Gold Reserves 2026 : जगातील 'गोल्डन' पॉवर देश कोणता? भारताचा क्रमांक कितवा, वाचा लेटेस्ट रॅंक!

Gold Reserves 2026 : आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत सोन्याची चमक केवळ दागिन्यांपुरती मर्यादित नसून, ती आता जागतिक अर्थकारणाचे सर्वात मोठे शस्त्र बनली आहे.

युद्ध, आर्थिक मंदी आणि चलनाची अस्थिरता यांपासून देशाला वाचवण्यासाठी जगभरातील मध्यवर्ती बँका आपली तिजोरी सोन्याने भरून घेत आहेत. २०२६ च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, सोन्याच्या या महायुद्धात काही देश आघाडीवर आहेत, तर भारतानेही आपली स्थिती अत्यंत भक्कम केली आहे.

२०२६ ची जागतिक रँकिंग: टॉप १० देश

जगातील कोणत्या देशाच्या मध्यवर्ती बँकेकडे (Central Banks) किती सोने आहे, याची क्रमवारी खालीलप्रमाणे आहे:

• रँक : देश : सोन्याचा साठा (टनात)
• 1 : अमेरिका : ८,१३३.५
• 2 : जर्मनी : ३,३५०.२
• 3 : इटली : २,४५१.८
• 4 : फ्रान्स : २,४३७.०
• 5 :रशिया : २,३३२.७
• 6 :चीन : २,३०४.०
• 7 : स्वित्झर्लंड : १,०४०.०
• 8 : भारत : ८८०.२
• 9 : जपान : ८४५.९
• 10 : तुर्की : ६४१.०

सोन्याचा किंग हे देश : अमेरिका व यूरोप

१. गोल्ड किंग: अमेरिका आणि युरोपचा दबदबा

आजही जगात अमेरिकेचे वर्चस्व अबाधित आहे. ८,१०० टनांपेक्षा जास्त साठ्यासह अमेरिका पहिल्या क्रमांकावर आहे. अमेरिकेचे बहुतांश सोने 'फोर्ट नॉक्स' सारख्या अभेद्य सुरक्षा असलेल्या ठिकाणी ठेवले जाते.

त्यानंतर जर्मनी, इटली आणि फ्रान्स या युरोपीय देशांचा क्रमांक लागतो. आपल्या चलनाचा (Euro) जागतिक विश्वास टिकवून ठेवण्यासाठी या देशांनी दशकांपासून सोन्याचा संचय केला आहे.

२. रशिया आणि चीनची 'डॉलरीकरण' विरोधी खेळी

गेल्या काही वर्षांत रशिया आणि चीनने सोन्याची आक्रमक खरेदी केली आहे. यामागील मुख्य कारण म्हणजे 'डी-डॉलरायझेशन'.

पाश्चात्य देशांनी लादलेले निर्बंध आणि अमेरिकन डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी हे दोन्ही देश सोन्याला प्राधान्य देत आहेत. आर्थिक संकट किंवा युद्धाच्या काळात आपली अर्थव्यवस्था कोलमडू नये, यासाठी चीनने अमेरिकेतील आपली गुंतवणूक कमी करून सोन्याचा साठा वाढवण्यावर भर दिला आहे.

३. भारताची सुवर्ण झेप: आरबीआयची रणनीती

भारत हा जगातील सोन्याचा सर्वात मोठा ग्राहक आहे. भारतीय संस्कृतीत सोन्याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहेच, पण आता भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) देखील आपला परकीय चलन साठा अधिक सुरक्षित करण्यासाठी सोन्याची खरेदी वेगाने करत आहे.

८८०.२ टन: सध्या भारताकडे एवढा अधिकृत सोन्याचा साठा आहे.

डिजिटल गोल्डला चालना : सोन्याच्या आयातीमुळे भारताचा परकीय चलन साठा खर्च होतो. हे टाळण्यासाठी सरकार आता गोल्ड बाँड्स आणि डिजिटल सोन्याला प्रोत्साहन देत आहे, जेणेकरून प्रत्यक्ष आयातीवरचा भार कमी होईल.

४. सोन्याचे दर का गगनाला भिडत आहेत?

२०२६ मध्ये सोन्याच्या किमती विक्रमी पातळीवर पोहोचल्या आहेत. याची प्रमुख तीन कारणे आहेत:

जागतिक तणाव : जेव्हा जेव्हा जगात युद्धाचे ढग दाटतात (उदा. रशिया-युक्रेन किंवा मध्य पूर्व), तेव्हा गुंतवणूकदार शेअर बाजारापेक्षा सोने अधिक सुरक्षित मानतात.

मध्यवर्ती बँकांची खरेदी : जेव्हा स्वतः बँकाच हजारो टन सोने खरेदी करतात, तेव्हा बाजारात सोन्याचा तुटवडा निर्माण होतो आणि किंमत वाढते.

मंदीची भीती : जागतिक अर्थव्यवस्थेवर मंदीचे सावट असल्यास सोन्याला 'Safe Haven' (सुरक्षित आश्रयस्थान) मानले जाते.