शिवजयंती 2025 : प्रेरणादायी आहे स्वराज्याचा इतिहास; शिवजयंतीनिमित्त वाचा स्वराज्याच्या ठळक घडामोडी

छत्रपती शिवाजी महाराज हे भारतीय इतिहासातील सर्वात शूर आणि कुशल योद्ध्यांपैकी एक आहेत. ज्यांच्या शौर्याची गाथा इतिहासाच्या पानांमध्ये सुवर्णाक्षरांनी नोंदवली गेली आहे. प्रत्येक मराठा शिवाजी महाराजांचे नाव अभिमानाने घेतो. तो केवळ महाराष्ट्रातच नाही तर संपूर्ण देशात शौर्याचे उदाहरण आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज हे केवळ त्यांच्या धोरणात्मक बुद्धिमत्तेसाठीच नाही, तर एका शक्तिशाली मराठा साम्राज्याचा पाया रचण्यासाठीही ओळखले जातात. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनाशी संबंधित काही रंजक कथा जाणून घेऊया.

शिवनेरीवर झाला जन्म

शिवाजी महाराजांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी शिवनेरी किल्ल्यावर झाला. त्यांचे वडील शहाजी भोसले हे विजापूरचे सेनापती होते. आई जिजाबाईंनी त्यांना लहानपणापासूनच धर्म, नैतिकता आणि युद्ध कौशल्ये शिकवली. रामायण आणि महाभारतातील कथा सांगून जिजाबाईंनी त्यांना एक महान योद्धा बनण्याची प्रेरणा दिली असे म्हटले जाते.

तोरणा किल्ल्याचा पहिला विजय

शिवाजी महाराजांनी वयाच्या १६ व्या वर्षी विजापूरचा तोरणा किल्ला जिंकला. हा त्याचा पहिला विजय होता, ज्याने त्याचे शौर्य आणि दूरदृष्टी सिद्ध केली. यानंतर त्याने इतर अनेक किल्ले जिंकले आणि मराठा साम्राज्याचा पाया घातला. विजापूरच्या सुलतानाने शिवाजी महाराजांना पराभूत करण्यासाठी अफजल खान नावाच्या एका क्रूर सेनापतीला पाठवले. त्याने शिवाजीला विश्वासघाताने मारण्याची योजना आखली आणि त्यांना भेटायला बोलावले. पण शिवाजी महाराजांना ही युक्ती आधीच कळली होती. जेव्हा अफझल खानने शिवाजीला मिठी मारण्याच्या बहाण्याने त्यांच्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा त्याने त्याच्या नखांसारख्या शस्त्राने त्यांना ठार मारले.

आग्र्यावरुन सुटका

औरंगजेबाने शिवाजी महाराजांना आग्र्याला बोलावले आणि कपटाने त्यांना कैद केले. त्यांना आग्रा किल्ल्यात कडक सुरक्षा व्यवस्थेत ठेवण्यात आले होती. पण शिवाजीने बुद्धिमत्ता आणि हुशारीने स्वतःला वाचवले. त्यांनी आजारी असल्याचे भासवले आणि मिठाईच्या पेटाऱ्यांमधून लपून पळून जाण्याचा प्लॅन केला. ही योजना अत्यंत नियोजनबद्ध आखली गेली आणि ती यशस्वीही करण्यात आली.

केला राज्याभिषेक

छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याची संकल्पना साकार केली आणि मुघल, आदिलशाह आणि पोर्तुगीजांशी लढत स्वतंत्र मराठा साम्राज्याची स्थापना केली. ६ जून १६७४ रोजी रायगड किल्ल्यावर एका भव्य समारंभात त्यांचा राज्याभिषेक करण्यात आला. ते अधिकृतपणे "छत्रपती" झाले आणि त्यांनी त्यांच्या राज्याचे नाव हिंदवी स्वराज ठेवले. शिवाजी महाराजांनी भारतात पहिल्यांदाच एक शक्तिशाली नौदल स्थापन केले. अरबी समुद्रात पोर्तुगीज, ब्रिटिश आणि डच सैन्याचा सामना करण्यासाठी त्याने शक्तिशाली जहाजे बांधली. म्हणूनच त्यांना "भारतीय नौदलाचे जनक" असेही म्हटले जाते.

महिला-शेतकऱ्यांचा आदर

शिवाजी महाराज नेहमीच महिलांचा आदर करायचे आणि त्यांनी आपल्या सैनिकांना महिलांच्या सन्मानाचे रक्षण करण्याचे आदेश दिले. शेतकऱ्यांचे संरक्षण करण्यासाठी त्यांनी कर प्रणालीत सुधारणा केल्या. त्यांनी कोणत्याही धार्मिक आधारावर भेदभाव केला नाही आणि सर्व धर्मांचा आदर केला. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवन चरीत्रातून आपल्याला अनेक प्रेरणा मिळतात.