जर्सी जाळली, किटही फोडली; अफगानिस्तान महिला क्रिकेटर्सचा ऑस्ट्रेलियात स्थायिक होण्याचा रंजक प्रवास

अफगनानिस्तानचा महिला क्रिकेट संघाने नुकताच ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध प्रदर्शनीय सामना खेळला. मात्र ज्या देशात क्रिकेटला बंदी आहे, त्या देशातून पळून येऊन ऑस्ट्रेलियात क्रिकेट खेळणे हे सोप्पे नव्हते. अफगनानिस्तानच्या १९ करारबद्ध महिला क्रिकेटपूंनी जिद्द कशी कायम ठेवली. सर्व अडचणींवर मात करुन त्यांनी २०२१ मध्ये कुटुंबासह ऑस्ट्रेलियात कसे गाठले, हा सगळा प्रवास खूप रंजक आहे. या खेळाडूंना पळून येण्यात मदत करणाऱ्या माजी क्रिकेटपटू मेल जोन्सने ही रंजक कथा मीडियाला सांगितली. ती ऐकून अनेकांच्या अंगावर शहारे आले.

क्रिकेट खेळण्यावर होती बंदी

तालिबानने 2021 मध्ये महिलांना देशात कोणताही खेळ खेळण्यावर बंदी घातली. तालिबानच्या या निर्णयामुळे अफगाणिस्तान महिला संघातील 19 करारबद्ध क्रिकेटपटूंचे भविष्य विस्कळीत झाले. कोविडच्या काळात ऑस्ट्रेलियाची माजी क्रिकेटपटू मेल जोन्सने या क्रिकेटपटूंशी संवाद साधला. अफगाणिस्तानची क्रिकेटर बेनाफशा हाशिमीला भेटून तिला आणि तिच्या इतर सहकारी खेळाडूंना त्यांचा देश सोडायचा आहे का, असे विचारले. त्यानंतर या सर्व खेळाडूंनी देश सोडला. त्यानंतर त्या पहिल्यांदा पाकिस्तानमध्ये गेल्या व त्यानंतर त्या ऑस्ट्रेलियात पोहोचल्या.

View this post on Instagram

A post shared by Mel Jones (@meljones72)

तीन वर्षानंतर आल्या एकत्र

मेलबर्न येथील क्रिकेटच्या मैदानावर तीन वर्षानंतर या सगळ्या खेळाडू एकत्र आल्या. निमित्त होते, क्रिकेट विदाऊट बॉर्डर्स इलेव्हन विरुद्ध ऑस्ट्रेलियाम यांच्यातला प्रदर्शनीय सामना. प्रदर्शनी सामन्याच्या अगोदर, जोन्सने 2021 मध्ये 19 अफगाण महिला क्रिकेटपटूंना त्यांच्या कुटुंबियांसह आणि त्यांच्या प्रशिक्षकांची अफगानमधून सुटका कशी केली हे सांगितले. मेलबर्नमधील तिच्या हॉटेलमध्ये 'बॅकयार्ड इमिग्रेशन ऑफिस' कसे सुरू केले हेही तिने सांगितले. जोन्सने हाश्मीची भेट कशी घेतली, तेही तिने सांगितले. तुम्हाला आणि कोणत्याही खेळाडूला तुमच्या जीवाला धोका आहे असे वाटते का आणि तुम्ही संभाव्य बाहेर पडण्याचा विचार करू इच्छिता का?", असा मॅसेज जोन्सने हाश्मीला पाठवला होता.

कशी झाली भेट

जोन्सने मॅसेज पाठवल्यावर हाश्मीनेही त्याला उत्तर दिले. "होय आम्ही करतो," असे हाश्मीने जोन्सला उत्तर दिले. माजी ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटने नंतर बचावकार्य सुरू केले कारण तिने क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया आणि ऑस्ट्रेलियन सरकारी अधिकाऱ्यांकडे मदतीसाठी धाव घेतली. या प्रक्रियेला गती देण्यासाठी जोन्सने तिच्या हॉटेलच्या खोलीत 'बॅकयार्ड इमिग्रेशन ऑफिस' देखील स्थापन केले. माजी क्रिकेटपटूने ऑस्ट्रेलियन सरकारने अफगाणिस्तानच्या महिला क्रिकेटपटूंना ऑस्ट्रेलियन किनारपट्टीवर प्रवेश करण्यासाठी मानवतावादी व्हिसा प्रदान करण्याची विनंती केली होती.

तीन वर्षानंतर खेळल्या

2021 मध्ये ऑस्ट्रेलियन किनाऱ्यावर पोहोचलेल्या अफगाणिस्तानच्या 19 महिला क्रिकेटपटूंपैकी अनेकांनी तीन वर्षांपूर्वी तालिबानचा ताबा घेतल्यानंतर त्यांचा देश सोडून पलायन केल्यानंतर त्यांचा पहिला खेळ खेळला. मेलबर्न क्रिकेट ग्राउंड (MCG) येथे ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यातील डे-नाईट ऍशेस कसोटीपूर्वी जंक्शन ओव्हल येथे क्रिकेट विदाऊट बॉर्डर्स इलेव्हन विरुद्ध ऑस्ट्रेलियामध्ये धर्मादाय/प्रदर्शनीय सामन्यासाठी महिला एकत्र आल्या. जेथे फक्त 19 क्रिकेटपटू आणायच्या होत्या तेथे कुटुंब व प्रशिक्षक मिळून ही संख्या 135 पर्यंत वाढली. पण जोन्स, ऑस्ट्रेलियन सरकार आणि क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या अधिकाऱ्यांनी हार मानली नाही. कारण त्यांनी शेवटी 130 लोकांची सुटका केली आणि त्यांना अफगाणिस्तानातून पाकिस्तानमार्गे ऑस्ट्रेलियाला आणण्यात यश मिळवले.

कसा झाला होता त्रास

त्या वेळच्या आठवणी सांगताना जोन्स यांनी सांगितले की, खेळाडूंना लहान गटांमध्ये पाकिस्तान-अफगाणिस्तान सीमेवर जाण्यास सांगण्यात आले होते. ऑपरेशनमध्ये गुप्तता राखण्यासाठी त्यांच्या क्रिकेटच्या जर्सी आणि उपकरणे जाळण्यास सांगण्यात आले होते. खेळाडू आणि त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांना पाकिस्तानला भेट देण्याबद्दलच्या कथा तयार करण्यास सांगितले होते. काही खेळाडूंनी तर इस्लामाबादमधील आजारी कुटुंबातील सदस्याला भेटायला चाललोय असेही त्यावेळी सांगितले होते. अफगाणिस्तानमधील काही ऑस्ट्रेलियन स्वयंसेवक आणि पाकिस्तानमधील काही ऑस्ट्रेलियन सरकारी अधिकाऱ्यांनी क्रिकेटपटूंना लहान तुकड्यांमध्ये इस्लामाबादमध्ये येण्यास मदत केली. मात्र लोकांची संख्या मोठी असल्याने या प्रक्रियेला काही महिने लागले. पाकिस्तान-अफगाणिस्तान सीमेवरील काही भागांवर आयएसआयएससह विविध अतिरेकी गटांचे नियंत्रण कसे होते आणि खेळाडू आणि त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांना इस्लामाबाद गाठण्यासाठी त्यांना चुकवावे लागले हे जॉन्सने उघड केले.

धोके जास्त होते

या खेळाडूंना पाकिस्तानमध्ये कसे आणले, याबाबत जोन्स यांनी सांगितले की, "तो कदाचित सर्वात तणावपूर्ण भाग होता. तालिबानने काबूलचा ताबा घेतला होता. परंतु सीमेवर तसेच सर्व भागांवर अनेक भिन्न अतिरेकी गट होते. ISIS चा एक विभाग होता. त्यामुळे आम्ही हे सर्व गुप्ततेत केले. आम्हाला हे वेगवेगळ्या वेळी करावे लागले, सर्व कुटुंबे एकाच वेळी निघू शकली नाहीत, कारण ते खूप स्पष्ट दिसत होते. मग ते पाकिस्तानला का जात आहेत याबद्दल त्यांना गेटपर्यंत पोहोचण्यासाठी काल्पनिक कथा तयार करावी लागली.

ऑपरेशन यशस्वी

2022 मध्ये ऑस्ट्रेलियाची राजधानी कॅनबेरा येथे नऊ क्रिकेटपटूंना पोहोच केले आणि ऑपरेशन यशस्वी झाले. त्यानंतर इतरांनी मेलबर्नला आगमन केले. अफगाणिस्तान महिला संघातील सर्व 19 क्रिकेटपटू अजूनही ऑस्ट्रेलियात आहेत आणि त्यापैकी काही अफगाणिस्तान इलेव्हनसाठी क्रिकेट विदाऊट बॉर्डर्स इलेव्हन विरुद्ध गुरुवारी जंक्शन ओव्हल येथे खेळणार आहेत. तालिबानने देशातील महिला क्रिकेटवर बंदी घातल्यानंतर 2021 नंतर अफगाणिस्तानच्या महिला क्रिकेटपटू प्रथमच मैदानावर उतरणार आहेत.