AI Impact Summit 2026 : 'मानव' व्हिजनसह भारताचे जागतिक एआय नेतृत्वाकडे पाऊल, काय म्हणाले मोदी?

Narendra Modi on AI Impact Summit 2026 : "एआय हे केवळ तंत्रज्ञान नसून ते आपल्या भविष्याची दिशा ठरवणारे माध्यम आहे. मात्र, हे भविष्य घडवताना जबाबदारीचे भान राखणे तितकेच आवश्यक आहे," अशा शब्दांत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी एआयच्या जागतिक प्रवासाला नवी दिशा दिली. भारत मंडपम येथे आयोजित 'इंडिया एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६' मध्ये त्यांनी जगासमोर भारताचे 'MANAV' (मानव) व्हिजन सादर केले.

जगातील सर्वात मोठी एआय परिषद

पंतप्रधान मोदींनी या समिटचे वर्णन जगातील सर्वात मोठ्या आणि ऐतिहासिक कार्यक्रमांपैकी एक म्हणून केले. या परिषदेची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

जागतिक सहभाग : १०० हून अधिक देशांतील प्रतिनिधी, धोरणकर्ते आणि तज्ञ या समिटमध्ये सहभागी झाले आहेत.

भारताचे महत्त्व : जगाच्या लोकसंख्येच्या एक षष्ठांश भाग असलेल्या भारतात ही परिषद होणे महत्त्वपूर्ण आहे, कारण भारताकडे जगातील सर्वात मोठी युवा लोकसंख्या आणि टेक टॅलेंट पूल आहे.

लोकशाहीकरण : तंत्रज्ञान केवळ मोजक्या लोकांपुरते मर्यादित न राहता त्याचे लोकशाहीकरण व्हावे, हा भारताचा मानस आहे.

Sharing my remarks during the Leaders’ Plenary session at the India AI Impact Summit. https://t.co/kJhDidUlMM

— Narendra Modi (@narendramodi) February 19, 2026

"मशीन लर्निंग ते लर्निंग मशीन्स": भविष्याचा वेध

पंतप्रधानांनी नमूद केले की, तंत्रज्ञानाचा प्रवास आता 'मशीन लर्निंग' कडून 'लर्निंग मशीन्स' कडे वेगाने सरकत आहे. हा बदल जितका खोलवर आहे, तितकीच आपली जबाबदारीही व्यापक असली पाहिजे. त्यांच्या मते:

"खरा प्रश्न हा नाही की भविष्यात एआय काय करू शकते, तर आपण सध्या कोणत्या उद्देशाने आणि कोणत्या दिशेने त्याचा वापर करत आहोत."

त्यांनी स्पष्ट केले की, एआयला मशीन-केंद्रित न ठेवता मानव-केंद्रित (Human-Centric) करणे ही काळाची गरज आहे. एआय हे संवेदनशील, जबाबदार आणि नैतिक असावे, यावर त्यांनी विशेष भर दिला.

पंतप्रधानांचे 'MANAV' (मानव) व्हिजन

भारताने जगाला दिलेला सर्वात महत्त्वाचा संदेश म्हणजे 'MANAV' व्हिजन. हे व्हिजन एआयच्या वापरासाठी एक जागतिक मानदण्ड ठरू शकते. त्याचा अर्थ पंतप्रधानांनी खालीलप्रमाणे स्पष्ट केला.

• अक्षर : अर्थ : (मराठीत) संकल्पना
• M : Moral & Ethical : नैतिक आणि मूल्यांवर आधारित व्यवस्था.
• A : Accountable : जबाबदार प्रशासन आणि उत्तरदायित्व.
• N : National Sovereignty : राष्ट्रीय सार्वभौमत्वाची जपणूक.
• A :Accessible : सर्वांसाठी सुलभ आणि समावेशक व्यवस्था.
• V : Verifiable : कायदेशीर, विश्वासार्ह आणि पडताळणीयोग्य चौकट.

भीती नाही, तर संधी: भारताचा दृष्टिकोन

पंतप्रधानांनी जगातील दोन विचारधारांमधील फरक स्पष्ट केला. त्यांच्या मते, जगात एक गट असा आहे जो एआयमध्ये 'भीती' पाहतो, तर भारत असा देश आहे जो एआयमध्ये 'भविष्य आणि संधी' पाहतो.

भारत एआय कडे "सर्वजन हिताय, सर्वजन सुखाय" या भावनेने पाहत आहे. विशेषतः 'ग्लोबल साउथ' (विकसनशील देश) मधील राष्ट्रांसाठी एआय हे सक्षमीकरणाचे माध्यम बनावे, अशी भारताची भूमिका आहे. मानव हा केवळ डेटा पॉइंट किंवा कच्चा माल न राहता, तो या प्रगतीचा केंद्रबिंदू असावा, हाच भारताच्या एआय धोरणाचा गाभा आहे.