Sankashti chaturthi 2026 आज संकष्टी चतुर्थी जाणून घ्या पुजा विधी, चंद्रोदय वेळ आणि चतुर्थीची खास कथा

Sankashti chaturthi january 2026 : मातृत्वाचा त्याग आणि श्रद्धेचा संगम असलेला 'संकष्टी चतुर्थी' (सकट चौथ) सोहळा आज संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्साहात साजरा केला जात आहे. माघ महिन्यातील या चतुर्थीला 'तिलकुटा चतुर्थी' किंवा 'माघी चतुर्थी' असेही संबोधले जाते. आपल्या लाडक्या लेकरांना दीर्घायुष्य लाभावे, त्यांच्यावरील सर्व संकटे दूर व्हावीत आणि त्यांना सुख-समृद्धी मिळावी, या संकल्पनेतून माता आज दिवसभर कडक 'निर्जला' उपवास करत आहेत.

"माय-लेकाच्या अतूट प्रेमाचा आणि भक्तीचा सोहळा म्हणजे 'संकष्टी चतुर्थी'. जेव्हा एखादी माता आपल्या मुलाच्या रक्षणासाठी अन्नाचा कण आणि पाण्याचा थेंबही न घेता गणरायाची आराधना करते, तेव्हा त्या माऊलीच्या श्रद्धेपुढे नियतीलाही नतमस्तक व्हावे लागते. आजचा दिवस हा केवळ उपवासाचा नसून, कुटुंबाच्या कल्याणासाठी केलेल्या त्यागाचा आहे. पाहा, आज चंद्रोदयाची वेळ काय आहे आणि पूजेचा शुभ मुहूर्त कोणता..."

तिथी आणि चंद्रोदयाची वेळ

पंचांगानुसार, माघ कृष्ण चतुर्थी तिथी आज, ६ जानेवारी २०२६ रोजी सकाळी ०८:०१ वाजता सुरू झाली असून, तिची समाप्ती ७ जानेवारी रोजी सकाळी ०६:५२ वाजता होईल.

आजची चंद्रोदय वेळ: रात्री ०८:५४ वाजता. (टीप: चंद्रोदयानंतर चंद्राला अर्घ्य देऊनच हा उपवास सोडला जातो.)

संकष्टी चतुर्थीची पौराणिक कथा

पौराणिक मान्यतेनुसार, माता पार्वतीने आपला पुत्र गणेशाच्या रक्षणासाठी हे व्रत केले होते. तसेच एका गरीब ब्राह्मणीने हे व्रत केल्यामुळे तिचे दारिद्र्य दूर होऊन तिची मुले निरोगी आणि दीर्घायुषी झाली होती. तेव्हापासून मुलांच्या कल्याणासाठी हे व्रत करण्याची परंपरा सुरू आहे.

काय करावे आणि काय टाळावे?

संकष्टी चतुर्थीसाठी 'हे' करा

पूजेत तीळ आणि गुळाचा वापर आवर्जून करा. चंद्राला दूध किंवा तीळ मिश्रित जलाने अर्घ्य द्या.

संकष्टी चतुर्थीसाठी 'हे' टाळा

आजच्या दिवशी राग, अपशब्द आणि नकारात्मक विचार टाळावेत. तसेच गणपतीच्या पूजेत विसरूनही 'तुळस' अर्पण करू नका.

संकष्टी चतुर्थीची कथा काय आहे?

पौराणिक कथेनुसार, फार प्राचीन काळी एक अत्यंत गरीब कुटुंब राहत होते. त्या घरात अठराविश्वे दारिद्र्य होते आणि कुटुंबातील स्त्रीला घरातील या परिस्थितीमुळे आणि मुलांच्या भविष्यामुळे खूप दुःख होत असे. प्रत्येक दिवशी त्यांना अन्नाची आणि जगण्याची भ्रांत निर्माण होत असे.

एके दिवशी त्या स्त्रीने माता पार्वतीची अत्यंत कठोर तपस्या केली. तिची निस्सीम भक्ती आणि श्रद्धा पाहून माता पार्वती प्रसन्न झाली आणि तिच्यासमोर प्रकट झाली. माता पार्वतीने तिला या दुःखातून बाहेर पडण्यासाठी 'संकष्टी चतुर्थी' (सकट चौथ) व्रत करण्याचा मार्ग सांगितला. माता पार्वती त्या स्त्रीला म्हणाली, "माघ महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थीच्या दिवशी जो कोणी पूर्ण विधी-विधानाने व्रत ठेवतो आणि रात्री चंद्रोदयानंतर चंद्राचे दर्शन घेऊन, अर्घ्य देऊनच भोजन करतो, त्याच्या घरातील सर्व संकटे दूर होतात. या व्रतामुळे अपत्यप्राप्ती होते आणि असलेल्या पुत्राला दीर्घायुष्य लाभते."

त्या स्त्रीने मातेच्या सांगण्यावरून मोठ्या श्रद्धेने आणि निष्ठेने हे व्रत केले. तिने दिवसभर निर्जला उपवास केला आणि रात्री चंद्राला अर्घ्य देऊन उपवास सोडला. या व्रताच्या प्रभावाने काही काळातच त्या कुटुंबाची गरिबी पूर्णपणे नष्ट झाली. तिच्या पुत्राला उत्तम आरोग्य लाभले आणि तो दीर्घायुषी झाला.

तेव्हापासून, आपल्या मुलांच्या रक्षणासाठी, त्यांच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि घरातील सर्व संकटांच्या निवारणासाठी माता आवर्जून हे संकष्टी चतुर्थीचे व्रत करू लागल्या अशी आख्यायिका आहे.

(सूचना: ही माहिती इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या मान्यतांवर आधारित आहे. कोणत्याही माहितीची अंमलबजावणी करण्यापूर्वी तज्ज्ञ किंवा ज्योतिष्यांचा सल्ला घ्यावा.)