अतिरेक्यांना घाम फोडणारी NIA नेमकी काय आहे? कशी काम करते? जगभर चर्चा का होते? वाचा संपूर्ण माहिती

भारतातील दहशतवादाचा मुकाबला करण्यासाठी २००८ मध्ये राष्ट्रीय तपास संस्था अर्थात NIA ची स्थापना करण्यात आली. ही भारत सरकारची एक केंद्रीय संस्था आहे. राष्ट्रीय तपास यंत्रणेत सध्या ६४९ कर्मचारी काम करतात. ही संस्था गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत येते. जेव्हापासून ही एजन्सी स्थापन झाली तेव्हापासून दहशतवादाला नक्कीच आळा बसला. गेल्यावर्षी या संस्थेच्या दर १०० टक्के राहिला, हे विशेष. ही संस्था नेमकी काय आहे, ती कशी काम करते, ते आपण पाहूयात...

एनआयए म्हणजे काय?

एनआयएचे पूर्ण नाव राष्ट्रीय तपास संस्था आहे. तिला राष्ट्रीय तपास संस्था असेही म्हणतात. भारतीय संसदेने मंजूर केलेल्या राष्ट्रीय तपास यंत्रणा कायदा २००८ अंतर्गत ३१ डिसेंबर २००८ रोजी एनआयएची स्थापना करण्यात आली. या संस्थेचे पहिले महासंचालक राधा विनोद राजू होते. एनआयएचे काम देशातील दहशतवादी कारवाया थांबवणे आणि भारतातील दहशतवाद संपवणे आहे. या संस्थेला भारत सरकारकडून अनेक विशेष अधिकार मिळाले आहेत. या राष्ट्रीय तपास संस्थेचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे आणि तिच्या प्रादेशिक शाखा हैदराबाद, गुवाहाटी, कोची, लखनौ, मुंबई, कोलकाता, जयपूर, जम्मू येथे आहेत.

एनआयएचे अधिकार काय आहेत?

एनआयएच्या अधिकारांबद्दल बोलायचे झाले तर, ते मानवी तस्करी, बनावट चलन किंवा बँक नोटांशी संबंधित गुन्हे, सायबर दहशतवाद, स्फोटकांशी संबंधित गुन्हे, बंदी घातलेल्या शस्त्रांचे उत्पादन किंवा विक्री यांचा तपास करू शकते. याशिवाय, एनआयए अधिकाऱ्यांनाही अशा गुन्ह्यांचा तपास करण्याचे पोलिस अधिकाऱ्यांसारखे अधिकार आहेत. एनआयएला परदेशात केलेल्या सूचीबद्ध गुन्ह्यांची चौकशी करण्याचा अधिकार देखील आहे. केंद्र सरकारला भारतात झालेल्या सूचीबद्ध गुन्ह्यांच्या प्रकरणांची चौकशी करण्यासाठी थेट एनआयएला निर्देशित करण्याचा अधिकार आहे.

एनआयएमध्ये कोण काम करते?

एनआयए अधिकाऱ्यांची निवड भारतीय पोलिस सेवा, भारतीय महसूल सेवा, राज्य पोलिस, आयकर तसेच सीआरपीएफ, आयटीबीपी, बीएसएफ इत्यादी केंद्रीय सशस्त्र पोलिस दलांमधून केली जाते. याशिवाय, परीक्षेद्वारे एनआयएमध्ये नवीन लोकांची भरती देखील केली जाते. एनआयएने आतापर्यंत सुमारे २४४ प्रकरणे नोंदवली आहेत आणि त्यांचा तपास केला आहे. त्यापैकी ३७ प्रकरणे पूर्णपणे किंवा अंशतः निकाली काढण्यात आली आहेत. तर ३५ प्रकरणांमध्ये शिक्षा देण्यात आली आहे. ही संस्था ९२ टक्के प्रकरणांमध्ये शिक्षेची खात्री देते.

नोकरी कशी मिळवायची?

एनआयएमध्ये भरती प्रक्रिया दरवर्षी स्टाफ सिलेक्शन कमिशनकडून केली जाते. या संस्थेत रिक्त जागा कधी बाहेर पडते यावर तुम्हाला फक्त लक्ष ठेवावे लागेल, यासाठी तुम्ही https://www.nia.gov.in/recruitment-notice.htm या पोर्टलला भेट देऊ शकता आणि भरतीबद्दल माहिती मिळवू शकता. जेव्हा रिक्त जागा बाहेर येईल तेव्हा तुम्ही तुमचे शैक्षणिक अर्ज सादर करू शकता.