गौतम अदानी यांच्याकडून 'वंदे भारतम्' उपक्रमाचा शुभारंभ

अदानी समूहाचे अध्यक्ष गौतम अदानी यांनी आपल्या ६४ व्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून गुरुवारी 'वंदे भारतम्' या देशव्यापी उपक्रमाची घोषणा केली. भारतातील नवसंशोधक, उद्योजक आणि परिवर्तन घडवून आणणाऱ्या व्यक्तींचा शोध घेणे व त्यांना पाठबळ देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.

देशातील सर्व ३६ राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश आणि ८०० हून अधिक जिल्ह्यांचा समावेश करून प्रत्येक कानाकोपऱ्यातील उद्योगशील प्रतिभेचा शोध घेण्याचा प्रयत्न या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून केला जाणार आहे. भारतातील प्रस्थापित स्टार्टअप केंद्रांच्या पलीकडे जाऊन विविध पार्श्वभूमी असलेल्या आश्वासक नवसंशोधकांना एक राष्ट्रीय व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, हा या उपक्रमाचा मानस आहे.

आयोजकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा उपक्रम सर्व वयोगटातील आणि क्षेत्रांतील व्यक्तींसाठी खुला आहे, ज्यामध्ये शैक्षणिक पात्रता किंवा त्यांच्या कल्पना आणि व्यवसायाच्या टप्प्याचे कोणतेही बंधन नाही. सहभागी होणारे लोक त्यांच्या कल्पना, प्रोटोटाइप (प्रतिकृती), प्राथमिक टप्प्यातील व्यवसाय किंवा आधीपासून स्थापित असलेल्या व्यवसायांसह अर्ज करू शकतात. यासाठी 'स्टार्टअप' म्हणून नोंदणी केलेली असणे अनिवार्य नाही. या उपक्रमाच्या शुभारंभप्रसंगी बोलताना गौतम अदानी म्हणाले की, भारतामध्ये अफाट प्रतिभा आहे, परंतु संधी नेहमीच देशाच्या प्रत्येक भागापर्यंत पोहोचू शकलेल्या नाहीत.

"मी जेव्हा माझा प्रवास सुरू केला, तेव्हा माझ्याकडे काहीच नव्हते. आज मी जो काही आहे आणि जे काही मी मिळवले आहे, ते सर्व मला या भारताच्या मातीने दिले आहे. आपल्या देशात प्रतिभेची अजिबात कमतरता नाही, परंतु संधी नेहमीच देशाच्या प्रत्येक कानाकोपऱ्यात पोहोचली आहे असे नाही," असे अदानी यांनी नमूद केले.

भारत सध्या जगातील आघाडीच्या स्टार्टअप परिसंस्थेपैकी (इकोसिस्टम) एक आहे. तथापि, उद्योग क्षेत्रातील अंदाजानुसार, बहुतांश स्टार्टअप्सचे संस्थापक अजूनही काही मोजक्याच प्रमुख शहरांमधून पुढे येत आहेत. यामुळे अनेक महत्त्वाकांक्षी नवसंशोधक मार्गदर्शन, नेटवर्किंग आणि निधीच्या (फंडिंग) संधींपासून वंचित राहतात. 'वंदे भारतम्' उपक्रम महानगरे, उगवती शहरी केंद्रे, लहान शहरे आणि ग्रामीण भागातील नवसंशोधकांचा शोध घेऊन ही दरी सांधण्याचे काम करणार आहे. या कार्यक्रमात तंत्रज्ञान, उत्पादन, कृषी, शाश्वतता (सस्टेनेबिलिटी), पारंपारिक हस्तकला आणि समुदाय-आधारित उपाय यांसारख्या विविध क्षेत्रांमधील प्रवेशिका स्वीकारल्या जातील.

या उपक्रमात महिला उद्योजक, आदिवासी नवसंशोधक, ग्रामीण उद्योजक, दिव्यांग उद्योजक आणि स्थानिक समस्यांवर तोडगा काढण्यासाठी काम करणाऱ्या व्यक्तींच्या सहभागाला विशेष प्रोत्साहन दिले जाईल. अर्जांचे मूल्यांकन त्यांच्यातील नावीन्यता, उद्योजकीय क्षमता, मोजता येण्याजोगी व्याप्ती (स्केलेबिलिटी) आणि सामाजिक प्रभाव या घटकांवर आधारित बहु-स्तरीय प्रक्रियेद्वारे केले जाईल. राज्य आणि प्रादेशिक स्तरावरील मूल्यांकनानंतर, ७५ अंतिम स्पर्धकांची (फायनलिस्ट) निवड केली जाईल आणि त्यांना एका सखोल मार्गदर्शन व नेटवर्किंग कार्यक्रमासाठी अहमदाबाद येथे आमंत्रित केले जाईल.

स्वातंत्र्यदिनाच्या सुमारास होणाऱ्या राष्ट्रीय महाअंतिम फेरीत (ग्रँड फिनाले) सहभागी होण्यापूर्वी हे अंतिम स्पर्धक उद्योग क्षेत्रातील दिग्गज, गुंतवणूकदार, मार्गदर्शक आणि व्यावसायिक तज्ज्ञांशी संवाद साधतील. अदानी म्हणाले की, या उपक्रमाचा उद्देश अशा व्यक्तींचा शोध घेणे आहे ज्यांच्या कल्पना अधिक ओळख आणि पाठबळास पात्र आहेत.

"ज्यांच्या कल्पनांना ओळख, पाठबळ आणि मोठ्या व्यासपीठाची गरज आहे, अशा नवसंशोधकांचा, समस्या सोडवणाऱ्यांचा आणि उद्योजकांचा शोध घेण्याचा 'वंदे भारतम्' हा आमचा एक प्रयत्न आहे. ज्या भारतीय नागरिकांमध्ये काहीतरी नवीन घडवण्याचे धाडस आणि निर्माण करण्याचा निर्धार आहे, त्या प्रत्येकाला आम्ही पुढे येऊन यामध्ये सहभागी होण्याचे आवाहन करतो," असे ते म्हणाले.

निवडलेल्या सहभागींना इनक्युबेशन सपोर्ट, धोरणात्मक भागीदारी, मार्गदर्शनाच्या संधी आणि गुंतवणूकदारांचे नेटवर्क उपलब्ध करून दिले जाईल. पुरस्काराची रक्कम आणि श्रेणीनुसार दिले जाणारे पुरस्कार याबद्दलची सविस्तर माहिती नंतर जाहीर केली जाईल, असे आयोजकांनी सांगितले. सहभागींना मार्गदर्शक, गुंतवणूकदार, उद्योगपती आणि इतर नवसंशोधकांशी जोडणारे एक दीर्घकालीन व्यासपीठ तयार करणे हे देखील या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट आहे. प्रसिद्ध अभिनेते, दूरदर्शन सूत्रसंचालक आणि उद्योजक राजीव खंडेलवाल यांची 'वंदे भारतम्'चे सदिच्छा दूत (अँबेसेडर) आणि सूत्रसंचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. ते या उपक्रमाचा प्रसार करण्यास आणि देशभरातील उद्योजकीय प्रतिभा शोधण्याच्या मोहिमेला मदत करतील. या कार्यक्रमासाठीचे अर्ज २४ जूनपासून अधिकृत 'वंदे भारतम्' पोर्टलवर सुरू झाले आहेत.