भाजपच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदासाठी रस्सीखेच: कोण असेल जेपी नड्डांचा उत्तराधिकारी?, या 8 नावांची चर्चा

भारतीय राजकारणातील सर्वात महत्त्वाच्या घडामोडींपैकी एक म्हणजे भाजपच्या राष्ट्रीय अध्यक्षाची निवड. विद्यमान अध्यक्ष जे.पी. नड्डा यांचा कार्यकाळ संपुष्टात आल्यामुळे, आता भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) नवीन नेतृत्वाचा शोध घेत आहेत. बिहार, पश्चिम बंगाल, तामिळनाडू आणि केरळसारख्या राज्यांमधील आगामी निवडणुका लक्षात घेता, ही निवड खूपच निर्णायक ठरणार आहे.

नवीन अध्यक्षाच्या निवडीला विलंब का?

नवीन अध्यक्षाच्या निवडीला विलंब होण्यामागे अनेक कारणे आहेत.

व्यापक सल्लामसलत: भाजप आणि आरएसएसने मिळून जवळपास १०० हून अधिक ज्येष्ठ नेत्यांची मते जाणून घेतली आहेत. यामध्ये पक्षाचे माजी अध्यक्ष, केंद्रीय मंत्री आणि इतर महत्त्वाच्या पदांवरील व्यक्तींचा समावेश आहे.

उपराष्ट्रपीती निवडणूक: ९ सप्टेंबर २०२५ रोजी होणाऱ्या उपराष्ट्रपती निवडणुकीत महाराष्ट्राचे राज्यपाल सी.पी. राधाकृष्णन यांच्या विजयावर लक्ष केंद्रित केले आहे. त्यामुळे या प्रक्रियेला थोडा विलंब होत आहे.

राज्य संघटनात्मक निवडणुका: राष्ट्रीय अध्यक्षाची निवड होण्यापूर्वी किमान १९ राज्यांमध्ये संघटनात्मक निवडणुका पूर्ण होणे आवश्यक आहे. उत्तर प्रदेश, गुजरात, कर्नाटक, हरियाणा, दिल्ली, झारखंड, पंजाब आणि मणिपूरसारख्या महत्त्वाच्या राज्यांमध्ये ही प्रक्रिया अजूनही प्रलंबित आहे.

प्रमुख दावेदार आणि त्यांची वैशिष्ट्ये

भाजपच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदाच्या शर्यतीत अनेक दिग्गज नेत्यांची नावे चर्चेत आहेत. त्यांचे बलस्थान आणि काही मर्यादा खालीलप्रमाणे आहेत:

१. शिवराज सिंह चौहान (किरार, ओबीसी)

बलस्थान: मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री आणि सध्याचे केंद्रीय कृषी मंत्री. ते वयाच्या १३ व्या वर्षापासून आरएसएसशी जोडले गेलेले आहेत. ओबीसी समुदायातून असल्याने उत्तर प्रदेश आणि बिहारमध्ये जातीय समीकरणांसाठी त्यांचा फायदा होऊ शकतो.

आरएसएसच्या दृष्टीने: त्यांचा कार्यकर्ता-केंद्रित दृष्टिकोन आणि प्रशासकीय अनुभव आरएसएसला आकर्षित करतो.

मर्यादा: त्यांचे वय (६६) आणि केंद्रीय मंत्रिपदाच्या जबाबदाऱ्या या आव्हानात्मक ठरू शकतात.

२. धर्मेंद्र प्रधान (कुर्मी, ओबीसी)

बलस्थान: सध्याचे केंद्रीय शिक्षण मंत्री. ते तरुण (५५ वर्षे), उत्साही आणि अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेत (एबीव्हीपी) त्यांचा मोठा अनुभव आहे. त्यांनी उत्तर प्रदेश आणि बिहारमध्ये निवडणूक प्रभारी म्हणून यश मिळवले आहे.

आरएसएसच्या दृष्टीने: तरुण वय, संघटनात्मक अनुभव आणि प्रादेशिक पकड यामुळे त्यांना प्राधान्य मिळू शकते.

मर्यादा: दक्षिण भारतातील नसल्यामुळे, त्यांना प्रादेशिक समतोलात थोडी उणीव भासू शकते.

३. भूपेंद्र यादव (यादव, ओबीसी)

बलस्थान: केंद्रीय पर्यावरण मंत्री. ५५ वर्षांचे भूपेंद्र यादव राजस्थानचे असल्याने प्रादेशिक समतोलात महत्त्वाचे ठरतात. त्यांनी अनेक निवडणुकांमध्ये यशस्वी रणनीतीकार म्हणून काम केले आहे.

आरएसएसच्या दृष्टीने: त्यांच्या प्रशासकीय आणि संघटनात्मक कौशल्यामुळे आरएसएस त्यांना पसंती देऊ शकते.

मर्यादा: दक्षिण भारतात भाजपचा विस्तार वाढवण्यासाठी ते फारसे प्रभावी ठरतील असे नाही.

४. दग्गुबती पुरंदेश्वरी (कम्मा)

बलस्थान: आंध्र प्रदेश भाजपच्या अध्यक्षा आणि लोकसभा खासदार. त्यांना 'दक्षिणेच्या सुषमा स्वराज' म्हणून ओळखले जाते. त्या आंध्रचे माजी मुख्यमंत्री एनटी रामाराव यांच्या कन्या असल्याने, दक्षिण भारतात त्यांचा प्रभाव मोठा आहे.

आरएसएसच्या दृष्टीने: दक्षिणेत पक्षाचा विस्तार वाढवण्यासाठी आरएसएसला त्यांचा अनुभव आणि महिला नेतृत्व महत्त्वाचे वाटते.

मर्यादा: हिंदीवर त्यांची पकड कमकुवत आहे आणि दक्षिण भारताबाहेर त्यांची ओळख मर्यादित आहे.

५. वनती श्रीनिवासन (ब्राह्मण)

बलस्थान: भाजप महिला मोर्चाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षा आणि तामिळनाडू येथील आमदार. २०१९ मध्ये कमल हासन यांना पराभूत करून त्या चर्चेत आल्या.

आरएसएसच्या दृष्टीने: आरएसएसला त्यांची ऊर्जा आणि महिला नेतृत्व आवडते.

मर्यादा: राष्ट्रीय पातळीवर हिंदीवर आवश्यक असलेली पकड त्यांच्यात नाही.

६. अन्नामलाई कुप्पुस्वामी (गौंदर, ओबीसी)

बलस्थान: तामिळनाडू भाजपचे अध्यक्ष आणि माजी आयपीएस अधिकारी. ते तरुण (४० वर्षे) आणि आक्रमक नेते आहेत. तामिळनाडूमध्ये भाजपची ताकद वाढवण्यासाठी त्यांनी मोठे प्रयत्न केले आहेत. ओबीसी समुदायातून असल्याने जातीय समीकरणात त्यांचे स्थान महत्त्वाचे आहे.

आरएसएसच्या दृष्टीने: दक्षिण भारतात पक्षाचा पाया मजबूत करण्यासाठी त्यांचे प्रयत्न आणि सक्रियता आरएसएसला पसंत आहेत.

मर्यादा: त्यांचे तरुण वय आणि राष्ट्रीय पातळीवर कमी अनुभव ही त्यांच्यासाठी आव्हाने आहेत.

७. मनोहर लाल खट्टर (खत्री)

बलस्थान: हरियाणाचे माजी मुख्यमंत्री आणि केंद्रीय मंत्री. ते जुने आरएसएस प्रचारक आहेत आणि त्यांची मोदींशी जवळीक आहे.

आरएसएसच्या दृष्टीने: त्यांची दीर्घ संघटनात्मक पार्श्वभूमी आणि समर्पण हे आरएसएससाठी महत्त्वाचे आहे.

मर्यादा: त्यांचे वय (७१ वर्षे) हे आरएसएसच्या ५०-७० वर्षे या वयोगटाच्या निकषात बसत नाही.

८. विनोद तावडे (मराठा)

बलस्थान : भाजपचे राष्ट्रीय सरचिटणीस आणि एबीव्हीपीमध्ये मोठा अनुभव. बिहारसारख्या महत्त्वाच्या राज्यांमध्ये त्यांनी संघटन प्रभारी म्हणून चांगले काम केले आहे. मोदी-शहांच्या जवळचे मानले जातात.

आरएसएसच्या दृष्टीने: त्यांची संघटनात्मक क्षमता आरएसएसला आवडते.

मर्यादा : ते ओबीसी किंवा दक्षिण भारतातील नसल्यामुळे प्रादेशिक आणि जातीय समतोलात बसत नाहीत.

या सर्व नावांमध्ये, प्रत्येक उमेदवाराकडे काहीतरी विशेष आहे जे त्यांना या पदासाठी योग्य बनवते. भाजप आणि आरएसएसला असे नेतृत्व हवे आहे, जे केवळ राष्ट्रीय पातळीवरच नव्हे तर दक्षिण भारतातही पक्षाची ताकद वाढवू शकेल. त्यामुळे, या स्पर्धेत कोण बाजी मारेल हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.