महिलांना मूळव्याध का होतो?, सुरुवातीची लक्षणे कोणती, वेळीच प्रतिबंधात्मक उपाय कोणते, जाणून घ्या!

Causes of Piles in Females : मूळव्याध हा आजार मानवी जीवनासाठी अत्यंत वेदनादायी असतो. वैद्यकीय भाषेत सांगायचे तर, गुदद्वाराच्या आत किंवा बाहेरील रक्तवाहिन्या फुगल्यामुळे किंवा त्यांना सूज आल्यामुळे हा त्रास होतो.

पूर्वी ही समस्या पुरुषांमध्ये सर्वाधिक प्रमाणात दिसून येत होती, परंतु बदलती जीवनशैली आणि शारीरिक बदलांमुळे आता महिलांमध्येही मूळव्याध आजाराचे प्रमाण वेगाने वाढले आहे.

अनेकदा महिला संकोचामुळे किंवा माहितीच्या अभावामुळे सुरुवातीच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र, वेळीच लक्ष न दिल्यास ही समस्या शस्त्रक्रियेपर्यंत पोहोचू शकते.

मूळव्याधाचा पहिला टप्पा: काय होते?

मूळव्याधाच्या पहिल्या टप्प्यात सुजलेल्या नसा गुदद्वाराच्या आत असतात, त्यामुळे त्या बाहेरून दिसत नाहीत. या अवस्थेत सहसा वेदना होत नाहीत, परंतु मलविसर्जनाच्या वेळी रक्तस्त्राव होणे हे याचे मुख्य लक्षण मानले जाते. या टप्प्यावर सावध झाल्यास केवळ आहार आणि औषधांनी हा आजार बरा होऊ शकतो.

महिलांमध्ये मूळव्याधाची सुरुवातीची लक्षणे!

महिलांनी खालील लक्षणांकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे -

• गुदद्वाराच्या ठिकाणी खाज सुटणे किंवा सतत जळजळ होणे.
• शौचाच्या वेळी वेदना होणे किंवा टोचल्यासारखी भावना होणे.
• मलविसर्जनानंतर चमकदार लाल रंगाचे रक्त पडणे.
• शौचासोबत चिकट श्लेष्मा येणे.
• शौच करून आल्यानंतरही पोट साफ झाले नाही असे वाटणे.
• गुदद्वाराच्या ठिकाणी छोटी गाठ किंवा सूज जाणवणे.

महिलांमध्ये मूळव्याध होण्याची प्रमुख कारणे!

गर्भधारणा

गरोदरपणात गर्भाशयाचा आकार वाढल्याने पेल्विक भागातील नसांवर प्रचंड दबाव येतो. यामुळे गुदाशयातील रक्तवाहिन्या फुगतात आणि मूळव्याध होतो.

दीर्घकालीन बद्धकोष्ठता

आहारात फायबरची कमतरता आणि पाणी कमी पिण्यामुळे मल कडक होतो. तो बाहेर काढण्यासाठी जोर दिल्याने नसांना सूज येते.

बैठी जीवनशैली

तासनतास एकाच जागी बसून काम करणाऱ्या महिलांच्या गुदद्वाराच्या भागावर सतत दाब राहतो, जो मूळव्याधाला निमंत्रण देतो.

प्रसूतीनंतरचा दाब

नैसर्गिक प्रसूतीच्या वेळी द्यावा लागणारा जोर देखील मूळव्याधाचे कारण ठरू शकतो.

अतिसार आणि जड वजन उचलणे

वारंवार होणाऱ्या जुलाबांमुळे गुदद्वाराच्या भागाची जळजळ वाढते. तसेच, क्षमतेपेक्षा जास्त जड वस्तू उचलल्यानेही अंतर्गत दाब वाढतो.

प्रतिबंधात्मक उपाय: मूळव्याध कसा टाळाल?

फायबरयुक्त आहार

आहारात हिरव्या पालेभाज्या, मोड आलेली कडधान्ये, सफरचंद, पेरू आणि पपई यांसारख्या फळांचा समावेश करा.

भरपूर पाणी प्या

दिवसभरात किमान ३-४ लिटर पाणी पिण्याने पचनक्रिया सुधारते आणि मल मऊ होतो.

नियमित व्यायाम

दररोज किमान ३० मिनिटे चालणे किंवा हलका व्यायाम केल्याने रक्ताभिसरण सुधारते आणि बद्धकोष्ठता दूर होते.

स्वच्छता पाळा

गुदद्वाराच्या भागाची स्वच्छता राखा. अतिशय कडक टॉयलेट पेपर वापरण्याऐवजी कोमट पाण्याचा वापर करा.

मल रोखून धरू नका

नैसर्गिक वेग आल्यास तो रोखून धरू नका, कारण यामुळे आतड्यांवर अतिरिक्त ताण येतो.

डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

जर तुम्हाला वारंवार रक्तस्त्राव होत असेल, गुदद्वाराच्या भागात तीव्र वेदना होत असतील किंवा गाठ मोठी झाल्याचे जाणवत असेल, तर घरगुती उपाय करण्याऐवजी तातडीने तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. लवकर निदान झाल्यास औषधोपचाराने हा त्रास पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.

(अस्वीकरण: या लेखात दिलेली माहिती केवळ सामान्य माहिती आणि शैक्षणिक हेतूंसाठी आहे. ती वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचारांचा पर्याय नाही. आरोग्याशी संबंधित कोणत्याही प्रश्नांसाठी नेहमी डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)