मोठी बातमी! राज्यसभा निवडणुकीचे बिगुल वाजले; 'या' दिवशी निवडणूक राज्यातील दिग्गजांची खुर्ची धोक्यात

Rajya sabha election 2026 schedule :"देशाच्या राजकारणातील 'वरिष्ठ सभागृह' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या राज्यसभेच्या ३७ जागांसाठी अखेर निवडणुकीचा बिगुल वाजला आहे. भारतीय निवडणूक आयोगाने १० राज्यांतील जागांसाठी १६ मार्च रोजी मतदानाची घोषणा केली असून, यात सर्वाधिक ७ जागा महाराष्ट्रातील आहेत. विशेष म्हणजे, शरद पवार, रामदास आठवले आणि हरिवंश नारायण सिंह यांसारख्या दिग्गज नेत्यांचा कार्यकाळ संपत असल्याने या निवडणुकीत मोठ्या घडामोडी घडण्याची शक्यता आहे.

विधानसभा निवडणुकांनंतर बदललेल्या राजकीय समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर, कोण बाजी मारणार आणि कोणाचा पत्ता कट होणार, याकडे आता संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे. चला तर मग, जाणून घेऊया या निवडणुकीचे संपूर्ण वेळापत्रक आणि कशा प्रकारे पार पडते राज्यसभेची ही 'अप्रत्यक्ष' निवडणूक प्रक्रिया!"

या दिवशी राज्यसभा निवडणूक

'वनइंडिया हिंदी'नुसार, बुधवार, १८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार, या जागांसाठी १६ मार्च २०२६ रोजी मतदान होणार असून त्याच दिवशी निकाल जाहीर केले जातील. एप्रिल २०२६ मध्ये अनेक बड्या नेत्यांचा कार्यकाळ संपत असल्याने या निवडणुका अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत.

निवडणुकीचे वेळापत्रक: एका नजरेत

• अधिसूचना जारी होणार: २६ फेब्रुवारी २०२६
• नामांकन भरण्याची शेवटची तारीख: ५ मार्च २०२६
• छाननी: ६ मार्च २०२६
• अर्ज मागे घेण्याची तारीख: ९ मार्च २०२६
• मतदान: १६ मार्च २०२६ (सकाळी ९ ते दुपारी ४)
• मतमोजणी: १६ मार्च २०२६ (संध्याकाळी ५ पासून)

कोणत्या राज्यात किती जागा?

एकूण ३७ जागांपैकी सर्वाधिक जागा महाराष्ट्रात (७) आहेत. त्याखालोखाल तामिळनाडू (६), पश्चिम बंगाल (५), बिहार (५), ओडिशा (४), आसाम (३), छत्तीसगड (२), हरियाणा (२), तेलंगणा (२) आणि हिमाचल प्रदेशातील एका जागेवर निवडणूक होणार आहे.

महाराष्ट्रातील 'या' दिग्गजांची प्रतिष्ठा पणाला

महाराष्ट्रातून २ एप्रिल २०२६ रोजी निवृत्त होणाऱ्या नेत्यांमध्ये शरद पवार, केंद्रीय मंत्री रामदास आठवले आणि प्रियंका चतुर्वेदी यांचा समावेश आहे. तसेच बिहारमधून राज्यसभेचे उपसभापति हरिवंश नारायण सिंह यांचाही कार्यकाळ संपत आहे.

कशी होते राज्यसभेची निवडणूक? (निवडणूक प्रक्रिया)

राज्यसभेची निवडणूक लोकसभेसारखी जनतेद्वारे थेट होत नाही, तर ती अप्रत्यक्ष निवडणूक प्रणालीने पार पडते.

१. मतदार कोण?

केवळ राज्यांच्या विधानसभांचे निर्वाचित आमदार (MLAs) या निवडणुकीत मतदान करू शकतात.

२. प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व

यासाठी 'एकल हस्तांतरणीय मत' (STV) पद्धतीचा वापर केला जातो. यात आमदार उमेदवारांना पसंतीक्रमानुसार (१, २, ३...) मते देतात.

३. विजयासाठी कोटा

उमेदवाराला जिंकण्यासाठी मतांचा एक निश्चित कोटा पूर्ण करावा लागतो.

४. ओपन बॅलट सिस्टीम

क्रॉस वोटिंग रोखण्यासाठी आमदारांना आपले मत पक्षाच्या अधिकृत एजंटला दाखवणे अनिवार्य असते. (अपक्ष आमदारांना हा नियम लागू नाही).

राज्यसभेतील जागांचे गणित

राज्यसभेत एकूण २५० सदस्य असतात. त्यापैकी २३८ सदस्य राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधून निवडले जातात, तर १२ सदस्यांची नियुक्ती राष्ट्रपतींमार्फत कला, साहित्य, विज्ञान आणि समाजसेवा क्षेत्रातील योगदानासाठी केली जाते.