S-400 सुदर्शन चक्र नेमकं काय आहे? पाकिस्तानची झोप कशी उडवली?

भारताच्या 'ऑपरेशन सिंदूर' नंतर पाकिस्तानने ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांनी भारतातील 15 शहरांचे नुकसान करण्याचा प्रयत्न केला. या हवाई हल्ल्यांना योग्य उत्तर देत, भारतीय हवाई दल आणि S-400 हवाई संरक्षण प्रणालीने त्यांना पूर्णपणे हाणून पाडले. S-400 हवाई संरक्षण प्रणालीला 'सुदर्शन चक्र' असेही म्हणतात.

हे भारताचे असे संरक्षण कवच आहे, जे हवेत येणाऱ्या कोणत्याही क्षेपणास्त्र किंवा ड्रोनला लक्ष्य करते आणि पाडते. भारताने पहिल्यांदाच पाकिस्तानविरुद्ध या हवाई संरक्षण प्रणालीचा वापर केला आहे. S-400 ची ताकद काय आहे आणि ते कसे काम करते ते आम्ही सांगणार आहोत.

पीआयबी इंडियाने माहिती दिली आहे की पाकिस्तानने अवंतीपुरा, श्रीनगर, जम्मू, पठाणकोट, अमृतसर, कपूरथला, जालंधर, लुधियाना, आदमपूर, बठिंडा, चंदीगड, नल, फलोदी, उत्तरलाई आणि भूज यासह उत्तर आणि पश्चिम भारतातील अनेक लष्करी तळांवर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांचा वापर करून हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला होता. परंतु भारतीय लष्कराने आधीच त्यांची S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली तैनात केली होती, जी पाकिस्तानच्या प्रत्येक हल्ल्याला हवेत प्रत्युत्तर देत होती. यासाठी, S-400 व्यतिरिक्त, एक काउंटर UAS ग्रिड देखील वापरण्यात आला.

भारतातून पाकिस्तानी क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनचे अवशेष सापडले

पीआयबीने असेही सांगितले की पाकिस्तानच्या क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांचे अवशेष आता अनेक ठिकाणांहून सापडत आहेत, ज्यामुळे पाकिस्तानी हल्ल्यांची पुष्टी होते. भारतीय सशस्त्र दलांनीही प्रत्युत्तर दिले आणि पाकिस्तानमधील अनेक ठिकाणी हवाई संरक्षण रडार आणि प्रणालींना लक्ष्य केले. यासाठी इस्रायलकडून मिळालेल्या हार्पी ड्रोनचा वापर करण्यात आला.

भारताचा प्रतिसाद त्याच प्रदेशात पाकिस्तानच्या प्रतिसादाइतकाच आहे. लाहोरमधील एक हवाई संरक्षण प्रणाली निष्क्रिय करण्यात आल्याची माहिती देखील आहे.

पाकिस्तानच्या गोळीबारात १६ नागरिकांचा मृत्यू

जम्मू आणि काश्मीरमधील कुपवाडा, बारामुल्ला, उरी, पूंछ, मेंढर आणि राजौरी सेक्टरमध्ये नियंत्रण रेषेवर पाकिस्तानने मोर्टार, हेवी कॅलिबर तोफखाना वापरून गोळीबाराची तीव्रता वाढवली आहे, असेही अहवालात म्हटले आहे. पाकिस्तानी गोळीबारात आतापर्यंत १६ निष्पाप लोकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे, ज्यात तीन महिला आणि पाच मुले आहेत. येथेही पाकिस्तानकडून होणारा तोफगोळा आणि तोफखाना गोळीबार थांबवण्यासाठी भारताला प्रत्युत्तर द्यावे लागले.

S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली म्हणजे काय?

🔴 S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली रशियाने बनवली आहे. ही जगातील सर्वात धोकादायक आणि शक्तिशाली हवाई संरक्षण प्रणालींपैकी एक आहे. ते कोणत्याही हवाई हल्ल्यापासून संरक्षण करण्यास सक्षम आहे.

🔴 S-400 पॉवर सक्षम : हे 600 किलोमीटर अंतरापर्यंतच्या लक्ष्यांचा मागोवा घेण्यास आणि 400 किलोमीटर अंतरावरील धोक्यांना रोखण्यास सक्षम आहे. याचा अर्थ असा की जर कोणतेही क्षेपणास्त्र किंवा ड्रोन तुमच्या सीमेपासून 600 किलोमीटर अंतरावर असेल तर ते ते नष्ट करू शकते.

🔴 भारताने रशियाकडून सुमारे पाच अब्ज डॉलर्सना S-400 क्षेपणास्त्रांच्या 5 युनिट्स खरेदी केल्या होत्या. ते 2018 मध्ये भारतात खरेदी करण्यात आले होते. ते इतके शक्तिशाली आहे की ते प्रगत लढाऊ विमानांनाही पाडू शकते.

🔴 S-400 एकाच वेळी 72 क्षेपणास्त्रे डागू शकते. त्याची रेंज इतकी आहे की ती पाकिस्तानला धडकू शकते.

🔴 S-400 सिस्टीमला सक्रिय होण्याचा सिग्नल मिळताच, ती गोळीबारासाठी तयार होते.

🔴 S-400 ही रशियाच्या अल्माझ सेंट्रल डिझाइन ब्युरोने डिझाइन केलेली हवाई संरक्षण प्रणाली आहे. ते शत्रू देशांचे क्षेपणास्त्रे, ड्रोन, रॉकेट लाँचर आणि लढाऊ विमाने हवेत पाडते.