय मिशन म्हणताना ते म्हणाले की, जागतिक स्पर्धात्मकतेची आगामी लढाई पायाभूत सुविधा, नावीन्य आणि तांत्रिक क्षमतेच्या माध्यमातून लढली जाईल.

"पुढील लढाई केवळ आपल्या सीमांवर लढली जाणार नाही. ती आपल्या ग्रीड्समध्ये, आपल्या डेटा सेंटर्समध्ये, आपल्या कारखान्यांमध्ये, आपल्या वर्गांमध्ये, आपल्या प्रयोगशाळांमध्ये आणि आपल्या विचारांमध्ये लढली जाईल," असे अदानी म्हणाले. बुद्धिमत्तेच्या युगात खऱ्या स्वातंत्र्याचा अर्थ "स्वतःला ऊर्जा देण्याची, स्वतःसाठी गणना करण्याची आणि स्वतःसाठी स्वप्न पाहण्याची क्षमता" असेल, असे सांगून त्यांनी आपल्या भाषणाचा समारोप केला.